30 năm Hội đồng Khoa học Bình Điền và hành trình đưa tri thức từ phòng thí nghiệm ra đồng ruộng

30 năm đưa khoa học ra đồng lớn

Ra đời vào tháng 9/1996, trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam bước vào giai đoạn đổi mới và chuyển mình mạnh mẽ, Hội đồng Cố vấn Khoa học Kỹ thuật của Bình Điền được thành lập từ một tư duy đơn giản nhưng mang tính chiến lược: muốn tạo ra sản phẩm tốt, trong sản phẩm phải có hàm lượng chất xám.

Qua các thế hệ Chủ tịch Hội đồng, từ GS.TS. Vũ Cao Thái, GS.TS. Mai Văn Quyền đến PGS.TS. Nguyễn Văn Bộ, Hội đồng Khoa học đã trở thành nơi quy tụ các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực như nông hóa, thổ nhưỡng, dinh dưỡng cây trồng, bảo vệ thực vật và công nghệ vi sinh.

Điểm khác biệt trong mô hình của Bình Điền là khoa học không chỉ nằm trong các phòng thí nghiệm hay những công trình nghiên cứu. Các nhà khoa học cùng cán bộ kỹ thuật trực tiếp đến đồng ruộng, nương rẫy và các vùng sinh thái khác nhau để khảo nghiệm, đánh giá và xây dựng giải pháp phù hợp với từng loại đất, cây trồng cũng như điều kiện canh tác.

Từ những nghiên cứu này, các kết quả khoa học được chuyển hóa thành sản phẩm phân bón chuyên dùng và các quy trình kỹ thuật có thể áp dụng trực tiếp trong thực tế sản xuất. Theo Bình Điền, giá trị cuối cùng của khoa học không chỉ được đánh giá bằng kết quả nghiên cứu mà còn bằng hiệu quả kinh tế và lợi ích mà người nông dân nhận được.

Ba thập kỷ qua, nhiều chương trình canh tác do Bình Điền phối hợp với các cơ quan khoa học và đơn vị chuyên môn triển khai đã trở thành những dấu ấn đáng chú ý.

Trong đó, Chương trình Canh tác lúa thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu được triển khai tại 13 tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, góp phần giúp nông dân giảm 20 - 30% lượng phân bón hóa học, giảm 3 - 50% lượng giống gieo sạ và gia tăng lợi nhuận từ 2,5 - 4,5 triệu đồng mỗi ha.

Tại Tây Nguyên, chương trình Canh tác cà phê thông minh hướng người trồng đến việc quản lý dinh dưỡng dựa trên sức khỏe đất, sử dụng hợp lý các yếu tố đầu vào, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đáng chú ý, Bình Điền hiện là một trong những doanh nghiệp nòng cốt đồng hành cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia trong quá trình xây dựng và chuyển giao các quy trình kỹ thuật giảm phát thải, phục vụ Đề án phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Bên cạnh các chương trình nghiên cứu và mô hình trình diễn, hàng nghìn lớp tập huấn cùng nhiều chương trình truyền hình, phát thanh và báo chí chuyên sâu như “Cùng Đầu Trâu làm giàu”, “Phân bón với Nhà nông”, “Đồng hành và Chia sẻ”, “Canh tác thông minh” cũng góp phần đưa kiến thức khoa học đến gần hơn với người sản xuất.

Từ đó, mô hình liên kết giữa Nhà khoa học - Doanh nghiệp- Hệ thống khuyến nông - Nông dân từng bước được hình thành, tạo nên một hệ sinh thái chuyển giao tri thức phục vụ trực tiếp cho sản xuất nông nghiệp.

Từ phân bón hướng đến hệ sinh thái giải pháp

Nếu 30 năm đầu tiên là hành trình đưa khoa học vào sản phẩm và đồng ruộng, Bình Điền xác định giai đoạn 2026 - 2030 sẽ là bước chuyển mới: đưa khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu trở thành động lực tạo ra những giá trị mới cho nông nghiệp.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, sức khỏe đất suy giảm, yêu cầu giảm phát thải và tiêu chuẩn thị trường ngày càng cao, bài toán của ngành nông nghiệp không còn đơn thuần là tăng năng suất.

Người nông dân cần những giải pháp giúp sử dụng hiệu quả hơn phân bón và các nguồn lực đầu vào, giảm chi phí sản xuất, bảo vệ và phục hồi sức khỏe đất, đồng thời nâng cao chất lượng nông sản, giảm phát thải khí nhà kính và từng bước đáp ứng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc.

Đây cũng là không gian phát triển mới mà Bình Điền đang hướng tới.

Trong chiến lược giai đoạn 2026 - 2030, Hội đồng Khoa học tiếp tục đóng vai trò tư vấn chiến lược, kết nối doanh nghiệp với các viện, trường, cơ quan quản lý, hệ thống khuyến nông, doanh nghiệp công nghệ và các đối tác trong nước, quốc tế.

Bên cạnh các chương trình hợp tác đang triển khai như nghiên cứu xử lý rơm rạ và vi sinh vật ức chế khí gây hiệu ứng nhà kính cùng Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI), hay chương trình Canh tác cà phê thông minh đến năm 2028 với Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI), Bình Điền tiếp tục mở rộng các hướng nghiên cứu mới.

Trong đó có phát triển canh tác cây ăn trái thông minh trên các loại cây như sầu riêng, thanh long và xoài; đồng thời xây dựng chuỗi giá trị bưởi Đồng Nai theo hướng phát triển bền vững.

Ở lĩnh vực lúa gạo, doanh nghiệp phối hợp với Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam để đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học, số hóa và các giải pháp tăng cường sức khỏe đất, gắn với mục tiêu của Đề án một triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Một hướng đi khác là đưa công nghệ sinh học vào mục tiêu giảm phát thải. Bình Điền đang hợp tác nghiên cứu ứng dụng vi sinh vật có khả năng hạ phèn, khử ngộ độc hữu cơ và giảm phát thải khí nhà kính, hướng tới cải thiện sức khỏe đất và sử dụng hiệu quả hơn phân bón trong sản xuất.

Tri ân “bộ não tri thức”, hướng tới tương lai xanh

Lễ kỷ niệm 30 năm cũng là dịp Bình Điền tri ân các thế hệ nhà khoa học đã đồng hành cùng doanh nghiệp và thương hiệu Phân bón Đầu Trâu trong suốt ba thập kỷ.

Tại sự kiện, Hội đồng Khoa học Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền được trao Bằng khen của Hiệp hội Phân bón Việt Nam vì những đóng góp cho sự phát triển của ngành trong giai đoạn 2020 - 2025, cùng Giấy khen của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam.

Phát biểu tại sự kiện, ông Ngô Văn Đông, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền, khẳng định phương châm xuyên suốt của doanh nghiệp là lấy người nông dân làm trung tâm và khoa học kỹ thuật làm nền tảng.

Bước vào giai đoạn mới, trước yêu cầu ngày càng cao về phát triển bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu, Bình Điền đặt mục tiêu đưa nhiều hơn hàm lượng trí tuệ, công nghệ xanh và dữ liệu số vào từng quy trình sản xuất.