Gen Z: trân quý và níu giữ "Hương vị tình thân"

Gen Z và hành trình quay về nhịp sống chậm 

Khi mọi thứ đều vận hành như đang chạy đua với thời gian, hình ảnh một người trẻ dành trọn yêu thương cho căn bếp lại trở thành nét tương phản đầy thú vị. Với Ngô Thúy Lan cô gái sinh năm 1999, lớn lên ở Thái Nguyên và hiện sống, làm việc tại Hà Nội căn bếp không chỉ là nơi nấu nướng, mà là một khoảng trời riêng để cô tìm lại sự bình yên sau cả ngày mệt nhoài. Tiếng leng keng của nồi niêu, mùi hành phi dìu dịu, hơi ấm của nồi cơm vừa chín… tất cả hòa vào nhau thành một nghi thức nhỏ, giúp cô tạm rời xa áp lực và trở về với nhịp thở an yên của chính mình.

Thúy Lan kể rằng nhiều người bạn Gen Z xung quanh cô cũng say mê nấu ăn mỗi tối, không phải để chứng minh “nữ công gia chánh”, mà vì họ muốn giữ lại những giá trị mềm mại đang dần phai nhạt trong guồng quay hiện đại. Một bát canh thanh mát, một món ăn quen thuộc đủ đầy đôi khi chính là khoảnh khắc chậm rãi hiếm hoi mà họ tự dành cho bản thân. Với Thúy Lan, bữa cơm nhà không chỉ nuôi dưỡng thể chất mà còn là điểm tựa tinh thần, giúp cô cân bằng giữa cuộc sống đô thị nhanh, gấp và nhiều khi quá ồn ào. Nấu ăn trở thành cách cô cũng như nhiều Gen Z tự xoa dịu mình, nuôi dưỡng sự bình tĩnh và nhắc nhớ về những điều giản dị nhưng bền lâu trong cuộc sống.

Cá kho – hương vị tình thân và miền ký ức không thể quên 

Trong vô vàn món ăn, món cá kho chiếm một vị trí đặc biệt trong ký ức của Thúy Lan. Đó là món cô lớn lên cùng, món chỉ cần ngửi qua đã biết mẹ đang chuẩn bị một bữa cơm đủ đầy cho cả nhà. Mỗi khi nhắc đến món ăn này, ánh mắt Thúy Lan ánh lên sự trìu mến, như vừa mở cánh cửa dẫn về tuổi thơ với tiếng mưa rơi trên mái ngói và hơi ấm từ bếp lửa nơi mẹ tỉ mẩn trở từng miếng cá.

Thúy Lan thú nhận rằng dù đã cố gắng học đúng từng bước mẹ làm, cô vẫn chưa bao giờ tạo ra được “đúng cái vị ấy”. “Giống thì giống, nhưng thiếu một chút gì đó… có lẽ là tình yêu của người mẹ mà chẳng công thức nào tái hiện được,” cô nói. Hương vị cá kho của mẹ vừa mặn mà, vừa ngọt dịu, béo ngậy mà không ngấy tất cả hòa quyện thành cảm giác thân thuộc không món ăn nào thay thế. Khi rời Thái Nguyên lên Hà Nội, mỗi lần cô nấu cá kho là một lần được trở về căn bếp nhỏ nơi quê nhà, được nghe giọng mẹ dặn: “Lửa nhỏ thôi con, để cá chín bằng thời gian, không phải bằng vội vã.”

Với cô, món cá kho không chỉ là món ăn, mà là ký ức, là tình thương, là cách mẹ dạy cô trưởng thành bằng những điều rất đỗi bình dị.

Công thức cá kho mẹ truyền - bí mặt nằm ở sự kiên nhẫn và tấm lòng.

Thúy Lan chia sẻ lại công thức mà cô trân quý như một món gia tài nhỏ mẹ để lại cho cô khi bước vào đời sống tự lập. Nguyên liệu không có gì cầu kỳ: cá trắm hoặc cá rô phi tươi, thịt ba chỉ thái bản, riềng, gừng, hành khô, nước mắm, nước hàng, tiêu, ớt và nước dừa tươi. Nhưng bí quyết mà mẹ Thúy Lan thường nhắc đi nhắc lại chính là vài lá chè xanh thói quen nấu nướng của người Thái Nguyên, vừa giúp thịt cá săn chắc, vừa tạo hương thơm đặc trưng. Kỹ thuật kho cá cũng mộc mạc: lót giềng và thịt xuống đáy nồi để chống cháy, xếp cá lên trên, rưới nước mắm và nước hàng cho dậy màu, thêm ớt và gừng để tạo độ cay ấm. 

Sau khi đổ nước dừa xâm xấp cá, mẹ dặn phải đun to lửa cho sôi rồi lập tức hạ nhỏ, để cá “tự thấm” trong khoảng 60–90 phút. Cuối cùng, rắc tiêu và lá chè xanh để hoàn thiện hương vị. Thúy Lan kể rằng món cá kho là món luyện tính cách: ai nóng vội sẽ làm cá nát, ai thiếu lòng sẽ làm vị nhạt. Mẹ cô bảo: “Cá kho, giống như cuộc đời, cứ từ tốn mà làm. Vội quá sẽ không ngon.” Mỗi lần nấu món cá ấy, Thúy Lan thấy mình trưởng thành thêm, thấy lòng dịu lại, và thấy thương mẹ nhiều hơn.

Nghệ thuật giữ ấm một mái nhà 

Thúy Lan nhận ra rằng khi càng lớn lên, con người lại càng tìm cách quay về với những giá trị gần gũi nhất: tiếng mẹ gọi từ gian bếp, mâm cơm nóng nghi ngút khói, hay mùi cá kho thơm lừng Thúy Lan khắp nhà mỗi chiều. Với cô, đó không chỉ là ký ức, mà là điểm tựa tinh thần. “Dù đi đâu, làm gì, chỉ cần nếm lại hương vị cá kho của mẹ là em biết mình vẫn còn một chốn để trở về,” Thúy Lan bộc bạch. Và cô tin rằng nhiều người trẻ cũng đang cảm nhận điều tương tự: nấu ăn không chỉ là kỹ năng, mà còn là cách gìn giữ gia đình, gìn giữ ký ức và nuôi dưỡng tình thân.

Trong căn bếp nhỏ giữa lòng phố thị, Thúy Lan tìm thấy khoảng lặng hiếm hoi sau một ngày dài. Tiếng sôi lăn tăn của nồi canh, mùi hành phi dậy lên từ chiếc chảo bé, hay cảm giác ấm áp khi để tâm vào từng thao tác nấu nướng khiến cô thấy mình được chở che. Với cô, bữa cơm nhà trở thành sự an ủi vừa để chăm sóc bản thân, vừa để kết nối lại với những người cô yêu thương, dù cuộc sống ngoài kia vẫn không ngừng vội vã. Với Thúy Lan, việc tự nấu những món mẹ từng nấu chính là cách cô tiếp tục câu chuyện của gia đình bằng ngôn ngữ riêng của mình.

Những gia vị quen thuộc, cách nêm nếm truyền từ mẹ và cả sự kiên nhẫn khi đợi nồi cá kho liu riu... tất cả như nhắc cô về mái ấm nơi mình lớn lên. Nhờ vậy, dù đang sống giữa Hà Nội rộng lớn, chỉ cần một nồi cá kho đang đỏ lửa trong bếp, trái tim Thúy Lan lại thấy gần mẹ hơn bao giờ hết. Bởi đôi khi, hạnh phúc của người trẻ cũng rất giản dị chỉ là được nấu một món ăn thân thuộc, được sống trong hương vị yêu thương của gia đình và mang theo nó như một phần không thể thiếu trên hành trình trưởng thành.