Vì sao ăn ít mà vẫn bị đầy hơi, chướng bụng trong dịp Tết?

Trao đổi về vấn đề này, BS.CKI Lê Thị Cẩm Thơ – Bác sĩ Nội Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn – cho biết cảm giác chướng bụng, khó tiêu trong những ngày lễ Tết không chỉ phụ thuộc vào số lượng thực phẩm tiêu thụ, mà còn liên quan đến thói quen sinh hoạt thay đổi, loại thực phẩm sử dụng và nhịp sinh học bị xáo trộn.

Bác sĩ Thơ cũng chỉ ra những nguyên nhân phổ biến âm thầm ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, ngay cả khi người bệnh cho rằng mình ăn rất ít.

Nghịch lý “ăn ít nhưng vẫn đầy bụng”

Đầu tiên, nhịp sinh học bị đảo lộn. Việc ăn uống không đúng bữa, lúc ăn quá no, lúc lại nhịn đói quá lâu khiến dạ dày mất đi nhịp bài tiết acid ổn định. Khi bỏ bữa, acid vẫn được tiết ra nhưng không có thức ăn để tiêu hóa, gây kích ứng niêm mạc, dẫn đến đau và đầy hơi.

Ngược lại, ăn quá no làm dạ dày và ruột căng giãn quá mức, khiến quá trình làm rỗng dạ dày chậm lại, nhu động ruột rối loạn; từ đó thức ăn lưu lại lâu hơn, dễ lên men, sinh hơi, gây chướng bụng và khó chịu.

Bác sĩ Thơ cho biết thêm, thói quen ngồi lâu một chỗ, ít vận động hoặc nằm ngay sau khi ăn khiến nhu động ruột hoạt động kém hiệu quả. Thức ăn bị ứ đọng lâu hơn trong dạ dày, sinh khí và gây cảm giác nặng nề, khó tiêu.

Bên cạnh đó, các món ăn quen thuộc ngày Tết như bánh chưng, bánh tét… cũng là tác nhân. Do giàu tinh bột, lại thường đi kèm nhiều chất béo, những món này đòi hỏi hệ tiêu hóa phải làm việc vất vả hơn, khiến cảm giác “nặng bụng” tăng lên.

Với một số người có dạ dày nhạy cảm, đồ muối chua như dưa hành cũng có thể làm triệu chứng khó chịu rõ hơn. Ngoài ra, việc tiêu thụ nước giải khát có gas có thể làm tăng lượng hơi trong dạ dày, trong khi rượu bia dễ kích ứng niêm mạc, khiến cảm giác chướng bụng và ợ hơi rõ rệt hơn.

Làm sao để “giải cứu” chiếc bụng đau?

Để cải thiện tình trạng này, điều quan trọng nhất là thiết lập lại nhịp sinh học bằng cách ăn uống đúng bữa, đúng giờ. Tránh ăn quá no hoặc nhịn ăn kéo dài; thay vào đó, nên duy trì các bữa phụ như trái cây hoặc các món dễ tiêu để giúp dạ dày hoạt động ổn định hơn.

Việc vận động nhẹ khoảng 15–20 phút sau khi ăn thay vì nằm ngay sẽ giúp kích thích nhu động ruột, hỗ trợ quá trình tống đẩy khí ra ngoài hiệu quả hơn.

Ngoài ra, bạn có thể áp dụng một số mẹo nhỏ như uống trà gừng ấm hoặc massage bụng theo chiều kim đồng hồ để giảm bớt cảm giác căng tức. Hạn chế tối đa các loại đồ uống có cồn và nước ngọt trong những ngày này cũng là cách để bảo vệ lớp niêm mạc dạ dày đang nhạy cảm.

Khi nào cần đến gặp bác sĩ ngay?

Dù đầy hơi, đau bụng là triệu chứng thường gặp, nhưng chúng ta không nên chủ quan. Nếu triệu chứng lặp đi lặp lại kéo dài, có thể đó là dấu hiệu của bệnh lý dạ dày tá tràng, gồm nhiều nguyên nhân khác nhau, bạn nên đi khám tại các phòng khám chuyên khoa tiêu hóa để được chẩn đoán chính xác và điều trị.

Đặc biệt, nếu triệu chứng đi kèm các dấu hiệu cảnh báo sau, bạn nên đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt:

●   Cơn đau bụng dữ dội, đau quặn từng cơn hoặc đau khu trú tại một điểm (đặc biệt là vùng bụng dưới bên phải hoặc vùng thượng vị).

●  Nôn mửa liên tục, không thể ăn uống.

● Đi ngoài có máu hoặc thay đổi thói quen đại tiện bất thường.

● Sốt cao đi kèm với các triệu chứng tiêu hóa.

Đừng để những cơn đau bụng và đầy hơi làm gián đoạn không khí vui vẻ của những ngày đầu năm. Khi triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, bạn nên đến Phòng khám Tiêu hóa – Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn để được chẩn đoán đúng nguyên nhân và tư vấn điều trị phù hợp.

Với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại tại bệnh viện sẽ giúp bạn sớm xác định nguyên nhân và điều trị hiệu quả các bệnh lý tiêu hóa, đảm bảo sức khỏe vững vàng để đón năm mới trọn vẹn.