4 thói quen ăn uống âm thầm 'bào mòn' tuyến tụy nhưng nhiều gia đình vẫn duy trì mỗi ngày

Nhiều thói quen ăn uống tưởng chừng vô hại, nếu lặp đi lặp lại trong nhiều năm, có thể khiến tuyến tụy suy yếu, làm tăng nguy cơ viêm tụy mạn, rối loạn chuyển hóa và thậm chí là ung thư tuyến tụy.

Đáng nói, những thói quen này lại đang tồn tại phổ biến trong không ít gia đình hiện nay.

Ăn quá nhiều chất béo, dầu mỡ 

Sự xuất hiện thường xuyên của các món chiên rán, đồ nướng, thức ăn nhanh hay bánh ngọt trong bữa cơm gia đình đang vô tình đặt tuyến tụy vào trạng thái làm việc quá tải. Khi lượng chất béo nạp vào cơ thể quá cao, tuyến tụy buộc phải tiết nhiều enzyme hơn để tiêu hóa, tạo áp lực liên tục lên mô tụy.

Không chỉ vậy, chế độ ăn giàu chất béo còn làm tăng tích tụ mỡ quanh tuyến tụy, khiến khả năng đáp ứng insulin suy giảm. Đây là một trong những yếu tố góp phần thúc đẩy tình trạng kháng insulin và bệnh tiểu đường type 2, đặc biệt ở người trung niên, người thừa cân.

Các chuyên gia khuyến cáo, việc giảm món chiên rán, thay thế bằng hấp, luộc, nướng ít dầu và tăng cường rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt là cách đơn giản nhưng hiệu quả để “giảm tải” cho tuyến tụy.

Rượu bia 

Nhiều người chỉ lo rượu bia gây hại gan mà quên rằng tuyến tụy cũng là cơ quan chịu ảnh hưởng nặng nề. Việc sử dụng rượu bia kéo dài có thể làm rối loạn cơ chế tiết enzyme tiêu hóa, khiến enzyme bị kích hoạt sớm ngay trong tuyến tụy và gây tổn thương mô tụy.

Viêm tụy do rượu có thể xuất hiện đột ngột với những cơn đau bụng dữ dội, buồn nôn, nôn ói, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng. Nguy hiểm hơn, viêm tụy mạn do rượu tiến triển âm thầm, làm tuyến tụy teo nhỏ dần, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng tiêu hóa và kiểm soát đường huyết.

Theo các bác sĩ, không tồn tại “mức uống an toàn” cho tuyến tụy. Càng hạn chế rượu bia sớm, nguy cơ tổn thương tuyến tụy càng được giảm bớt.

Bỏ bữa, ăn thất thường hoặc ăn kiêng cực đoan

Không ít người vì giảm cân nhanh, vì bận rộn hoặc do thói quen sinh hoạt thiếu khoa học mà thường xuyên bỏ bữa, ăn không đúng giờ, khi thì nhịn đói kéo dài, khi lại ăn dồn một bữa rất lớn. Điều này khiến hoạt động tiết insulin và enzyme của tuyến tụy bị xáo trộn.

Khi nhịn ăn lâu, tuyến tụy vẫn duy trì tiết insulin nền, dễ dẫn đến hạ đường huyết. Ngược lại, những bữa ăn quá nhiều sau thời gian bỏ đói khiến tuyến tụy phải “tăng tốc” đột ngột, làm tăng nguy cơ tổn thương lâu dài.

Một chế độ ăn hợp lý cần đảm bảo sự đều đặn, đủ năng lượng và phù hợp với thể trạng. Ăn đúng giờ, không ăn quá no và tránh các chế độ ăn kiêng cực đoan là nguyên tắc quan trọng để tuyến tụy hoạt động ổn định.

Ăn khuya kéo dài, trái với nhịp sinh học của cơ thể

Ăn khuya đã trở thành thói quen phổ biến ở nhiều người làm việc muộn hoặc sinh hoạt không điều độ. Tuy nhiên, ban đêm là thời điểm hệ tiêu hóa cần được nghỉ ngơi, trong khi tuyến tụy cũng giảm dần hoạt động.

Việc nạp thêm thức ăn vào buổi tối muộn, đặc biệt là các món nhiều đường, muối và chất béo, buộc tuyến tụy phải tiếp tục tiết enzyme trong thời điểm không phù hợp với nhịp sinh học. Nếu kéo dài, thói quen này có thể làm suy giảm chức năng tuyến tụy, tăng nguy cơ rối loạn đường huyết và béo phì.

Các chuyên gia khuyên rằng, nếu cảm thấy đói vào buổi tối, chỉ nên ăn nhẹ với sữa chua không đường, trái cây ít ngọt hoặc một cốc sữa ấm, đồng thời tránh ăn sau 21h.

Tuyến tụy tuy "im lặng" nhưng lại phản ứng rất nhạy cảm với lối sống. Duy trì chế độ ăn cân bằng, hạn chế chất béo và rượu bia, ăn uống đúng giờ, ngủ đủ giấc và vận động thường xuyên chính là những cách đơn giản nhưng hiệu quả nhất để bảo vệ cơ quan này.

Với những người có nguy cơ cao như béo phì, tiểu đường, từng bị viêm tụy hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh tuyến tụy, việc khám sức khỏe định kỳ và tuân thủ tư vấn y tế là điều không nên bỏ qua. Phát hiện sớm và điều chỉnh kịp thời không chỉ giúp bảo vệ tuyến tụy, mà còn góp phần duy trì sức khỏe lâu dài.