Từ 1/1/2027: Nhiều hàng hóa phải thực hiện truy xuất nguồn gốc, doanh nghiệp cần chú ý gì?

Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ, nhằm tăng cường tính minh bạch của thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và hỗ trợ công tác quản lý nhà nước trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ.

Theo quy định mới, việc truy xuất nguồn gốc sẽ được áp dụng bắt buộc đối với các sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương. Đối với các sản phẩm, hàng hóa khác, thương nhân được khuyến khích thực hiện trên cơ sở tự nguyện.

2 mốc thời gian doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý

Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Tuy nhiên, lộ trình triển khai được chia thành hai giai đoạn.

• Giai đoạn 1, kể từ ngày Thông tư có hiệu lực, các doanh nghiệp, đơn vị sản xuất, kinh doanh và nhập khẩu thực hiện đăng ký tài khoản trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa của Bộ Công Thương, khai báo thông tin và nhận mã định danh sản phẩm.
• Giai đoạn 2, từ ngày 1/1/2027, việc truy xuất nguồn gốc phải được thực hiện đầy đủ trước khi sản phẩm, hàng hóa thuộc diện áp dụng được đưa ra lưu thông trên thị trường. Các doanh nghiệp thành lập mới hoặc bắt đầu hoạt động sản xuất, kinh doanh sau thời điểm này cũng phải tuân thủ đầy đủ các quy định ngay từ khi đi vào hoạt động.

Đối với những doanh nghiệp đã xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc riêng trước khi Thông tư có hiệu lực, được tiếp tục sử dụng hệ thống hiện có nhưng phải hoàn thành việc rà soát, nâng cấp và kết nối với hệ thống của Bộ Công Thương trước ngày 1/1/2027.

Những thông tin bắt buộc phải khai báo

Để thực hiện truy xuất nguồn gốc, doanh nghiệp trước hết phải khai báo thông tin định danh sản phẩm. Các thông tin cơ bản gồm tên doanh nghiệp, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy tờ pháp lý tương đương, tên và hình ảnh sản phẩm, hồ sơ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp đối với hàng hóa (nếu có) và chữ ký số của doanh nghiệp.

Khi thực hiện truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa, doanh nghiệp phải cung cấp tối thiểu các thông tin như: tên sản phẩm, xuất xứ, hình ảnh sản phẩm, tên và địa chỉ đơn vị sản xuất hoặc kinh doanh, mã truy xuất nguồn gốc (nếu có), thông tin về các sự kiện quan trọng trong chuỗi cung ứng, thương hiệu hoặc nhãn hiệu, số lô hoặc số sê-ri sản phẩm, hạn sử dụng và các tiêu chuẩn chất lượng áp dụng.

Đối với hàng hóa nhập khẩu, doanh nghiệp còn phải khai báo thêm thông tin về đơn vị nhập khẩu và nhà phân phối chính thức tại Việt Nam (nếu có).

Tất cả các dữ liệu này phải được cập nhật trước khi hàng hóa được đưa ra thị trường.

Người tiêu dùng được tra cứu miễn phí

Một trong những điểm đáng chú ý của Thông tư là người tiêu dùng có thể tra cứu miễn phí các thông tin cơ bản về sản phẩm thông qua Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa của Bộ Công Thương.

Các thông tin được hiển thị bao gồm tên hàng hóa, xuất xứ, hình ảnh sản phẩm, đơn vị sản xuất hoặc kinh doanh, thương hiệu, số lô sản xuất và hạn sử dụng (nếu có). Người tiêu dùng cũng có quyền phản ánh các thông tin không chính xác hoặc có dấu hiệu gian lận tới cơ quan chức năng theo quy định của pháp luật.

Doanh nghiệp có thể lựa chọn hình thức thực hiện

Theo Thông tư, doanh nghiệp có thể lựa chọn một trong hai phương thức: xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc nội bộ hoặc trực tiếp khai báo thông tin trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa của Bộ Công Thương.

Trường hợp sử dụng hệ thống nội bộ, doanh nghiệp phải bảo đảm khả năng kết nối và chia sẻ dữ liệu với hệ thống của Bộ thông qua giao diện kỹ thuật API, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về bảo mật, lưu trữ dữ liệu và khả năng cung cấp thông tin khi cơ quan quản lý yêu cầu.

Dữ liệu truy xuất nguồn gốc phải được lưu giữ tối thiểu 12 tháng sau khi hàng hóa hết hạn sử dụng hoặc tối thiểu 60 tháng đối với hàng hóa không có hạn sử dụng.

Việc triển khai truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp cơ quan quản lý tăng cường kiểm soát chất lượng hàng hóa, phòng chống gian lận thương mại và hàng giả mà còn góp phần nâng cao niềm tin của người tiêu dùng đối với sản phẩm trên thị trường.

Thông qua hệ thống truy xuất nguồn gốc, thông tin về sản phẩm được công khai, minh bạch hơn, tạo điều kiện để doanh nghiệp xây dựng uy tín thương hiệu, đồng thời thúc đẩy môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng và phù hợp với xu hướng chuyển đổi số hiện nay.