'Ngành quảng cáo phải chuyển từ tư duy khai thác dữ liệu sang quản trị dữ liệu có trách nhiệm'

Đề xuất phạt tới 70 triệu đồng để bảo vệ dữ liệu cá nhân

Bộ Công an đang hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân với nhiều đề xuất siết chặt trách nhiệm của doanh nghiệp trong hoạt động thu thập, sử dụng dữ liệu cá nhân.

Theo dự thảo, các hành vi như thu thập, chuyển giao, mua bán dữ liệu cá nhân trái phép; thiết lập hệ thống kỹ thuật để thu thập dữ liệu trái quy định; hoặc sử dụng dữ liệu cá nhân để phát triển, huấn luyện hệ thống trí tuệ nhân tạo trái phép có thể bị xử phạt từ 50-70 triệu đồng.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất xử phạt từ 50-70 triệu đồng đối với các tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ quảng cáo nếu không thiết lập cơ chế để người dùng từ chối chia sẻ dữ liệu cá nhân, không quy định rõ thời gian lưu trữ hoặc không xóa dữ liệu khi không còn cần thiết.

Trường hợp tái phạm nhiều lần, mức phạt có thể lên tới 5% tổng doanh thu năm tài chính liền trước tại Việt Nam. Ngoài phạt tiền, doanh nghiệp còn có thể bị đình chỉ hoạt động xử lý dữ liệu cá nhân, tước giấy phép kinh doanh, buộc xóa dữ liệu không thể khôi phục hoặc hoàn trả khoản lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.

Dự thảo Nghị định hiện đã được lấy ý kiến rộng rãi và đang tiếp tục được Bộ Công an chỉnh lý trước khi trình Chính phủ ban hành.

Không thể 'giấu' quyền từ chối và xóa dữ liệu của người dùng

Trao đổi với PV Tiếp thị & Gia đình, nhà báo, đạo diễn Nguyễn Trường Sơn – Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam cho rằng, quảng cáo số đang tạo ra giá trị lớn cho doanh nghiệp, nền tảng công nghệ, nhà sáng tạo nội dung và người tiêu dùng. Tuy nhiên, tốc độ phát triển quá nhanh của thị trường đang khiến công tác quản trị dữ liệu cá nhân không theo kịp.

Ông Nguyễn Trường Sơn cho rằng thực tế hiện nay, người dùng có thể truy cập một website, tải ứng dụng hoặc tham gia một chương trình khuyến mại rồi sau đó liên tục nhận quảng cáo, cuộc gọi, tin nhắn mà không biết dữ liệu của mình đã được thu thập từ đâu, chia sẻ cho ai và được lưu giữ trong bao lâu.

“Khi muốn từ chối hoặc yêu cầu xóa dữ liệu, nhiều người cũng không biết phải làm thế nào. Vấn đề không nằm ở việc quảng cáo sử dụng dữ liệu, bởi quảng cáo hiện đại cần dữ liệu để thông điệp đúng hơn, ít gây phiền hơn và hiệu quả hơn. Vấn đề nằm ở chỗ dữ liệu phải được sử dụng minh bạch, có sự đồng ý rõ ràng và có cơ chế để người dân kiểm soát”, ông Sơn nói.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam, hiện tồn tại ba “lỗ hổng” lớn trong hoạt động quảng cáo số.

Thứ nhất là lỗ hổng về sự đồng ý, khi nhiều điều khoản thu thập dữ liệu được thiết kế dài, khó hiểu hoặc theo hướng người dùng gần như mặc nhiên chấp nhận.

Thứ hai là lỗ hổng về nguồn dữ liệu, bởi không phải doanh nghiệp nào cũng chứng minh được dữ liệu mình sử dụng có nguồn gốc hợp pháp và đúng mục đích.

Thứ ba là lỗ hổng trách nhiệm trong chuỗi quảng cáo. Một chiến dịch quảng cáo hiện nay có thể đi qua nhiều chủ thể như nhãn hàng, đại lý, nền tảng công nghệ, đơn vị đo lường và đối tác dữ liệu. Nếu không phân định rõ trách nhiệm, khi xảy ra sự cố rất dễ rơi vào tình trạng “không ai chịu trách nhiệm cuối cùng”.

“Ngành quảng cáo phải chuyển từ tư duy khai thác dữ liệu sang tư duy quản trị dữ liệu có trách nhiệm. Niềm tin của người tiêu dùng phải được coi là tài sản cốt lõi của thị trường quảng cáo số”, ông Nguyễn Trường Sơn nhấn mạnh.

Cần bộ quy tắc riêng cho quảng cáo số và bảo vệ dữ liệu cá nhân

Liên quan đến đề xuất xử phạt tới 70 triệu đồng đối với doanh nghiệp không thiết lập cơ chế để người dùng từ chối chia sẻ hoặc yêu cầu xóa dữ liệu cá nhân, ông Nguyễn Trường Sơn cho rằng đây là bước đi cần thiết để chấn chỉnh thị trường.

“Từ góc độ Hiệp hội, chúng tôi ủng hộ nguyên tắc phải có chế tài đủ rõ để buộc thị trường thay đổi hành vi. Nếu doanh nghiệp được hưởng lợi từ dữ liệu cá nhân thì cũng phải chịu trách nhiệm tương xứng trong việc bảo vệ quyền của người dân”, ông Sơn cho biết.

Tuy nhiên, theo ông, chế tài mạnh cần đi kèm hướng dẫn thực thi rõ ràng để doanh nghiệp hiểu thế nào là cơ chế từ chối chia sẻ dữ liệu đạt yêu cầu, thời gian phản hồi người dùng ra sao, hay trách nhiệm giữa nhãn hàng, đại lý quảng cáo và nền tảng được phân định như thế nào.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam cũng đề xuất nghiên cứu xây dựng một bộ quy tắc ứng xử riêng cho quảng cáo số gắn với bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Theo ông, bộ quy tắc này nên tập trung vào bốn nhóm chuẩn mực gồm: minh bạch dữ liệu; sự đồng ý rõ ràng; quyền từ chối, rút lại sự đồng ý của người dùng; và trách nhiệm của các bên trong chuỗi cung ứng quảng cáo.

“Doanh nghiệp chỉ nên thu thập những dữ liệu thật sự cần thiết, không thu thập tràn lan, không lưu giữ vô thời hạn và phải có tiêu chuẩn bảo vệ cao hơn với dữ liệu nhạy cảm hoặc dữ liệu trẻ em”, ông Sơn nói.

Theo ông Nguyễn Trường Sơn, mục tiêu của các quy định mới không phải để làm chậm sự phát triển của quảng cáo số mà nhằm giúp thị trường phát triển minh bạch hơn, an toàn hơn và có trách nhiệm hơn.

“Một thị trường quảng cáo số lành mạnh phải dựa trên niềm tin, sự đồng ý rõ ràng và lợi ích hài hòa giữa người dân, doanh nghiệp và xã hội”, Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam nhấn mạnh.