Thu nhập không tăng, chi tiêu Tết ngày càng cao, phụ nữ đang xoay xở thế nào?

Trao đổi với Tiếp thị & Gia đình, chuyên gia Trần Thị Mai Hân - Cố vấn tài chính tại Công ty cổ phần đầu tư và quản lý tài sản FIDT cho rằng, áp lực chi tiêu Tết không chỉ đến từ giá cả tăng cao, mà còn xuất phát từ cách nhiều gia đình đang phân bổ và quản lý dòng tiền chưa hợp lý.

Khi chi tiêu Tết trở thành áp lực của phụ nữ

- Trong nhiều gia đình, phụ nữ vẫn là người trực tiếp lập kế hoạch và phân bổ chi tiêu Tết. Theo bà, vai trò “tay hòm chìa khóa” này đang tạo ra những áp lực gì?

Chuyên gia Trần Thị Mai Hân: Thực tế, dù phụ nữ thường giữ vai trò quản lý chi tiêu trong gia đình, nhưng tài chính không nên là “bài toán một mình”. Việc chi tiêu cần được vợ chồng thảo luận định kỳ, cùng nắm rõ đâu là chi phí thiết yếu, đâu là chi phí hưởng thụ để thống nhất cách kiểm soát.

Nếu thiếu sự đồng hành, rất dễ xảy ra tình trạng người chồng cho rằng thu nhập hiện tại đã “đủ chi”, trong khi người vợ phải căng thẳng tính toán, cân đối từng khoản. Áp lực tài chính vì thế dồn hết lên một người.

- Khi thu nhập không tăng nhưng chi phí Tết gần như năm sau cao hơn năm trước, phụ nữ thường xoay xở ra sao để vẫn giữ được cân đối gia đình?

Điều quan trọng là phải xác định rõ chi tiêu Tết thuộc nhóm chi phí hưởng thụ. Khi đã phân loại, các khoản này cần được chi trong phạm vi ngân sách cho phép.

Nếu chi nhiều cho khoản này thì bắt buộc phải tiết chế khoản khác. Ví dụ, chi cho du lịch Tết cao hơn thì mua sắm, trang trí hay quà cáp cần tiết kiệm hơn. Việc có sẵn một khoản tiền hưởng thụ tích lũy giúp phụ nữ đưa ra quyết định chi tiêu chủ động, tránh lạm chi và mất cân đối tài chính.

Bí quyết để phụ nữ không kiệt sức vì chi tiêu Tết

- Từ góc nhìn tài chính, đâu là những khoản chi Tết nên coi là “bắt buộc” và đâu là khoản có thể linh hoạt điều chỉnh?

Các khoản chi dịp Tết thường bao gồm thực phẩm, trang trí nhà cửa, quà biếu – lì xì, quần áo mới, chi phí đi lại, du lịch và giải trí. Trong đó, thực phẩm và nhu cầu sinh hoạt cơ bản nên được xếp vào nhóm cần thiết, nhưng vẫn phải mua sắm vừa đủ, tránh lãng phí.

Việc cúng gia tiên cần trang trọng nhưng không nên cúng quá nhiều mâm khiến cả nhà phải ăn lại đồ cũ, vừa tốn kém vừa không tốt cho sức khỏe. Trong khi đó, các khoản như trang trí Tết, du lịch hay giải trí nên được xếp vào chi phí hưởng thụ và linh hoạt điều chỉnh tùy khả năng tài chính từng năm.

- Nhiều phụ nữ chấp nhận cắt giảm nhu cầu cá nhân để ưu tiên cho gia đình dịp Tết. Theo bà, điều này có nên kéo dài nhiều năm liền?

Phụ nữ đóng vai trò “giữ lửa” trong gia đình, nhưng để ngọn lửa đó không bị lụi tàn, họ cần sự san sẻ từ các thành viên khác.

Khi thu nhập còn hạn chế, gia đình nên ưu tiên chi phí thiết yếu. Nhưng khi điều kiện khá hơn, ít nhất 10% thu nhập nên dành cho chi phí hưởng thụ, bao gồm cả việc chăm sóc và chi tiêu cho bản thân người phụ nữ. Khoản chi này không phải xa xỉ, mà giúp tái tạo năng lượng, để người giữ lửa có thêm sức bền tinh thần cho gia đình.

- Việc chi tiêu Tết theo thói quen, theo “lệ cũ” của gia đình có còn phù hợp khi chi phí sinh hoạt ngày càng tăng?

Nhiều thói quen chi tiêu Tết cần được nhìn lại. Lì xì, chẳng hạn, nên được hiểu là lời chúc may mắn đầu năm, mang ý nghĩa tinh thần chứ không đặt nặng giá trị vật chất. Mỗi gia đình nên có mức mừng tuổi phù hợp với khả năng tài chính và dạy con trẻ không so sánh ít – nhiều.

Với chi phí đi lại quá cao, gia đình có thể cân nhắc về quê cách năm hoặc chọn thời điểm khác trong năm. Dù không có một cái Tết “đủ đầy hình thức”, nhưng lại giúp giảm áp lực tài chính đáng kể.

- Với các gia đình trẻ, theo bà, nên bắt đầu lập kế hoạch chi tiêu Tết từ khi nào để tránh dồn áp lực vào giai đoạn cận Tết?

Ngay từ đầu năm, gia đình nên thiết lập ngân sách chi tiêu tổng thể dựa trên thu nhập, trong đó dự trù sẵn khoản cho Tết. Việc áp dụng phương pháp quản lý chi tiêu theo các “chiếc lọ” – tách bạch chi phí thiết yếu, tiết kiệm và hưởng thụ – sẽ giúp dòng tiền được phân bổ đều, tránh tình trạng dồn gánh nặng tài chính vào vài tuần cuối năm.

Cảm ơn bà về những chia sẻ hữu ích!