Gia hạn ưu đãi thuế xăng dầu: 'Khoảng đệm' cho kinh tế và bước chuyển sang tăng trưởng xanh

Gia hạn ưu đãi thuế là lựa chọn thận trọng trong bối cảnh nhiều bất định

Theo ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, việc Bộ Tài chính đề xuất kéo dài thêm ba tháng chính sách giảm thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với xăng dầu là quyết định phù hợp với diễn biến của thị trường năng lượng hiện nay.

Dù giá dầu thế giới đã giảm so với giai đoạn căng thẳng trước đây, thị trường vẫn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khó dự báo như xung đột địa chính trị, chính sách của các nước sản xuất dầu lớn, gián đoạn chuỗi cung ứng hay tốc độ phục hồi của kinh tế toàn cầu. Chỉ cần một biến động về nguồn cung cũng có thể khiến giá nhiên liệu tăng trở lại trong thời gian ngắn.

Trong bối cảnh đó, việc chưa vội điều chỉnh toàn bộ các sắc thuế sẽ giúp nền kinh tế có thêm "khoảng đệm" để thích ứng, hạn chế những cú sốc về giá và ổn định tâm lý của doanh nghiệp cũng như người tiêu dùng.

"Đây là quyết định khá hợp lòng dân và cộng đồng doanh nghiệp, bởi chi phí nhiên liệu vẫn là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất, vận tải và giá cả hàng hóa", ông Huy nhận định.

Chính sách được thiết kế theo hướng hài hòa nhiều mục tiêu

Theo chuyên gia, điểm đáng chú ý của dự thảo là cách tiếp cận cân bằng giữa hỗ trợ nền kinh tế và bảo đảm nguồn thu ngân sách.

Thay vì tiếp tục giảm đồng loạt các loại thuế, Bộ Tài chính đề xuất duy trì ưu đãi đối với thuế nhập khẩu ưu đãi, thuế bảo vệ môi trường và VAT, đồng thời khôi phục thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng theo lộ trình.

Cách thiết kế này phản ánh đúng đặc điểm tiêu dùng năng lượng tại Việt Nam, khi phần lớn hoạt động sản xuất, logistics và vận tải vẫn phụ thuộc vào dầu diesel. Việc tiếp tục hỗ trợ nhóm nhiên liệu phục vụ sản xuất sẽ giúp giảm áp lực chi phí đầu vào, hạn chế tác động lan tỏa đến mặt bằng giá và duy trì sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Ở góc độ kinh tế vĩ mô, ổn định giá năng lượng cũng góp phần hỗ trợ mục tiêu kiểm soát lạm phát, duy trì sức mua của thị trường và tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch đầu tư, mở rộng sản xuất và tạo việc làm.

Không thể phụ thuộc mãi vào các chính sách giảm thuế, chuyển đổi xanh mới là lời giải bền vững

Tuy nhiên, theo ông Huy, các chính sách ưu đãi thuế chỉ nên được xem là công cụ điều tiết theo từng giai đoạn, không phải giải pháp mang tính lâu dài.

"Nền kinh tế không thể mãi dựa vào việc giảm thuế để bù đắp những biến động của thị trường năng lượng quốc tế. Điều quyết định sức chống chịu vẫn là khả năng thích ứng của doanh nghiệp và người dân", ông nói.

Theo đó, khoảng thời gian ba tháng được gia hạn không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ trước mắt mà còn là cơ hội để doanh nghiệp chuẩn bị cho những thay đổi trong tương lai khi các chính sách ưu đãi dần được thu hẹp.

Theo chuyên gia, doanh nghiệp cần tận dụng giai đoạn này để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh thay vì chỉ trông chờ vào các chính sách hỗ trợ.

Việc đầu tư đổi mới công nghệ, sử dụng thiết bị tiết kiệm nhiên liệu, tối ưu quy trình sản xuất, quản trị tiêu hao năng lượng, phát triển logistics thông minh và mở rộng sử dụng năng lượng tái tạo không chỉ giúp giảm chi phí vận hành mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.

Đối với người dân, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, ưu tiên phương tiện tiết kiệm nhiên liệu hoặc xe điện, lựa chọn các thiết bị điện hiệu suất cao và thay đổi thói quen tiêu dùng theo hướng xanh sẽ mang lại lợi ích kinh tế lâu dài, đồng thời góp phần giảm phát thải.

Chính sách ngắn hạn, mục tiêu dài hạn

Theo ông Nguyễn Quang Huy, trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy tăng trưởng xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và thực hiện các cam kết giảm phát thải, việc giảm dần phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch là xu hướng tất yếu.

Khi doanh nghiệp giảm được mức tiêu hao nhiên liệu, người dân sử dụng năng lượng hiệu quả hơn và tỷ trọng năng lượng sạch ngày càng tăng, những biến động của giá dầu thế giới sẽ tác động ít hơn đến chi phí sản xuất cũng như đời sống kinh tế - xã hội.

"Đề xuất gia hạn chính sách thuế xăng dầu lần này không chỉ là giải pháp hỗ trợ nền kinh tế trong ngắn hạn mà còn cho thấy tư duy điều hành linh hoạt của Chính phủ. Điều quan trọng hơn là tận dụng khoảng thời gian này để thúc đẩy chuyển đổi xanh, nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài và hướng tới tăng trưởng bền vững", ông Huy nhấn mạnh.