Vay tiền để chi tiêu dịp Tết có phải là lựa chọn thông minh?
Tết chưa đến, nhưng với nhiều gia đình trẻ, nỗi lo tiền bạc đã bắt đầu hiện hữu từ rất sớm. Vé xe tăng giá, quà biếu hai bên nội – ngoại, tiền lì xì cho con cháu, rồi đủ thứ chi tiêu “không tên” khác… khiến không ít người rơi vào cảnh cân đo đong đếm từng khoản, thậm chí nghĩ tới việc vay mượn chỉ để lo một cái Tết cho trọn vẹn.
Thu nhập không tăng, chi tiêu Tết ngày càng cao, phụ nữ đang xoay xở thế nào?
Bảng chi tiêu Tết trị giá 139 triệu 'gây sốt' bởi khoản này, không phải ai cũng làm được
Chồng muốn biếu Tết nhà nội gấp đôi nhà ngoại, năm đầu làm dâu, tôi thấy chạnh lòng
Không phải ai cũng dư dả tài chính, nhưng Tết lại là dịp ai cũng muốn nhà cửa tươm tất, con cái đủ đầy, về quê không áy náy. Chính trong khoảng giao thoa giữa mong muốn và khả năng ấy, nhiều gia đình buộc phải đặt ra câu hỏi: Có nên vay tiền để chi tiêu Tết hay không?
Biết vay là mệt sau Tết, nhưng không vay thì lại thấy mình thiếu sót
Chị Thu Hương (32 tuổi, nhân viên văn phòng tại Hà Nội) chia sẻ, gia đình chị gồm hai vợ chồng và hai con nhỏ. Thu nhập hàng tháng ở mức trung bình, đủ trang trải sinh hoạt, nuôi con và tiết kiệm một khoản nhỏ. Thế nhưng, cứ mỗi dịp cận Tết, bài toán tài chính lại trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết.
“Tiền thưởng cuối năm không phải lúc nào cũng như mong đợi, trong khi chi phí Tết thì năm nào cũng tăng. Vé xe về quê đã tốn một khoản, chưa kể quà biếu ông bà, họ hàng, rồi lì xì cho các cháu. Nhìn qua thì mỗi khoản không quá lớn, nhưng cộng lại cũng thành con số đáng suy nghĩ”, chị Hương nói.
Có thời điểm, chị từng tính đến việc vay người quen vài triệu đồng hoặc quẹt thẻ tín dụng để “xoay vòng” chi tiêu Tết. “Biết là sau Tết sẽ phải thắt lưng buộc bụng để trả nợ, nhưng nghĩ đến cảnh về quê mà thiếu trước hụt sau, hay con cái kém vui hơn bạn bè, tôi lại không đành lòng”, chị bộc bạch.
Theo chị Hương, điều khiến chị áp lực nhất không hẳn là số tiền phải chi, mà là cảm giác Tết đến mà mình không lo đủ thì thấy có lỗi với gia đình. “Nhiều khi không phải vì thích mua sắm, mà là sợ mình làm chưa tròn vai một người vợ, người mẹ trong dịp quan trọng nhất năm”, chị nói.
Chọn không vay, dù Tết giản dị hơn
Trái với lựa chọn của chị Hương, chị Mai (35 tuổi, kinh doanh tự do tại Bắc Ninh) lại có quan điểm thận trọng hơn với chuyện vay tiền chi tiêu Tết. Gia đình chị gồm bốn người, thu nhập không cao nhưng ổn định.
“Tôi từng chứng kiến nhiều người xung quanh vay mượn để lo Tết, rồi sau đó mấy tháng liền sống trong áp lực trả nợ. Bản thân tôi thấy như vậy thì cái Tết chưa chắc đã vui trọn vẹn”, chị M. chia sẻ.
Theo chị Mai, gia đình chị chủ động giản lược chi tiêu: quà biếu chọn mức vừa phải, lì xì cho trẻ con mang tính tượng trưng, quần áo mới chỉ mua cho con nếu thực sự cần. “Người lớn mặc đồ cũ vẫn bình thường, quan trọng là sum vầy. Tôi chấp nhận một cái Tết đơn giản hơn, nhưng sau đó không phải lo lắng vì tiền”, chị nói.
Chị Mai cho rằng, nếu phải vay mượn để chi tiêu, bản thân niềm vui Tết cũng sẽ bị “trừ hao” bởi nỗi lo kéo dài sau kỳ nghỉ. “Tết là vài ngày, nhưng khoản nợ thì theo mình cả năm. Tôi chọn nhẹ đầu hơn là hình thức”, chị thẳng thắn.
Không nên vay mượn chỉ để “đủ hình thức” ngày Tết
Theo bà Trần Thị Mai Hân – Cố vấn tài chính tại Công ty cổ phần Đầu tư và Quản lý tài sản FIDT, Tết Nguyên đán là dịp lễ có ý nghĩa đặc biệt trong đời sống tinh thần của người Việt. Đó là thời điểm đoàn tụ, sum vầy, gắn kết gia đình – giá trị mà ai cũng mong muốn được gìn giữ, dù làm việc và sinh sống ở đâu.
Tuy nhiên, cũng chính vì nhu cầu sum họp, mua sắm và di chuyển tăng cao, Tết trở thành giai đoạn chi tiêu “đỉnh điểm” trong năm. Vé tàu xe, quà biếu, thực phẩm, chi phí làm đẹp, giải trí… đồng loạt tăng giá, khiến nhiều gia đình dễ rơi vào trạng thái chi vượt khả năng tài chính nếu không có sự chuẩn bị từ trước.
“Từ góc độ quản lý tài chính cá nhân, chi tiêu Tết nên được nhìn nhận là chi phí hưởng thụ – tức những khoản chi mang tính tinh thần, trải nghiệm, không phải chi phí thiết yếu bắt buộc”, bà Mai Hân phân tích.
Theo đó, chi phí hưởng thụ (bao gồm Tết, du lịch, giải trí, mua sắm vượt nhu cầu cơ bản…) chỉ nên chiếm khoảng 10–15% tổng thu nhập năm. Để tránh áp lực dồn vào giai đoạn cận Tết, các gia đình nên chủ động tích lũy khoản này từ sớm bằng cách tách riêng một “tài khoản hưởng thụ”. Hàng tháng, sau khi nhận thu nhập, một phần tiền được chuyển vào tài khoản này và chỉ sử dụng cho các mục đích đã định trước.
“Khi nhìn thấy số dư chưa đủ cho các khoản chi Tết, gia đình sẽ có cơ sở để điều chỉnh kỳ vọng, cắt giảm hoặc trì hoãn những khoản chưa thực sự cần thiết, thay vì vay mượn để bù đắp”, bà nhấn mạnh.
Trong trường hợp chưa kịp chuẩn bị ngân sách cho Tết năm nay, chuyên gia cho rằng, các gia đình nên chấp nhận một cái Tết giản dị hơn, trong giới hạn tài chính hiện có. Một cái Tết an yên, không áp lực nợ nần sau đó, đôi khi lại trọn vẹn hơn một cái Tết “đủ hình thức” nhưng kéo theo nhiều tháng căng thẳng tài chính.
“Quan trọng nhất không phải là chi bao nhiêu cho Tết, mà là gia đình có chủ động kiểm soát được dòng tiền hay không. Và sau Tết, đừng quên ngồi lại để lập ngân sách cho năm mới – đó mới là bước chuẩn bị bền vững cho những mùa Tết sau”, bà Mai Hân khuyến nghị.
