Xu hướng chi tiêu 2026 và bài học chiến lược giúp thương hiệu xây dựng niềm tin dài hạn

5 xu hướng chi tiêu nổi bật năm 2026

Xu hướng chi tiêu chuyển từ cảm tính sang có kiểm soát

Một trong những xu hướng chi tiêu nổi bật nhất là sự dịch chuyển từ mua sắm theo cảm xúc sang có kiểm soát (mindful spending). Người tiêu dùng Việt đang dần chi tiêu dựa trên việc cân nhắc ngân sách, ưu tiên các khoản mang lại giá trị thực và cảm giác an tâm dài hạn hơn là “chớp lấy” deal hay khuyến mãi.

Xu hướng này không đơn thuần là phản ứng trước khó khăn kinh tế mà còn phản ánh một thái độ chủ động đối với dòng tiền. Điều này đồng nghĩa với việc người Việt không giảm chi tiêu xuống mức thấp nhất, mà cân bằng chi tiêu phù hợp với các mục tiêu tài chính và cảm giác kiểm soát điều kiện sống.

Giá trị quan trọng hơn giá rẻ

Khi tinh thần chi tiêu ngày càng có chọn lọc, thái độ với “giá trị” cũng thay đổi theo. Người tiêu dùng không còn chỉ ưu tiên sản phẩm giá rẻ nhất mà nhìn vào giá trị thu được so với chi phí bỏ ra. Điều này có nghĩa là họ sẵn sàng trả nhiều hơn cho sản phẩm/dịch vụ nếu cảm thấy nó giải quyết được vấn đề thực tế, bền lâu và giúp tiết kiệm chi phí tiềm ẩn về sau. 

Đặc biệt, xu hướng này được dự đoán sẽ mạnh mẽ hơn trong các lĩnh vực như tài chính cá nhân, giáo dục, chăm sóc sức khỏe hay dịch vụ thiết yếu - nơi người mua xem chi tiêu như một sự “đầu tư” cho cuộc sống.

Ít nhưng đủ dùng

Sau thời kỳ bùng nổ các siêu ứng dụng “all-in-one”, người dùng đang chuyển trọng tâm vào những gì giải quyết cốt lõi nhu cầu, dễ hiểu, dễ kiểm soát. Thay vì một nền tảng chứa hàng loạt chức năng phức tạp, họ đánh giá cao giải pháp giúp mình ra quyết định nhanh, rõ ràng.

Xu hướng chi tiêu này gắn liền với việc giảm tải thông tin và gia tăng sự ổn định tài chính.

“Pay later” chỉ là công cụ dòng tiền ngắn hạn

Hình thức trả sau (Buy now pay later) từng được xem như một công cụ mở rộng sức mua thì nay cũng có xu hướng chuyển mình. Thay vì thúc đẩy mua sắm không kiểm soát, nó được người dùng và thị trường nhìn nhận như một giải pháp hỗ trợ dòng tiền trong ngắn hạn để tránh gánh nặng tài chính.

Ở Việt Nam, xu hướng này phản ánh tâm lý thận trọng. Người tiêu dùng không còn chấp nhận tín dụng tiêu dùng nhỏ nếu các chi phí ẩn, lãi suất hay hạn mức mơ hồ.

Chi tiêu vi mô “lên ngôi”

Một thay đổi tinh tế nhưng có ảnh hưởng lớn là cấu trúc chi tiêu: Không tập trung vào các khoản mua lớn, nhiều quyết định nhỏ lặp lại. Khi thanh toán số trở nên phổ biến, những khoản nhỏ như cà phê, đi lại, dịch vụ tiện ích… thường ít được chú ý nhưng cộng dồn lại gây ảnh hưởng lớn đến khả năng kiểm soát tài chính.

Đây không chỉ là thói quen tiêu dùng hàng ngày mà còn phản ánh cách người Việt quản lý dòng tiền. Họ bắt đầu nhận diện, theo dõi và điều chỉnh ngay từ những lựa chọn nhỏ nhất để duy trì sự ổn định ngân sách.

Bài học chiến lược cho thương hiệu

Theo bà Đặng Thúy Hà - Cố vấn chiến lược doanh nghiệp Talentnet nhận định: "Người tiêu dùng ngày nay không còn chi tiền theo phản xạ, mà chi tiêu như một hành động có tính toán, gắn với cảm giác an toàn, kiểm soát và giá trị dài hạn. Điều này buộc thương hiệu phải thay đổi cách tiếp cận nếu không muốn bị loại khỏi 'vòng cân nhắc' của khách hàng".

Bà Hà đưa ra 4 gợi ý chiến lược cho thương hiệu trong kỷ nguyên chi tiêu tỉnh táo:

Dịch chuyển từ kích cầu sang đồng hành

Trong bối cảnh người tiêu dùng chi tiêu thận trọng hơn, các chiến lược kích cầu ngắn hạn như giảm giá sâu, flash sale dồn dập hay thông điệp “mua ngay kẻo lỡ” đang dần mất hiệu quả. Thay vào đó, thương hiệu cần đóng vai trò người đồng hành giúp khách hàng ra quyết định đúng, chứ không phải người thúc ép mua sắm.

Điều này thể hiện ở việc thương hiệu cung cấp thông tin minh bạch, so sánh rõ ràng giữa các lựa chọn và giúp khách hàng hiểu vì sao khoản chi đó “đáng”. Một thương hiệu được tin tưởng là thương hiệu giúp người tiêu dùng cảm thấy yên tâm sau khi mua, chứ không chỉ hào hứng tại thời điểm mua.

Giá trị thương hiệu phải được chứng minh bằng trải nghiệm thực

Bà Hà cho biết: "Trong giai đoạn chi tiêu tỉnh táo, giá trị không còn là lời hứa truyền thông, mà là điều người tiêu dùng tự kiểm chứng qua trải nghiệm. Thương hiệu không thể chỉ nói 'chúng tôi chất lượng', mà phải cho khách hàng thấy chất lượng đó giúp họ tiết kiệm thời gian, công sức, chi phí phát sinh hay rủi ro như thế nào".

Điều này đòi hỏi thương hiệu đầu tư nghiêm túc vào trải nghiệm sau bán hàng, dịch vụ hỗ trợ, chính sách đổi trả, bảo hành và đặc biệt là cách xử lý vấn đề khi có sự cố. Một trải nghiệm minh bạch và có trách nhiệm sẽ tạo ra giá trị thương hiệu bền vững hơn bất kỳ chiến dịch truyền thông rầm rộ nào.

Đơn giản hóa thông điệp để phù hợp với tâm lý “ít nhưng chắc”

Người tiêu dùng hiện nay đang chịu áp lực lớn từ thông tin, lựa chọn và quyết định tài chính. Vì vậy, các thương hiệu càng phức tạp trong thông điệp, càng khó được lựa chọn. Chiến lược hiệu quả trong giai đoạn tới là đơn giản hóa: nói ít nhưng đúng trọng tâm, nhấn mạnh lợi ích cốt lõi và dễ hiểu.

"Thay vì liệt kê hàng loạt tính năng, thương hiệu nên trả lời rõ ràng 3 câu hỏi: Sản phẩm này giải quyết vấn đề gì, phù hợp với ai và giúp họ yên tâm điều gì trong cuộc sống. Khi thông điệp đủ rõ, người tiêu dùng sẽ dễ đưa sản phẩm vào danh sách ưu tiên", bà Hà nhấn mạnh.

Lấy niềm tin làm tài sản chiến lược dài hạn

Giữa xu hướng chi tiêu có kiểm soát, niềm tin trở thành tài sản quan trọng nhất của thương hiệu. Một thương hiệu đáng tin sẽ được ưu tiên ngay cả khi không phải lựa chọn rẻ nhất. Ngược lại, chỉ cần một lần khiến khách hàng cảm thấy “bị lừa” hay “không như kỳ vọng”, thương hiệu có thể bị loại vĩnh viễn khỏi quyết định mua sắm.

Bà Hà gợi ý, chiến lược thương hiệu trong giai đoạn tới không nên chạy theo tăng trưởng ngắn hạn bằng mọi giá, mà cần tập trung xây dựng uy tín, nhất quán trong hành động và trung thực trong cam kết. Với người tiêu dùng Việt năm 2026, niềm tin chính là lý do để họ tiếp tục chi tiền.