‘Bí kíp’ để lì xì ngày xuân không trở thành gánh nặng kinh tế

Khi phong bao đỏ mang theo những áp lực vô hình

Có một cảnh rất quen thuộc mỗi dịp giáp Tết. Bạn chuẩn bị đi đổi tiền mới để mừng tuổi. Trong đầu bắt đầu hiện lên một danh sách: cháu A, cháu B, con anh C, con chị D… rồi đến ông bà, người lớn tuổi trong họ. Thậm chí có cả những người “không thể không mừng”, bởi mừng ít thì ngại, mừng thiếu thì sợ bị đánh giá.

Chỉ là vài phong bao đỏ, nhưng nghĩ tới thôi cũng đã thấy… hơi mệt.

Lì xì vốn là một phong tục đẹp của người Việt. Một phong bao đỏ kèm lời chúc đầu năm như trẻ nhỏ hay ăn chóng lớn, người cao tuổi mạnh khỏe, an vui bên con cháu. Ý nghĩa ban đầu rất giản dị, không đặt nặng chuyện nhiều hay ít.

Thế nhưng theo thời gian, lì xì dần mang theo những kỳ vọng khó gọi tên. Không ít người bước vào Tết với tâm thế dè chừng: mừng bao nhiêu cho “vừa”, mừng thế này có bị đánh giá không hay con mình có “thua thiệt” so với con nhà khác không?

Khi những câu hỏi ấy xuất hiện, phong bao đỏ không còn đơn thuần là lời chúc, mà trở thành một áp lực xã hội âm thầm.

Áp lực này không hẳn đến từ số tiền, mà đến từ sự so sánh và mong đợi. Mừng tuổi đôi khi không chỉ để chúc Tết, mà còn để giữ hòa khí, để tránh mang tiếng thiếu trước thiếu sau, hoặc để duy trì những mối quan hệ mà ai cũng hiểu là “không thể không mừng”. Khi nhiều kỳ vọng nhỏ cộng lại, khoản chi cho lì xì rất dễ vượt khỏi tầm kiểm soát.

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Hoa - Cố vấn tài chính tại Công ty cổ phần tư vấn đầu tư và quản lý tài sản FIDT, ở góc độ tài chính cá nhân, lì xì là một trong những khoản chi dễ bị bỏ quên trong kế hoạch Tết. Nhiều gia đình chuẩn bị khá kỹ cho mua sắm, biếu tặng, ăn uống, đi lại, nhưng tiền mừng tuổi thường chỉ được tính đến khi Tết đã cận kề. Khi không có giới hạn từ trước, chi tiêu cho lì xì dễ trôi theo hoàn cảnh và cảm xúc.

Mỗi phong bao có thể không lớn, nhưng số lượng thì hiếm khi ít. Chỉ cần thêm vài cuộc gặp gỡ, vài mối quan hệ phát sinh, tổng số tiền lì xì có thể tăng lên đáng kể mà người trong cuộc không kịp nhận ra. Đến khi Tết qua, nhiều người mới giật mình vì tài chính hụt đi một khoản không nhỏ.

Bước vào Tết Bính Ngọ 2026, áp lực này càng rõ nét hơn. Suốt năm qua, chi phí sinh hoạt tiếp tục đè nặng lên nhiều gia đình, từ tiền ăn uống, điện nước cho tới học phí, y tế. Không ít người đón Tết với tâm thế phải tính toán kỹ hơn, bởi những khoản cần dự phòng cho năm mới vẫn còn đó.

Trong hoàn cảnh ấy, các khoản chi mang tính xã giao như lì xì rất dễ trở thành gánh nặng. Không phải vì người ta không muốn mừng tuổi, mà vì mỗi phong bao giờ đây đều đi kèm một phép cân nhắc: làm sao để vẫn giữ được ý nghĩa đầu năm, mà không khiến kế hoạch tài chính sau Tết bị xáo trộn. 

Nhiều gia đình vẫn mừng tuổi rất tròn vai, nhưng phía sau là nỗi lo quen thuộc: chi tiêu đầu năm dồn dập, trong khi nguồn thu chưa kịp phục hồi.

Giữ lì xì đúng nghĩa để Tết nhẹ gánh hơn

Bà Nguyễn Thị Thanh Hoa cho biết từ thực tế tư vấn tài chính cá nhân, bà thường khuyên khách hàng nhìn chuyện lì xì theo cách đơn giản hơn.

Trước hết, hãy coi lì xì là một khoản chi có giới hạn, không phải khoản phát sinh “tới đâu hay tới đó”. Việc xác định trước một mức tổng thể phù hợp với khả năng tài chính của gia đình giúp người trao chủ động hơn, thay vì để cảm xúc và hoàn cảnh quyết định trong từng phong bao.

Thứ hai, đừng đặt nặng việc so sánh. Lì xì không phải là cuộc đua giữa các gia đình, càng không phải thước đo tình cảm hay mức độ thành đạt. Một phong bao vừa đủ, được trao đi với tâm thế thoải mái, thường mang lại cảm xúc tích cực hơn nhiều so với một phong bao dày nhưng kèm theo sự gượng gạo.

Với những gia đình có con nhỏ, thay vì lo con “nhận được bao nhiêu”, cha mẹ có thể tận dụng dịp này để nói với con về ý nghĩa của tiền mừng tuổi. Khi trẻ hiểu rằng lì xì là lời chúc đầu năm, không phải phần thưởng để so hơn – thua, áp lực vô hình giữa các gia đình cũng tự nhiên giảm bớt.

Cuối cùng, đừng để những phong bao đầu năm làm xáo trộn kế hoạch tài chính cả năm. Tết chỉ kéo dài vài ngày, nhưng các khoản chi cho giáo dục, y tế, dự phòng và những mục tiêu dài hạn của gia đình thì theo suốt cả năm.

“Một cái Tết đủ đầy không được đo bằng tổng số tiền đã lì xì, mà bằng cảm giác an tâm khi năm mới bắt đầu. Phong tục chỉ thật sự đẹp khi nó mang lại niềm vui cho cả người nhận lẫn người trao”, bà Thanh Hoa nhấn mạnh.

Giữ cho lì xì đúng với ý nghĩa ban đầu không làm Tết kém đi, mà giúp Tết nhẹ lòng hơn. Và trong bối cảnh kinh tế còn nhiều áp lực, đôi khi chính sự “vừa đủ” trong những phong bao đỏ lại là cách tốt nhất để mỗi gia đình bước sang năm mới với tâm thế vững vàng và thoải mái hơn.