Ăn Tết nội hay Tết ngoại: Bài toán tâm lý khiến nhiều cặp vợ chồng mệt mỏi

Trao đổi với Tiếp thị & Gia đình, chuyên gia tâm lý Hoàng Hải Vân (Hà Nội) phân tích những nguyên nhân sâu xa phía sau mâu thuẫn nội – ngoại ngày Tết, đồng thời đưa ra lời khuyên giúp các cặp đôi tháo gỡ áp lực, giữ gìn sự êm ấm trong những ngày sum vầy.

Từ áp lực truyền thống đến nhu cầu cảm xúc: Gốc rễ mâu thuẫn Tết nội – ngoại

- Vì sao câu chuyện “về nội hay về ngoại” dịp Tết lại dễ trở thành mâu thuẫn giữa vợ chồng, dù đây vốn là dịp sum vầy?

Chuyên gia Hoàng Hải Vân: Những ngày cuối năm, bên cạnh áp lực dọn dẹp, mua sắm, tiệc tất niên hay tổng kết chi tiêu, câu hỏi “năm nay ăn Tết nhà nội hay nhà ngoại” gần như trở thành đề tài muôn thuở với các cặp vợ chồng trẻ, đặc biệt là những gia đình sống xa quê.

Trong quan niệm truyền thống, người phụ nữ sau khi kết hôn được mặc định “theo chồng”, coi gia đình chồng là trung tâm nghĩa vụ, đặc biệt trong dịp Tết – thời điểm gắn với thờ cúng tổ tiên và lễ nghi dòng họ. Điều này tạo ra áp lực vô hình, khiến việc về nhà nội trở thành “lựa chọn hiển nhiên”.

Bên cạnh đó là kỳ vọng từ cả hai phía gia đình. Bố mẹ chồng thường coi việc con cháu sum họp bên nội ngày Tết là trách nhiệm, trong khi bố mẹ vợ cũng mong con gái và cháu về đoàn tụ. Khi không được thấu hiểu và chia sẻ, vợ chồng dễ rơi vào cảm giác bị ép phải “chọn bên”, từ đó phát sinh mâu thuẫn.

Ngoài ra, sự khác biệt trong quan điểm giữa vợ và chồng, hạn chế về thời gian, tài chính, cùng việc thiếu trao đổi sớm, thiếu kế hoạch rõ ràng cũng khiến mâu thuẫn trở nên căng thẳng hơn khi Tết đã cận kề.

- Trong quá trình tư vấn, chuyên gia thường gặp những kiểu mâu thuẫn nào liên quan đến chuyện nội – ngoại ngày Tết?

Mâu thuẫn phổ biến nhất xoay quanh chuyện quà biếu nội – ngoại. Nhiều gia đình tranh cãi vì cho rằng quà bên này “hậu hĩnh” hơn bên kia, hoặc cách chi tiêu chưa công bằng. Ai cũng có lý lẽ riêng, khiến chuyện nhỏ dễ bị đẩy thành căng thẳng lớn.

Bên cạnh đó, cỗ bàn ngày Tết cũng là nguồn xung đột quen thuộc, đặc biệt trong mối quan hệ mẹ chồng – nàng dâu. Tôi từng tư vấn cho một thân chủ là tiếp viên hàng không, công việc bận rộn, thường xuyên phải làm việc dịp lễ Tết.

Gia đình chồng lại rất coi trọng lễ nghi, mâm cỗ Tết cầu kỳ, con dâu trưởng phải cáng đáng nhiều việc. Dù đã cố gắng hết sức, cô vẫn bị than phiền, trong khi chồng không dám lên tiếng bênh vực, khiến mâu thuẫn ngày càng chồng chất.

Ngoài ra, có những trường hợp phụ nữ nhiều năm liền không được về nhà ngoại ăn Tết. Khi họ bày tỏ mong muốn được về thăm bố mẹ ruột thì vấp phải sự phản đối gay gắt từ gia đình chồng, tạo ra tổn thương tâm lý sâu sắc.

- Từ góc độ tâm lý, việc mỗi người muốn ưu tiên gia đình ruột thịt của mình dịp Tết có phải là ích kỷ?

Dưới góc nhìn tâm lý học, đây hoàn toàn không phải là sự ích kỷ. Mong muốn được sum vầy với gia đình ruột thịt dịp Tết là nhu cầu cảm xúc rất tự nhiên, gắn liền với tình thân và cảm giác thuộc về.

Tết chỉ diễn ra trong vài ngày ngắn ngủi, vì vậy ai cũng mong được trở về bên cha mẹ, đặc biệt là sau một năm dài bận rộn. Vấn đề không nằm ở mong muốn, mà ở cách vợ chồng trao đổi, thấu hiểu và tìm giải pháp dung hòa để cả hai không cảm thấy bị thiệt thòi.

Cách vợ chồng tránh mâu thuẫn khi về nội, ngoại dịp Tết

- Vì sao nhiều phụ nữ chia sẻ rằng họ cảm thấy “mất Tết” khi chỉ về nhà chồng?

Cảm giác “mất Tết” thường xuất phát từ nỗi nhớ gia đình ruột thịt. Với nhiều phụ nữ, nhất là những người lấy chồng xa, Tết là thời điểm cảm xúc dâng cao nhất. Khi không được về quê, hình ảnh bố mẹ già cô quạnh càng khiến họ tủi thân.

Bên cạnh đó, việc thiếu sự bàn bạc giữa vợ chồng, hoặc người chồng quá ưu tiên nhà nội mà chưa quan tâm đúng mức tới cảm xúc của vợ cũng khiến phụ nữ cảm thấy gia đình mình không được coi trọng. Áp lực phải gánh vác nhiều việc nhà chồng, từ bếp núc đến lễ nghi, càng khiến cảm giác “mất Tết” trở nên rõ rệt.

- Người chồng thường chịu áp lực gì khi đứng giữa mong muốn của vợ và kỳ vọng từ gia đình mình?

Người chồng thường rơi vào thế “kẹt giữa hai bên”. Một mặt là trách nhiệm với gia đình, dòng họ, lễ nghi truyền thống; mặt khác là mong muốn giữ gìn hạnh phúc hôn nhân và đáp ứng cảm xúc của vợ.

Nhiều người lo sợ nếu theo vợ về nhà ngoại sẽ bị đánh giá là không tròn bổn phận, nhưng nếu không lắng nghe vợ thì mâu thuẫn vợ chồng lại leo thang. Sự giằng co này dễ khiến người chồng cảm thấy áp lực, bất lực vì không thể làm hài lòng tất cả.

- Những sai lầm phổ biến nhất vợ chồng hay mắc phải khi bàn chuyện nội – ngoại ngày Tết là gì?

Sai lầm thường gặp nhất là thiếu trao đổi sớm và rõ ràng. Nhiều cặp vợ chồng để sát Tết mới nói chuyện, hoặc xem quyết định là điều “đương nhiên”, dẫn tới ấm ức kéo dài.

Ngoài ra, việc tự ý quyết định, xem nhẹ cảm xúc của nhau, quá đặt nặng lễ nghi, hay để áp lực tài chính chi phối cũng khiến các cuộc trao đổi trở nên nặng nề, dễ bùng phát mâu thuẫn.

- Vợ chồng nên trao đổi chuyện về nội – ngoại vào thời điểm nào để tránh căng thẳng?

Tốt nhất, vợ chồng nên bàn bạc từ sớm, khoảng 1–2 tháng trước Tết, khi cả hai còn đủ bình tĩnh và thời gian để sắp xếp. Việc trao đổi cần dựa trên tinh thần lắng nghe, tôn trọng và linh hoạt, cân nhắc đến sức khỏe, tài chính và hoàn cảnh của hai bên gia đình.

Quan trọng hơn cả là sự chia sẻ trách nhiệm trong những ngày Tết, tránh để một người, đặc biệt là phụ nữ, phải gánh vác quá nhiều. Khi vợ chồng thấu hiểu và đồng hành cùng nhau, câu chuyện Tết nhà nội hay nhà ngoại sẽ không còn là áp lực, mà trở thành sự lựa chọn xuất phát từ yêu thương.

Cảm ơn bà Hoàng Hải Vân về những chia sẻ!