Sổ tiết kiệm bớt lời, đồng vốn rẻ hơn: Khi Ngân hàng Nhà nước ra tay hạ mặt bằng lãi suất

Gần 30 ngân hàng cùng hạ lãi suất chỉ trong một tháng

Theo thống kê của báo chí dựa trên biểu lãi suất công bố trong tháng 10/2026, đã có 29 ngân hàng điều chỉnh giảm lãi suất huy động ở ít nhất một kỳ hạn hoặc một hình thức gửi tiền. Danh sách trải rộng từ các ngân hàng tư nhân như LPBank, VPBank, Techcombank, Sacombank, SHB, MB, VIB cho tới cả bốn ngân hàng thương mại nhà nước là Agribank, BIDV, Vietcombank và VietinBank, cho thấy đây là một xu hướng mang tính toàn hệ thống chứ không phải động thái riêng lẻ.

Mức giảm phổ biến vào khoảng 0,5 điểm phần trăm ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, nhưng cá biệt có nơi giảm sâu hơn. SeABank giảm tới 0,7 điểm phần trăm ở kỳ hạn 18 đến 36 tháng, còn NCB giảm 0,6 điểm phần trăm ở kỳ hạn từ 6 tháng. Một số ngân hàng như Agribank, BIDV, Vietcombank, VietinBank cùng HDBank, PGBank và BVBank chỉ điều chỉnh giảm ở kênh gửi tại quầy. Con số 0,5 đến 0,7 điểm phần trăm nghe có vẻ nhỏ, nhưng với một khoản gửi lớn và kỳ hạn dài, chênh lệch tích lũy qua nhiều năm là đáng kể, nên người gửi tiền hoàn toàn có lý do để chú ý.

Số liệu nêu trên được chốt tại thời điểm cuối tháng 10, cụ thể là so sánh biểu lãi suất ngày 31/10 với ngày 30/9/2026, và phản ánh lãi suất huy động trực tuyến. Lãi suất tại quầy có thể khác đôi chút tùy ngân hàng, và biểu lãi suất của từng nhà băng vẫn có thể tiếp tục thay đổi trong tháng 11, nên các mức dưới đây mang tính tham khảo cho mặt bằng chung.

Bàn tay điều hành của Ngân hàng Nhà nước

Điểm cốt lõi khiến đợt giảm lần này khác với những biến động thông thường của thị trường là nó đến từ định hướng điều hành. Trong tháng 10, Ngân hàng Nhà nước đã yêu cầu các tổ chức tín dụng triển khai đồng bộ giải pháp để giảm mặt bằng lãi suất, trong đó có yêu cầu rất cụ thể là điều chỉnh giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm mỗi năm đối với lãi suất tiền gửi niêm yết ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Đây chính là lý do vì sao mức giảm phổ biến của thị trường rơi đúng vào ngưỡng 0,5 điểm phần trăm.

Không dừng ở lãi suất huy động, cơ quan điều hành còn hướng tới mục tiêu quan trọng hơn là hạ chi phí vốn cho nền kinh tế. Ngân hàng Nhà nước yêu cầu giảm lãi suất cho vay, tập trung giảm từ 1,5 đến 2 điểm phần trăm mỗi năm đối với các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên, đồng thời nhấn mạnh các tổ chức tín dụng tuyệt đối không chạy đua tăng lãi suất huy động. Để bảo đảm thực thi, cơ quan này theo dõi qua hệ thống báo cáo thống kê và cảnh báo rằng ngân hàng nào không tuân thủ có thể bị xem xét giảm hoặc giao thấp chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng, một công cụ đủ sức nặng để các nhà băng cân nhắc.

Logic phía sau khá rõ ràng. Lãi suất huy động là đầu vào, lãi suất cho vay là đầu ra, nên muốn đồng vốn chảy ra nền kinh tế với giá rẻ hơn để hỗ trợ doanh nghiệp và phục hồi tăng trưởng, trước tiên phải kéo chi phí huy động xuống. Người gửi tiền, ở một góc độ, đang chia sẻ một phần lợi tức để đổi lấy mặt bằng lãi vay thấp hơn cho cả nền kinh tế, trong đó có chính những khoản vay mua nhà, vay kinh doanh của các gia đình.

Gửi tiền giờ được bao nhiêu

Sau đợt điều chỉnh, mặt bằng lãi suất huy động đã lùi về vùng thấp. Theo biểu lãi suất trực tuyến thời điểm cuối tháng 10, bốn ngân hàng thương mại nhà nước giữ vai trò dẫn dắt thị trường niêm yết khá sát nhau: kỳ hạn 6 tháng cùng ở mức 6,6% mỗi năm tại Agribank, BIDV, Vietcombank và VietinBank; kỳ hạn 12 tháng là 6,6% tại Agribank và 6,8% tại ba ngân hàng còn lại. Đây là nhóm có quy mô lớn nhất và thường đặt ra mặt bằng tham chiếu cho cả hệ thống.

Ở nhóm ngân hàng tư nhân, một số nơi vẫn chào mức cao hơn để thu hút tiền gửi. Mức cao nhất trong khảo sát thuộc về kỳ hạn 12 tháng với 7% mỗi năm, xuất hiện tại một vài ngân hàng như MBV, Sacombank, PGBank, VCBNeo và VIB, trong khi ở kỳ hạn 6 tháng, mức nhỉnh nhất quanh 6,9 đến 7%. Nhìn tổng thể, kỳ hạn 6 tháng của phần lớn ngân hàng dao động trong khoảng 5,4 đến 6,7% mỗi năm, còn kỳ hạn 12 tháng khoảng 5,6 đến 7%, tùy ngân hàng và hình thức gửi. Những con số này được tổng hợp từ bảng biểu của một khảo sát báo chí, không phải mức áp dụng cố định cho mọi khách hàng, bởi nhiều ngân hàng còn có chính sách cộng thêm lãi suất theo số dư hoặc theo nhóm khách hàng.

Cần phân biệt rõ hai loại con số thường gây nhầm lẫn. Những mức lãi suất đặc biệt lên tới 9 đến 10% mỗi năm mà đôi khi được nhắc tới thường là ưu đãi có điều kiện ngặt nghèo, chẳng hạn yêu cầu số tiền gửi rất lớn, thường vài trăm tỷ đồng, nên không phản ánh lãi suất mà đại đa số người dân thực nhận. Mặt bằng thực tế mà một gia đình bình thường tiếp cận chính là vùng 6 đến 7% nói trên.

Người gửi thiệt, người vay lợi, và câu chuyện dòng tiền

Với người có tiền nhàn rỗi, xu hướng lãi suất giảm đồng nghĩa khoản lãi nhận được từ gửi tiết kiệm sẽ mỏng đi. Một khoản tiền gửi kỳ hạn một năm ở mức 6,8% rõ ràng kém hấp dẫn hơn so với giai đoạn lãi suất từng cao hơn, và điều này có thể thúc đẩy một bộ phận người gửi cân nhắc dịch chuyển dòng tiền sang các kênh khác như vàng, bất động sản hay chứng khoán để tìm lợi suất cao hơn. Tuy nhiên, mỗi kênh đều kèm theo mức rủi ro riêng, và sự an toàn gần như tuyệt đối của tiền gửi ngân hàng vẫn là giá trị mà nhiều gia đình coi trọng, đặc biệt với khoản tiền dự phòng hoặc tiền dành cho mục tiêu ngắn hạn.

Ở chiều ngược lại, người đang vay hoặc có ý định vay là nhóm hưởng lợi. Khi chi phí huy động giảm và cơ quan điều hành yêu cầu kéo lãi suất cho vay xuống, các khoản vay mua nhà, vay sửa chữa hay vay kinh doanh có cơ hội rẻ hơn, giúp giảm gánh nặng trả nợ hằng tháng. Dù vậy, cần lưu ý rằng lãi suất cho vay trên thực tế thường điều chỉnh chậm hơn lãi suất huy động, và nhiều hợp đồng vay áp dụng lãi suất thả nổi với biên độ cộng thêm so với lãi suất tham chiếu, nên mức giảm mà người vay cảm nhận được có độ trễ và không đồng đều giữa các ngân hàng.

Về triển vọng, các bản tin thị trường cuối tháng 10 và đầu tháng 11 chưa đưa ra dự báo chắc chắn về mặt bằng lãi suất những tháng cuối năm, và một số ý kiến cho rằng dư địa để lãi suất huy động giảm thêm mạnh không còn nhiều, bởi các ngân hàng vẫn cần giữ một mức đủ hấp dẫn để huy động vốn trong mùa cao điểm tín dụng cuối năm. Đây là nhận định mang tính tham khảo của giới phân tích, không phải cam kết, nên người gửi tiền không nên đặt cược hoàn toàn vào một kịch bản.

Tạp chí Tiếp thị Gia đình lưu ý rằng bài viết chỉ phân tích diễn biến chung của thị trường và hàm ý đối với các nhóm, không phải khuyến nghị gửi tiền hay vay vốn tại bất kỳ ngân hàng cụ thể nào. Trước khi quyết định, mỗi gia đình nên đối chiếu trực tiếp biểu lãi suất chính thức mới nhất của ngân hàng mình chọn, so sánh các kỳ hạn và điều kiện, đồng thời cân nhắc nhu cầu thanh khoản thực tế của bản thân thay vì chỉ chạy theo con số lãi suất cao nhất.