'Bao đủ điều kiện', 'lo trọn gói' mua nhà ở xã hội: Đừng biến nhu cầu an cư thành rủi ro pháp lý

Hàng loạt chiêu trò “lách” mua nhà ở xã hội

Thông tin từ Công an tỉnh Quảng Ninh cho biết, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố 7 bị can về các hành vi “Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức” và “Sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức”, xảy ra tại dự án nhà ở xã hội Khu dân cư đồi Ngân hàng.

Vụ việc được phát hiện khi lực lượng chức năng kiểm tra quá trình triển khai dự án và nhận thấy một số hồ sơ đăng ký mua nhà có dấu hiệu bất thường, nhất là các giấy tờ liên quan đến quá trình công tác, hợp đồng lao động và mức thu nhập của người đăng ký.

Theo kết quả điều tra ban đầu, một số người không thuộc nhóm được hưởng chính sách ưu đãi về nhà ở xã hội nhưng đã thông đồng với người quen là giám đốc doanh nghiệp để lập khống hồ sơ, hợp thức hóa điều kiện đăng ký mua nhà, nhằm chiếm đoạt suất mua nhà ở xã hội.

Từ vụ việc trên, Công an tỉnh Quảng Ninh khuyến cáo người dân cần tìm hiểu kỹ điều kiện mua, thuê mua nhà ở xã hội; kê khai trung thực và tuyệt đối không sử dụng giấy tờ giả hoặc nhờ người khác hợp thức hóa hồ sơ.

Đặc biệt, người có nhu cầu mua nhà cần cảnh giác với các lời quảng cáo trên mạng xã hội như “làm hồ sơ”, “bao đủ điều kiện”, “lo trọn gói”.

Vụ án tại Quảng Ninh không phải trường hợp cá biệt. Khi nhu cầu mua nhà ở xã hội tăng cao trong khi nguồn cung còn hạn chế, loại hình nhà ở này đang trở thành mục tiêu của nhiều chiêu trò môi giới, lừa đảo và trục lợi chính sách.

Tại Hà Nội, cơ quan chức năng từng cảnh báo tình trạng rao bán “suất nội bộ”, “suất ngoại giao”, nhận tiền đặt cọc hoặc phí tư vấn để được mua nhà ở xã hội. Có trường hợp nhóm khách hàng được cho là đã nộp tổng cộng gần 19 tỷ đồng cho một đơn vị môi giới nhưng sau đó không thể liên hệ để đòi lại tiền.

Tháng 3/2026, Công an tỉnh Bắc Ninh cũng khởi tố 4 bị can liên quan hành vi làm giả giấy tờ, đóng dấu doanh nghiệp, giả chữ ký nhằm “qua cửa” hồ sơ mua nhà ở xã hội.

Đến tháng 7/2026, đại diện Cục An ninh kinh tế (Bộ Công an) tiếp tục cảnh báo người dân về những lời mời chào “suất ngoại giao”, “suất nội bộ” trong mua nhà ở xã hội.

“Đi đường tắt” mua nhà ở xã hội, người dân có thể trả giá đắt

Theo quy định của pháp luật hiện hành, người mua, thuê mua nhà ở xã hội phải thuộc đúng nhóm đối tượng được hưởng chính sách và đáp ứng các điều kiện về nhà ở, thu nhập cùng những yêu cầu liên quan.

Nghị định số 100/2024/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung quy định cụ thể về điều kiện, hồ sơ để xác định người được hưởng chính sách nhà ở xã hội.

Các chuyên gia pháp lý khuyến nghị, người dân không nên chỉ nghe theo lời môi giới mà cần kiểm tra thông tin về dự án, hồ sơ và điều kiện đăng ký từ cơ quan quản lý Nhà nước, UBND cấp xã nơi có dự án, chủ đầu tư hoặc các kênh thông tin chính thức của dự án.

Một điểm người dân cần đặc biệt lưu ý là, không có chuyện chỉ cần bỏ tiền cho môi giới, có “quan hệ” hoặc trả phí dịch vụ là chắc chắn mua được “suất” nhà ở xã hội.

Trao đổi dưới góc độ pháp lý, luật sư Phạm Văn Tuấn, Trưởng chi nhánh Đống Đa – Công ty TNHH Luật Hà Chi (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết, nhà ở xã hội được triển khai nhằm hỗ trợ những người thuộc nhóm đối tượng và đáp ứng đủ điều kiện theo quy định có cơ hội tiếp cận nhà ở với chính sách ưu đãi.

Bởi vậy, việc cố tình làm giả hồ sơ để chiếm suất không chỉ ảnh hưởng đến những người thực sự có nhu cầu và đủ điều kiện mà còn tiềm ẩn hậu quả pháp lý đối với chính người tham gia.

Luật sư cho rằng, người dân cần phân biệt rõ giữa nhờ tư vấn, hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ hợp pháp với việc nhờ người khác tạo dựng điều kiện giả để đủ tiêu chuẩn mua nhà.

Theo luật sư, nếu biết hồ sơ được lập khống hoặc có thông tin sai sự thật nhưng vẫn sử dụng để đăng ký mua nhà, người mua không thể đơn giản viện lý do “môi giới làm giúp” để loại trừ trách nhiệm.

“Người dân không nên nghĩ thuê môi giới làm hồ sơ thì mình có thể đứng ngoài trách nhiệm. Nếu biết giấy tờ, thông tin không đúng nhưng vẫn sử dụng, rủi ro pháp lý hoàn toàn có thể phát sinh”, luật sư Phạm Văn Tuấn cảnh báo.

Luật sư nhấn mạnh nguyên tắc an toàn là: Không đủ điều kiện thì không tìm cách hợp thức hóa; hồ sơ có thông tin không đúng phải yêu cầu chỉnh sửa trước khi ký, xác nhận hoặc nộp.

Nếu phát hiện dấu hiệu môi giới nhận tiền để “chạy suất”, “làm hồ sơ giả”, “bao đủ điều kiện” hoặc có dấu hiệu lừa đảo, người dân nên lưu giữ bằng chứng và kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng để được tiếp nhận, xử lý.