Gọi TPBVSK là ‘thuốc’, quảng cáo như thuốc chữa bệnh là vi phạm pháp luật

Về mặt pháp lý, các sản phẩm có vai trò hỗ trợ, bổ sung, cải thiện chức năng cơ thể, không phải thuốc và không có tác dụng điều trị bệnh.

Thực tế, nhiều Giấy tiếp nhận bản đăng ký công bố sản phẩm, sản phẩm được cấp phép là TPBVSK. Khi quảng cáo trên website, doanh nghiệp lại khẳng định là sản phẩm được sản xuất từ các thành phần tự nhiên. Sản phẩm còn được giới thiệu hỗ trợ điều trị thoái hóa khớp, thoát vị đĩa đệm, viêm xương khớp...

Một số TPBVSK có công dụng hỗ trợ tăng cường miễn dịch, bổ sung albumin, protein và các a xít amin thiết yếu cho cơ thể; hỗ trợ tăng cường sức đề kháng cho người thiếu máu, người mỏi mệt; hỗ trợ nâng cao sức đề kháng, bồi bổ sau phẫu thuật tim, phổi, phụ nữ sau sinh... Cũng được quảng cáo như thuốc.

Trao đổi với PV Tiếp thị & Gia đình, luật sư Nông Minh Chiến (Công ty Luật TNHH Minh Chiến, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) cho biết, theo quy định tại Điều 3 và Điều 27 Nghị định 15/2018/NĐ-CP, thực phẩm bảo vệ sức khỏe là sản phẩm dùng để bổ sung vào chế độ ăn uống hằng ngày nhằm duy trì, tăng cường hoặc cải thiện chức năng cơ thể, giảm nguy cơ mắc bệnh. Do đó, các sản phẩm này không được phép thể hiện công dụng như thuốc chữa bệnh.

Về chế tài xử lý, theo khoản 5 Điều 34 Nghị định 38/2021/NĐ-CP, hành vi quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về công dụng đã công bố có thể bị phạt từ 60-80 triệu đồng đối với cá nhân; tổ chức vi phạm bị phạt gấp đôi. Đồng thời, cơ quan chức năng buộc tháo gỡ nội dung quảng cáo sai phạm và cải chính thông tin.

Ngoài ra, trong trường hợp hành vi quảng cáo gian dối đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc đã bị kết án về tội này mà chưa được xóa án tích nhưng vẫn tiếp tục vi phạm, cá nhân, tổ chức có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Quảng cáo gian dối” theo Điều 197 Bộ luật Hình sự 2015.

Luật sư cũng lưu ý, việc diễn giải công dụng của thực phẩm chức năng thông qua công dụng của các thành phần nếu gây hiểu nhầm sản phẩm có tác dụng như thuốc chữa bệnh cũng là hành vi vi phạm. Trường hợp này, mức xử phạt áp dụng tương tự, từ 60–80 triệu đồng đối với cá nhân, kèm theo biện pháp buộc tháo gỡ và cải chính nội dung quảng cáo.

Đối với các quảng cáo có yêu cầu về ghi chú, khuyến cáo hoặc cảnh báo, nội dung này bắt buộc phải được thể hiện đầy đủ, rõ ràng, dễ nhận biết. Cụ thể, theo Điều 27 Nghị định 15/2018/NĐ-CP, khi đăng ký nội dung quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe, phải có câu: “Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh”.

Trường hợp không có hoặc thể hiện không đầy đủ, không rõ ràng khuyến cáo này, theo khoản 1 Điều 52 Nghị định 38/2021/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 129/2021/NĐ-CP), sẽ bị phạt tiền từ 5-10 triệu đồng.

Liên tiếp xử lý các vi phạm về quảng cáo

Thời gian qua, cơ quan chức năng đã liên tục phát hiện và xử phạt nhiều vụ việc liên quan đến quảng cáo thực phẩm chức năng (TPCN), TPBVSK) sai quy định, đặc biệt là tình trạng “thổi phồng” công dụng như thuốc chữa bệnh.

Điển hình như vụ quảng cáo “nổ” viên xương khớp như thuốc chữa bệnh của Công ty cổ phần Dược phẩm Hoàng Hường. Theo đó, tháng 4/2022, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) xử phạt Công ty cổ phần dược phẩm Hoàng Hường 65 triệu đồng vì vi phạm trong quảng cáo sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe, quảng cáo gây hiểu lầm tác dụng như thuốc chữa bệnh. 

Ngoài vụ Hoàng Hường, năm 2025-2026 ghi nhận nhiều vụ vi phạm khác. Công ty TNHH Dược phẩm và Thực phẩm chức năng Hương Hoàng (Hưng Yên) bị phạt 170 triệu đồng, Công ty Cổ phần Dược phẩm Gia Thuận (Bắc Ninh) bị phạt 70 triệu đồng, Công ty Cổ phần Dược phẩm Bắc Ninh bị phạt 75 triệu đồng vì quảng cáo sai phép, gây hiểu lầm sản phẩm như thuốc chữa bệnh…

Doanh nghiệp phải quảng cáo theo đúng nội dung được cấp phép

PGS.TS Trần Đáng - Chủ tịch Hiệp hội TPCN Việt Nam cho biết, có ba vi phạm đạo đức phổ biến trong lĩnh vực quảng cáo thực phẩm chức năng hiện nay: quảng cáo sai sự thật, lừa gạt người tiêu dùng; phóng đại công dụng hoặc quảng cáo mơ hồ gây hiểu nhầm là thuốc; lợi dụng hình ảnh bác sĩ, nghệ sĩ hoặc bệnh viện để đánh vào tâm lý người bệnh.

"Có đến 80% quảng cáo sản phẩm phòng và hỗ trợ điều trị bệnh trên mạng xã hội thực chất là thực phẩm chức năng 'trá hình'", ông Đáng nói.

Dưới góc độ pháp lý, luật sư Nông Minh Chiến cho biết, để tránh rủi ro pháp lý, doanh nghiệp khi quảng cáo thực phẩm chức năng bắt buộc phải tuân thủ đúng nội dung đã được cơ quan có thẩm quyền xác nhận, không được tự ý bổ sung, phóng đại hoặc sử dụng các từ ngữ gây hiểu nhầm sản phẩm có tác dụng như thuốc chữa bệnh.

Luật sư cũng khuyến cáo người tiêu dùng cần cảnh giác với các cụm từ như “chữa khỏi”, “cam kết khỏi bệnh”, “hiệu quả 100%”… – đây là những dấu hiệu điển hình của quảng cáo sai sự thật. Người dân nên đối chiếu nội dung quảng cáo với giấy công bố sản phẩm để kiểm chứng thông tin, đồng thời không nên tin tuyệt đối vào các nội dung “review”, hình ảnh “bác sĩ” không rõ danh tính hoặc người nổi tiếng quảng bá quá mức công dụng.

Trong trường hợp phát hiện quảng cáo có dấu hiệu vi phạm, người tiêu dùng có thể phản ánh tới Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng, Sở Y tế hoặc lực lượng quản lý thị trường tại địa phương. Đồng thời, người tiêu dùng cũng có quyền khiếu nại, tố cáo và yêu cầu bồi thường nếu bị thiệt hại.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần kiểm soát chặt chẽ hoạt động truyền thông, đặc biệt là việc sử dụng KOL, người nổi tiếng và các kênh mạng xã hội. Việc buông lỏng quản lý nội dung có thể dẫn đến nguy cơ bị xử phạt, buộc tháo gỡ quảng cáo, thậm chí thu hồi sản phẩm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín thương hiệu.