Lãi suất phục hồi, tiền gửi dân cư vượt mức kỷ lục hơn 7,83 triệu tỷ đồng

Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, giai đoạn 2020-2025 ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực trong hệ thống tài chính - ngân hàng, từ mở rộng tiếp cận dịch vụ đến gia tăng quy mô dòng vốn nhàn rỗi trong dân cư.

Sau giai đoạn giảm sâu nhằm hỗ trợ phục hồi kinh tế, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng đã dần phục hồi lên mức 5,5-6,5%/năm, thậm chí có thời điểm vượt 7%. Trong bối cảnh thị trường bất động sản trầm lắng và chứng khoán biến động khó lường, mức sinh lời này được đánh giá đủ hấp dẫn để thu hút dòng tiền quay lại kênh tiết kiệm.

Tính đến cuối tháng 9/2025, tiền gửi dân cư đạt hơn 7,83 triệu tỷ đồng, tăng 10,86% so với đầu năm và xác lập kỷ lục mới. Con số này không chỉ cho thấy niềm tin của người dân vào hệ thống ngân hàng được củng cố, mà còn phản ánh xu hướng ưu tiên tích lũy, bảo toàn vốn trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Song song với sự gia tăng về quy mô tiền gửi, quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực ngân hàng tiếp tục tạo động lực cho tài chính toàn diện. Thanh toán không dùng tiền mặt ghi nhận tốc độ tăng trưởng bình quân 58,86%/năm, vượt xa mục tiêu 20-25% đề ra trước đó. Hệ sinh thái ngân hàng số, ví điện tử và nền tảng thanh toán trực tuyến ngày càng phổ biến, giúp mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính và thúc đẩy minh bạch hóa dòng tiền trong nền kinh tế.

Khả năng tiếp cận tín dụng chính thức cũng được cải thiện rõ rệt. Hiện khoảng 71% người trưởng thành đã có lịch sử tín dụng. Ở khu vực doanh nghiệp, khoảng 290.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa đang có dư nợ tại các tổ chức tín dụng, góp phần duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh và hỗ trợ tăng trưởng.

Tuy nhiên, một số chỉ tiêu vẫn cần thêm dư địa cải thiện. Dư nợ tín dụng phục vụ lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn đạt khoảng 24%, tiệm cận mục tiêu 25% nhưng chưa đạt kỳ vọng. Cơ quan điều hành cho rằng quá trình chuyển dịch sang mô hình phân phối số và những biến động phức tạp của thị trường tài chính quốc tế đã phần nào ảnh hưởng đến tốc độ mở rộng tín dụng ở một số lĩnh vực ưu tiên.

Theo dự thảo Chiến lược tài chính toàn diện đến năm 2030, nhiều mục tiêu tham vọng đã được đặt ra: 95% dân số từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch tại các tổ chức tài chính; giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đạt quy mô gấp 30 lần GDP; ít nhất 30% người trưởng thành có tiền gửi tiết kiệm; khoảng 300.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa có dư nợ tín dụng; dư nợ tín dụng nông nghiệp - nông thôn đạt 25%; doanh thu ngành bảo hiểm chiếm 3,3-3,5% GDP.

Giới chuyên gia nhận định, dù mục tiêu về tỷ lệ người gửi tiết kiệm đã hoàn thành sớm hơn dự kiến, thách thức giai đoạn 2026-2030 không chỉ nằm ở việc duy trì quy mô tiền gửi, mà còn ở chất lượng và tính bền vững của dòng vốn. Dòng tiền tiết kiệm mang tính chu kỳ, phụ thuộc vào lãi suất, kỳ vọng lạm phát và triển vọng kinh tế.

Do đó, việc giữ ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao tính minh bạch của hệ thống tài chính, tăng cường bảo vệ quyền lợi người gửi tiền và phát triển sản phẩm tài chính phù hợp sẽ là yếu tố then chốt để duy trì niềm tin và bảo đảm dòng vốn vận động ổn định trong dài hạn.