Chi tiêu cho Tết: Bao nhiêu là đủ?

Áp lực “sắm Tết cho đủ”

Thực tế cho thấy, không có một con số cụ thể nào cho việc chi tiêu Tết được xem là hợp lý mà tuỳ vào điều kiện kinh tế và nhu cầu của từng gia đình cụ thể. 

Chị Thanh Thảo (30 tuổi, nhân viên truyền thông, Quảng Ninh) thuộc nhóm “sắm đủ cho yên tâm”. Tết năm nay, chị dự kiến chi khoảng 40 triệu đồng, bao gồm: 12 triệu cho thực phẩm, đồ cúng tổ tiên, 6 triệu cho quần áo mới của cả gia đình; 10 triệu tiền biếu hai bên nội – ngoại; 7 triệu cho khoản lì xì; phần còn lại dành cho dọn dẹp và các khoản phát sinh.

So với các năm trước, chị Thảo chủ động cắt giảm mạnh chi phí trang trí nhà cửa. Nếu trước đây chị thường mua thêm đèn led, decal, tranh dán Tết và thay mới rèm, thảm; thì năm nay chị chỉ chọn một chậu quất và một bình đào nhỏ. “Tôi nhận ra trang trí nhiều cũng chỉ đẹp mắt vài ngày, Tết qua lại cất đi hoặc bỏ đi rất phí. Miễn nhà cửa gọn gàng, sạch sẽ là được”, chị nói.

Chị Thảo cho biết, chị luôn vạch trước kế hoạch dự trù khoản chi tiêu Tết cụ thể để khi Tết đến, chi tiêu không bị thiếu hụt tiền. Trong những khoản chi tiêu này, bà mẹ trẻ cũng tâm sự chú trọng nhất đến khoản chi mua thực phẩm, đồ lễ để thờ cúng tổ tiên và khoản lì xì cho những đấng sinh thành.

“Nhà mình coi trọng nghi lễ đầu năm nên lễ cúng tổ tiên là khoản không thể thiếu, cũng không thể làm qua loa. Vì vậy, không Tết nào là mình quên mua xôi, mua gà dâng lên ông bà. Đó là cách để con cháu thể hiện sự thành kính. Ngoài ra, việc biếu Tết cho đấng sinh thành đã vất vả nuôi dưỡng hai vợ chồng nên người đến hôm nay cũng là khoản mà mình cũng chú trọng đến", chị tâm sự.

Trái ngược hoàn toàn, chị Hồng Nhung (32 tuổi, nhân viên hành chính, TP. Hải Phòng), chi phí sắm Tết cho gia đình 2 vợ chồng và 1 bé 4 tuổi năm nay vào khoảng hơn 7 triệu đồng. Với chị, đây là mức “vừa phải, không áp lực nhưng vẫn đảm bảo Tết đầm ấm”.

Nhóm thực phẩm và đồ cúng là khoản chi lớn nhất, chiếm khoảng 2 triệu đồng. Chị Nhung chuẩn bị đầy đủ thịt gà, thịt lợn, giò, măng – miến, rau gia vị và hoa quả bày bàn thờ, ưu tiên mua sớm trước Tết 5–7 ngày để tránh tăng giá.

Do sống trong căn hộ nhỏ, chị chỉ chọn một cành đào và một chậu quất mini, tổng khoảng 500–600 nghìn đồng nhưng vẫn đủ tạo không khí ngày Tết.

Khoản quần áo – bánh kẹo – đồ trang trí được chị giới hạn trong mức 1,2 triệu đồng, trong đó phần lớn ngân sách dành cho quần áo mới của con. Bánh kẹo và đồ trang trí chị mua rất chừng mực: “Nhà ít khách, mua nhiều lại thừa, rất lãng phí”.

Về quà biếu nội – ngoại, chị Nhung dự trù 1,5 triệu đồng. Thay vì đặt giỏ quà sẵn, chị chọn tự phối trà, bánh và mứt để tiết kiệm nhưng vẫn lịch sự.

Tiền mừng tuổi được chị dự trù khoảng 1 triệu đồng, chia thành các tờ mệnh giá nhỏ để mừng trẻ con và lì xì ông bà hai bên. Ngoài ra, chị dành thêm 300 nghìn đồng tiền lễ chùa đầu năm và 400 nghìn đồng dự phòng khi chúc Tết họ hàng.

Tổng cộng, chi phí Tết của gia đình chị rơi vào khoảng 7–7,2 triệu đồng.

“Thu nhập của hai vợ chồng chỉ ở mức trung bình, nên tôi phải tính toán cân đối ngay từ đầu. Tết không cần mâm cao cỗ đầy hay quà cáp đắt tiền, quan trọng là gia đình quây quần và mọi thứ nằm trong khả năng của mình”, chị Nhung chia sẻ.

Chi tiêu Tết bao nhiêu là hợp lý?

Theo chuyên gia Nguyễn Thị Thu Hương - Cố vấn tài chính - Công ty Cổ phần Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT, câu hỏi “Chi tiêu Tết bao nhiêu là đủ?” thực chất không có một con số chuẩn áp dụng cho tất cả mọi người. Điều quan trọng không nằm ở việc chi bao nhiêu tiền, mà ở chỗ khoản chi đó có phù hợp với năng lực tài chính của gia đình và không làm xáo trộn các kế hoạch dài hạn hay không.

Sắm Tết hợp lý cần được đặt trong bức tranh tổng thể của kế hoạch tài chính cá nhân. Khi có kế hoạch rõ ràng, mỗi người sẽ chủ động hơn trong chi tiêu, tránh rơi vào trạng thái bị động, lo lắng hoặc phải đánh đổi những mục tiêu quan trọng sau Tết. Tư duy này không chỉ giúp kiểm soát chi tiêu dịp Tết mà còn mang lại sự ổn định tài chính trong cả năm.

Chia sẻ về quản lý chi tiêu, bà Hương nhận định trên thực tế nhiều người chia rất nhiều “lọ” tài chính khác nhau, nhưng càng chia nhỏ lại càng khó theo dõi và thiếu tính ứng dụng. Bà Thu Hương đề xuất cách tiếp cận đơn giản với ba nhóm chi tiêu cốt lõi: tiết kiệm – thiết yếu – hưởng thụ. 

Tỷ trọng mỗi nhóm phụ thuộc vào thu nhập và nghĩa vụ tài chính của từng gia đình, song nguyên tắc chung là ưu tiên tiết kiệm trước, thường tối thiểu 10–15% thu nhập; chi tiêu cho hưởng thụ không nên vượt quá 15%; phần còn lại dành cho các nhu cầu thiết yếu. Cách phân bổ này giúp dòng tiền rõ ràng, dễ kiểm soát và vẫn đảm bảo chất lượng cuộc sống, kể cả trong những dịp chi tiêu cao điểm như Tết.

Bà Hương cũng nhấn mạnh một nguyên tắc then chốt là tiết kiệm ngay từ đầu, thay vì “cuối tháng còn bao nhiêu thì để dành”. Khi khoản tiết kiệm đã được tách ra trước, tâm lý chi tiêu sẽ nhẹ nhàng hơn, tránh cảm giác bất an vì không biết mình đã tiêu quá tay hay chưa. Thay vì áp lực ghi chép từng khoản nhỏ, mỗi người nên tập trung vào việc hiểu rõ dòng tiền của mình đang được phân bổ như thế nào và phục vụ cho mục tiêu gì.

Thực tế cho thấy, cùng là sắm Tết nhưng mức chi rất khác nhau. Có gia đình chi 30 triệu đồng, có gia đình chỉ khoảng 7 triệu đồng – cả hai đều có thể được xem là hợp lý nếu số tiền đó đã được lên kế hoạch từ trước, không phải vay mượn, không làm hụt quỹ dự phòng hay tạo áp lực tài chính sau Tết. Ngược lại, dù chỉ chi vài triệu đồng nhưng phải rút tiền tiết kiệm, dùng thẻ tín dụng hoặc phát sinh nợ thì vẫn là chưa hợp lý.

Một sai lầm phổ biến là chi tiêu Tết theo cảm xúc và áp lực xã hội: thấy người khác trang trí nhiều, mâm cỗ lớn, quà biếu đắt tiền thì cũng cố làm cho bằng, dù thu nhập không cho phép. Điều này dễ dẫn đến tình trạng “vui Tết vài ngày, lo tài chính cả mấy tháng sau”, khiến Tết từ niềm vui trở thành gánh nặng.

Bên cạnh đó, dù quản lý chi tiêu tốt đến đâu thì dịp Tết vẫn là thời điểm cảm xúc và nhu cầu mua sắm tăng cao. Vì vậy, bà Hương cho rằng trong kế hoạch tài chính cá nhân, mỗi người nên xây dựng quỹ dự phòng tương đương 3–6 tháng chi tiêu và nghĩa vụ trả nợ (nếu có). Mức 3 tháng phù hợp khi đã có các lớp bảo vệ như bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm rủi ro đầy đủ; nếu chưa, con số an toàn nên là tối thiểu 6 tháng. Sau Tết, việc tiếp tục củng cố và duy trì quỹ dự phòng này là rất cần thiết.

"Suy cho cùng, Tết là thời điểm để nhìn lại một năm lao động và tận hưởng thành quả của chính mình. Khi tài chính được chuẩn bị trước và chi tiêu trong khả năng cho phép, Tết sẽ thực sự trọn vẹn – đủ đầy về cảm xúc mà vẫn an tâm về tiền bạc", chuyên gia Thu Hương chia sẻ.