Hết Tết, cha mẹ nên làm gì với tiền lì xì của con?

Tiền lì xì của con: Giữ hộ hay để con tự quyết?

Chị Nguyễn Thùy Linh (32 tuổi, Hà Nội) – mẹ của bé 6 tuổi – cho biết, sau Tết là thời điểm cả nhà chị ngồi lại với nhau để “tổng kết” tiền lì xì của các con, giống như một buổi sinh hoạt gia đình nhỏ.

“Nhà mình không bao giờ lén giữ tiền lì xì của con. Mình và chồng cùng các con đếm tiền, ghi ra giấy rất rõ: con được bao nhiêu, từ đâu. Sau đó, mình nói rõ: đây là tiền của con, bố mẹ chỉ giúp quản lý”, chị Linh chia sẻ.

Theo chị, mỗi năm chị để các con tự chia tiền lì xì thành ba phần: một phần nhỏ để mua sách truyện hoặc đồ chơi con thích; một phần bỏ ống tiết kiệm ở nhà; phần còn lại chị gửi ngân hàng đứng tên con.

Với chị Linh, tiền lì xì không phải là khoản để “bù” chi tiêu sau Tết, mà là công cụ giúp con học cách ra quyết định sớm. “Trẻ con không cần hiểu đầu tư hay lãi suất, chỉ cần hiểu rằng tiền không tự nhiên hết cũng không tự nhiên có thêm, là đã rất quý rồi,” chị chia sẻ thêm.

Còn với chị Thu Trang (33 tuổi, Hải Phòng) – mẹ của hai bé trai 5 tuổi và 1 tuổi, tiền lì xì lại được coi như một khoản dự phòng cho con trong năm. Gia đình chị thống nhất không dùng tiền lì xì vào sinh hoạt chung, nhưng cũng không để con tiêu hết ngay sau Tết.

“Mình nói rõ với con, tiền này sẽ được giữ lại để dùng cho những việc quan trọng của con trong năm, như mua đồ dùng học tập, đăng ký lớp học năng khiếu, hoặc khi con thực sự cần”, chị Trang cho biết.

Theo chị, cách làm này giúp con hiểu giá trị của việc chờ đợi. Thay vì tiêu ngay, con biết rằng tiền lì xì có thể giúp mình làm được nhiều việc có ích hơn về sau. Từ đó con cũng bớt đòi hỏi những món đồ không cần thiết.

Chị Trang cho rằng, quan trọng nhất là cha mẹ phải thống nhất ngay từ đầu và nói rõ với con. “Nếu cứ giữ tiền mà không giải thích, trẻ rất dễ cảm thấy bị lấy mất. Còn khi được nói rõ ràng, con sẽ hợp tác và tin tưởng bố mẹ hơn”, chị chia sẻ.

Biến tiền lì xì thành “bài học tài chính đầu đời” cho con

Theo bà Trần Thị Mai Hân – Cố vấn Tài chính tại Công ty Cổ phần Tư vấn Đầu tư và Quản lý Tài sản FIDT, cách người lớn ứng xử với tiền lì xì ngay sau Tết có thể tạo nên những nhận thức đầu tiên của trẻ về tiền bạc.

Chuyên gia cho rằng giáo dục tài chính không bắt đầu từ các thuật ngữ như đầu tư hay lãi suất, mà từ những tình huống rất đời thường. Khi trẻ cầm bao lì xì trên tay, thay vì nhanh chóng giữ hộ, cha mẹ có thể ngồi xuống và hỏi: “Con muốn làm gì với số tiền này?” Câu hỏi đơn giản ấy giúp trẻ hiểu rằng tiền là thứ cần được cân nhắc, không chỉ để tiêu hết mà còn để lập kế hoạch.

Bà Mai Hân nhấn mạnh, dạy con về tiền không đồng nghĩa với việc ép trẻ tiết kiệm hoặc cấm chi tiêu. Việc cho phép con tự quyết định mua một món đồ yêu thích, rồi chứng kiến số tiền giảm đi, chính là trải nghiệm trực quan về “đánh đổi”. Trẻ sẽ dần nhận ra rằng khi chọn điều này, các em phải tạm gác điều khác.

Ở chiều ngược lại, cha mẹ có thể giúp con cảm nhận giá trị của sự chờ đợi. Từ những hành động nhỏ như bỏ tiền vào heo đất hoặc gửi tiết kiệm ngân hàng, người lớn có thể giải thích bằng hình ảnh dễ hiểu: tiền để yên sẽ không tự sinh sôi, nhưng nếu gửi đúng chỗ và đủ lâu, nó có thể “lớn lên” theo thời gian. Không cần đi sâu vào kỹ thuật tài chính, chỉ cần để trẻ thấy hôm nay nhiều hơn hôm qua một chút cũng đủ khơi gợi ý thức tích lũy.

Về thực hành, chuyên gia gợi ý hai lựa chọn tương đối phù hợp với trẻ: gửi tiết kiệm ngân hàng và đầu tư chứng chỉ quỹ (dưới sự giám hộ của cha mẹ). Gửi tiết kiệm giúp trẻ dễ theo dõi sự tăng trưởng ổn định. Chứng chỉ quỹ, nếu được giải thích đúng cách, có thể giúp con hình dung đơn giản về việc góp tiền để tham gia vào hoạt động của nền kinh tế.

Với trẻ chưa đủ 18 tuổi, cha mẹ có thể đứng tên giám hộ để mở tài khoản cho con. Quan trọng hơn, hãy cùng trẻ theo dõi khoản tiền đó, trao đổi định kỳ và đặt ra những mục tiêu nhỏ. Một số gia đình có thể áp dụng cơ chế “thưởng” tương đương với phần tiền con quyết định để dành, nhằm tạo động lực trì hoãn chi tiêu.

Theo bà Mai Hân, yếu tố cốt lõi trong bài học này là thời gian. Nhờ cơ chế “lãi mẹ đẻ lãi con”, những khoản tiền nhỏ nếu được duy trì đủ lâu có thể tạo ra mức tăng trưởng đáng kể. Tuy nhiên, vì kết quả ban đầu thường chậm, trẻ rất cần sự đồng hành để duy trì kiên nhẫn.

“Không nhất thiết phải gọi tên lãi kép. Chỉ cần để con thấy rằng tiền biết ‘làm việc’ khi mình không vội vàng”, chuyên gia chia sẻ.

Từ những trải nghiệm xoay quanh tiền lì xì, trẻ sẽ dần hình thành tư duy tài chính tự nhiên: biết cân nhắc trước khi tiêu, hiểu giá trị của chờ đợi và nhận ra rằng mỗi quyết định đều có hệ quả. Đây chính là nền tảng quan trọng giúp con rèn luyện tính tự chủ và trách nhiệm với tiền bạc trong tương lai.