Từ 31/8, người dân sở hữu đất đai cần chú ý: Chậm làm thủ tục này có thể bị xử phạt

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 281/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Văn bản mới sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 31/8/2026, bổ sung nhiều quy định quan trọng liên quan đến đăng ký đất đai, xử phạt vi phạm và biện pháp khắc phục hậu quả.

Theo đánh giá, Nghị định 281/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm hoàn thiện cơ chế xử lý vi phạm sau khi Luật Đất đai 2024 đi vào thực tiễn, đồng thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong quá trình quản lý và sử dụng đất.

Không đăng ký biến động đất đai đúng quy định có thể bị phạt từ 2 - 3 triệu đồng

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định mới là việc sửa đổi, bổ sung quy định liên quan đến đăng ký đất đai.

Cụ thể, Nghị định bổ sung các trường hợp được miễn xử phạt đối với hành vi không đăng ký đất đai theo khoản 2 Điều 16. Việc bổ sung này nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân trong một số tình huống đặc thù.

Đáng chú ý hơn, đối với nghĩa vụ đăng ký biến động đất đai, Nghị định quy định mức phạt tiền từ 2 triệu đồng đến 3 triệu đồng đối với trường hợp không thực hiện đăng ký biến động theo quy định tại các điểm a, b, i, k, l, m và q khoản 1 Điều 133 Luật Đất đai.

Những trường hợp nào phải đăng ký biến động?

Theo quy định của Luật Đất đai, một số trường hợp sau đây bắt buộc phải thực hiện đăng ký biến động:

• Thay đổi thông tin của người sử dụng đất, như họ tên, số căn cước công dân, hộ chiếu, địa chỉ thường trú hoặc thông tin của tổ chức sử dụng đất.

• Thay đổi ranh giới, diện tích hoặc mốc giới thửa đất, chẳng hạn sau khi đo đạc lại phát sinh chênh lệch diện tích so với giấy chứng nhận.

• Chuyển mục đích sử dụng đất trong các trường hợp không phải xin phép nhưng vẫn thuộc diện phải đăng ký theo quy định.

• Thay đổi thời hạn sử dụng đất, như được cơ quan có thẩm quyền gia hạn thời gian sử dụng.

• Thay đổi hình thức thực hiện nghĩa vụ tài chính, ví dụ chuyển từ thuê đất trả tiền hằng năm sang trả tiền một lần hoặc thay đổi hình thức giao đất theo quy định.

• Đăng ký thế chấp hoặc xóa đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất sau khi hoàn tất nghĩa vụ với tổ chức tín dụng.

• Thay đổi hoặc hủy bỏ quyền sử dụng hạn chế đối với thửa đất liền kề, như quyền về lối đi, cấp thoát nước hoặc các quyền liên quan khác.

Tuy nhiên, Nghị định cũng nêu rõ quy định xử phạt này không áp dụng đối với trường hợp nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất theo Điều 127 Luật Đất đai.

Không chỉ phạt tiền, còn phải khắc phục hậu quả

Ngoài chế tài xử phạt hành chính, Nghị định 281/2026/NĐ-CP còn bổ sung nhiều biện pháp khắc phục hậu quả nhằm tăng hiệu quả quản lý đất đai.

Tùy từng hành vi vi phạm, cá nhân hoặc tổ chức có thể bị buộc thực hiện các nghĩa vụ khắc phục theo quy định để đưa tình trạng sử dụng đất trở về đúng quy định của pháp luật.

Một điểm mới đáng chú ý là Nghị định đã làm rõ cách xác định khoản lợi nhuận bất hợp pháp thu được từ việc sử dụng đất không đúng quy định để nộp lại ngân sách nhà nước.

Trong trường hợp có nhiều cá nhân hoặc tổ chức cùng thực hiện hành vi vi phạm trên một thửa đất, tổng số lợi bất hợp pháp sẽ được chia đều cho từng đối tượng để xác định nghĩa vụ tài chính phải thực hiện.

Bên cạnh đó, nếu người vi phạm đã chủ động nộp trước các khoản tiền liên quan vào ngân sách nhà nước, số tiền này sẽ được khấu trừ khi xác định số tiền phải nộp theo quy định.