KOL/KOC ảo bước vào ‘cuộc chơi’ livestream, thay đổi cách thương hiệu bán hàng

Sự bùng nổ của KOL/KOC ảo trong livestream bán hàng

Cuộc chơi livestream bán hàng không còn dành riêng cho những người thật, mà còn chứng kiến sự chen chân của các KOL/KOC ảo. Đây là những nhân vật kỹ thuật số được tạo ra bởi công nghệ AI và đồ họa 3D, có khả năng tương tác với người xem theo kịch bản lập trình sẵn.

Chúng không tồn tại trong đời thực nhưng lại có sức ảnh hưởng mạnh mẽ trên nền tảng số, tham gia quảng bá sản phẩm, xây dựng cộng đồng và thậm chí chốt đơn hàng trực tiếp.

Xu hướng này xuất hiện từ các thị trường đi đầu về thương mại điện tử, trước khi lan rộng ra toàn cầu và bước vào giai đoạn thử nghiệm tại Việt Nam.

Ở Trung Quốc, KOL/KOC ảo đã bùng nổ từ khoảng 2021-2023, trở thành công cụ chiến lược trong bán hàng trực tuyến. Điển hình là AYAYI - thần tượng ảo siêu thực tế đầu tiên của Trung Quốc, ra mắt năm 2021, đã hợp tác với nhiều thương hiệu cao cấp như Prada, Dior hay Louis Vuitton. Đáng chú ý, trong phiên livestream đầu tiên, AYAYI thu hút hơn 2 triệu lượt xem và chốt 10.000 đơn hàng chỉ trong 6 giờ.

Cùng thời gian, các nhân vật ảo khác như Ling hay các avatar do Tencent, Bilibili phát triển cũng ghi nhận lượng tương tác và doanh số ấn tượng, chứng minh khả năng livestream 24/7, tạo nội dung cá nhân hóa và kiểm soát thông điệp thương hiệu một cách tối ưu.

Xu hướng này cũng nhanh chóng được thử nghiệm tại Nhật Bản và Hàn Quốc trong giai đoạn 2022-2023. Nhân vật ảo Imma tại Nhật Bản hay các avatar do Sidus Studio X phát triển ở Hàn Quốc xuất hiện trong livestream và các chiến dịch marketing, giúp thương hiệu tiếp cận nhóm khách hàng trẻ, tiết kiệm chi phí và tăng tính độc đáo.

Ở Việt Nam, KOL/KOC ảo bắt đầu được ghi nhận từ 2024-2025. Các phiên livestream tại chợ Bến Thành, do Công ty Aeyes Global thực hiện đã chứng minh tiềm năng của nhân vật ảo trong các phiên livestream. 

Theo thông tin mới nhất từ Công ty Aeyes Global, trong các phiên live, người ảo Al đã “phá đảo” khi tiểu thương chốt hơn 900 đơn hàng, khoảng 600 người mua và thu về doanh số hàng trăm triệu đồng chỉ trong 18 tiếng đồng hồ livestream.

Các mặt hàng được người ảo Al bán trong sự kiện đa dạng từ đồ gia dụng tới thực phẩm, đặc sản vùng miền. Các phiên livestream do người ảo Al thực hiện thu hút hàng triệu lượt xem. Đa số người dùng tỏ ra thích thú bởi khả năng tương tác linh hoạt với khách hàng của những người ảo Al này.

Đặc biệt, tại nhiều thời điểm, người ảo Al thậm chí chốt hàng trăm đơn chỉ trong thời gian ngắn. Chẳng hạn như phiên live bán các sản phẩm từ thương hiệu RangFarm, người ảo Al đã chốt được gần 300 đơn hàng. Các phiên live cà phê Guta, thực phẩm McFood cũng đạt số lượng đơn hàng ấn tượng.

Dù vậy, các KOL/KOC ảo tại Việt Nam vẫn chưa thực sự thịnh hành. Chúng chủ yếu xuất hiện trong các thử nghiệm, chưa trở thành hiện tượng đại trà như ở Trung Quốc hay Nhật Bản.

Thương hiệu cần cân bằng giữa công nghệ và cảm xúc con người

Theo chuyên gia Tô Quỳnh Mai - Chủ tịch TQM EDU - Học viện bán hàng 5.0, việc sử dụng KOL/KOC ảo trong livestream đang trở thành một xu thế, đặc biệt với những thương hiệu muốn tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành. 

Nhân vật ảo AI có thể thay thế con người trong nhiều khâu như vận hành liên tục, tạo nội dung tự động, livestream cùng lúc trên nhiều nền tảng 24/7 và kiểm soát rủi ro tốt hơn so với phương pháp truyền thống. Nhờ khả năng học hỏi thông minh và tương tác cá nhân hóa, những người ảo này được kỳ vọng giúp việc bán hàng trên các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội trở nên nhanh chóng, hiệu quả và liên tục.

Tuy nhiên, AI không thể thay thế hoàn toàn con người. Nó có thể tạo tò mò, duy trì nhịp độ tương tác và chốt đơn trong các khung giờ thấp điểm, nhưng khó có thể xây dựng niềm tin lâu dài và kết nối cảm xúc sâu với khách hàng. Các tình huống bất ngờ, phản ứng trực tiếp hay sáng tạo nội dung theo ngữ cảnh vẫn cần đến con người.

Do đó, mô hình hybrid, tức kết hợp giữa AI và con người mới là hướng đi hợp lý nhất hiện nay. Theo đó, thương hiệu có thể sử dụng AI để livestream ở những khung giờ thấp điểm, chăm sóc comment, tối ưu nội dung liên tục. Ngược lại, con người sẽ xuất hiện vào những khung giờ vàng, trực tiếp giao tiếp, tạo cảm xúc và chốt đơn, đồng thời xử lý những tình huống bất ngờ mà AI khó có thể ứng phó. 

Cũng theo bà Mai, việc minh bạch với khách hàng về việc sử dụng AI là điều cực kỳ quan trọng. Người mua cần nhận biết rõ đâu là KOL/KOC ảo, đâu là người thật, từ đó vẫn cảm nhận được sự chân thực, đáng tin cậy của thương hiệu. Nếu không, dù AI có thông minh đến đâu, trải nghiệm mua hàng cũng sẽ thiếu đi sự gắn kết và niềm tin lâu dài từ khách hàng.

“Livestream bán hàng trong thời đại số không chỉ là câu chuyện về công nghệ mà còn là sự cân bằng tinh tế giữa hiệu quả vận hành và cảm xúc con người. AI nâng cao năng lực vận hành, mở ra cơ hội sáng tạo và tối ưu chi phí, nhưng con người vẫn là linh hồn, giữ cho thương hiệu gần gũi, tạo niềm tin và gắn kết lâu dài với khách hàng”, bà nhấn mạnh.