Đi chợ mùa này: 3 nhóm rau củ cần cẩn trọng vì dễ chứa thuốc trừ sâu và ký sinh trùng

Rau củ là thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày, nhưng một số loại lại có cấu trúc đặc biệt khiến bụi bẩn, trứng côn trùng hoặc dư lượng hóa chất dễ bám lại.

Những khe nhỏ, lớp lá chồng lên nhau hay bề mặt sần sùi có thể trở thành nơi tích tụ vi khuẩn, ký sinh trùng hoặc thuốc bảo vệ thực vật nếu quá trình trồng trọt và bảo quản không đảm bảo.

Vì vậy, khi chọn mua và sơ chế, người nội trợ cần chú ý hơn để đảm bảo an toàn cho bữa ăn gia đình.

Những loại rau củ dễ giữ lại bụi bẩn và vi khuẩn

Rau lá nhiều lớp

Các loại rau như xà lách, cải bẹ hay rau diếp thường có nhiều lớp lá xếp chồng và nhiều nếp gấp nhỏ. Cấu trúc này khiến bùn đất, vi khuẩn hoặc trứng côn trùng dễ mắc lại bên trong. Nếu chỉ rửa qua loa, những tạp chất này có thể vẫn còn bám trên rau.

Khi sơ chế, nên tách từng lá ra khỏi cuống, rửa dưới vòi nước chảy để cuốn trôi bụi bẩn. Ngoài ra, có thể ngâm rau trong nước muối loãng hoặc dung dịch baking soda trong vài phút trước khi rửa lại bằng nước sạch.

Rau quả có lớp sáp trên vỏ

Một số loại rau quả như dưa chuột hoặc cà tím thường có lớp sáp tự nhiên bên ngoài. Lớp này có thể giữ lại bụi bẩn cũng như một phần hóa chất từ môi trường. Để làm sạch hiệu quả hơn, người dùng có thể ngâm chúng trong nước ấm khoảng 50°C vài phút, sau đó rửa lại bằng nước sạch.

Nhóm củ quả mọc trong đất

Những loại củ tiếp xúc trực tiếp với đất như củ sen, củ ấu hay khoai tây thường có nhiều rãnh và lỗ nhỏ trên bề mặt. Đây là vị trí vi khuẩn hoặc ký sinh trùng có thể trú ngụ nếu không được làm sạch kỹ.

Khi chế biến, nên gọt vỏ và dùng bàn chải mềm chà sạch lớp đất bám bên ngoài. Riêng khoai tây nếu đã mọc mầm thì không nên sử dụng, vì lúc này hàm lượng solanine tăng cao, có thể gây ngộ độc khi ăn phải.

Lưu ý về tồn dư thuốc trừ sâu và thực phẩm hư hỏng

Một mối lo phổ biến khác là dư lượng thuốc bảo vệ thực vật còn sót lại trên rau củ. Một số loại thuốc, đặc biệt là nhóm lân hữu cơ, nếu tích tụ lâu dài có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Bên cạnh đó, một số thuốc diệt nấm khi tồn tại trong cơ thể lâu ngày cũng có thể gây áp lực cho gan.

Vì vậy, với rau lá nên loại bỏ lớp lá ngoài cùng trước khi chế biến. Đối với củ quả, nên gọt bỏ lớp vỏ dày vài milimet thay vì chỉ rửa sơ qua.

Ngoài ra, rau củ đã bị mốc hoặc hư hỏng cũng có thể sinh ra độc tố nguy hiểm. Một số độc tố từ nấm mốc có khả năng chịu nhiệt, nghĩa là nấu chín cũng không loại bỏ hoàn toàn. Do đó, nếu phát hiện thực phẩm đã thối nhũn hoặc xuất hiện mốc, tốt nhất nên bỏ đi thay vì chỉ cắt bỏ phần hỏng.

Việc ăn rau sống chưa được rửa kỹ cũng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm ký sinh trùng đường ruột. Đặc biệt với các loại rau trồng dưới nước hoặc trong môi trường ao hồ, nên nấu chín kỹ trước khi ăn. Với các món như gỏi hoặc nộm, có thể chần rau qua nước sôi trước khi chế biến để đảm bảo an toàn.

Cách chọn mua và làm sạch rau củ an toàn

Khi đi chợ, người tiêu dùng không nên chỉ quan tâm đến giá rẻ. Rau có vài lỗ sâu chưa chắc đã hoàn toàn “sạch”, vì sâu bệnh có thể xuất hiện ở nhiều giai đoạn khác nhau trong quá trình trồng trọt.

Tốt nhất nên ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, bao bì đầy đủ và có mã truy xuất. Nếu mua rau bán rời ngoài chợ, hãy quan sát kỹ màu sắc, độ tươi và ngửi thử để phát hiện những mùi hóa chất bất thường.

Trong quá trình sơ chế, nên phân loại rau củ để áp dụng cách làm sạch phù hợp. Rau lá cần bỏ lá già hoặc lá úa rồi rửa nhiều lần dưới nước. Với củ quả, nên gọt vỏ trước khi rửa. Những loại có nhiều khe nhỏ như súp lơ xanh hoặc súp lơ trắng có thể ngâm trong nước muối loãng khoảng 10–15 phút để loại bỏ côn trùng còn bám bên trong.

Một số cách làm sạch quen thuộc như rửa rau bằng nước vo gạo cũng có thể hỗ trợ loại bỏ bụi bẩn ban đầu nhờ tính kiềm nhẹ. Ngoài ra, dung dịch baking soda pha loãng cũng được nhiều nghiên cứu cho thấy có khả năng giảm bớt phần nào dư lượng thuốc trừ sâu. Tuy nhiên, không nên ngâm rau quá lâu vì có thể làm mất đi các vitamin tan trong nước.

Trên thực tế, rau củ không gây hại cho gan hay thận nếu được lựa chọn và chế biến đúng cách. Điều quan trọng là người tiêu dùng hiểu rõ những nguy cơ tiềm ẩn và cẩn trọng hơn khi chọn mua cũng như làm sạch thực phẩm. Chỉ cần dành thêm một chút thời gian khi sơ chế, bữa ăn gia đình sẽ trở nên an toàn và lành mạnh hơn.