Ứng dụng AI tăng tốc, người lao động giảm tự tin vì thiếu đào tạo

Theo Báo cáo Mức độ hài lòng của người lao động 2026 do ManpowerGroup công bố, có tới 45% người lao động thường xuyên sử dụng AI trong công việc, tăng 13% so với năm 2025, nhưng mức độ tự tin về công nghệ lại giảm tới 18%.

Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên sau ba năm liên tiếp, chỉ số Tự tin nghề nghiệp của người lao động sụt giảm, kéo theo mức độ hài lòng chung của lực lượng lao động toàn cầu chỉ còn 67%.

Kết quả khảo sát cho thấy một nghịch lý rõ rệt: người lao động nhìn chung vẫn cảm thấy đủ năng lực để đảm nhiệm công việc hiện tại, nhưng lại lo lắng sâu sắc về tương lai nghề nghiệp. Cụ thể, 89% người lao động tin rằng họ có đủ kỹ năng cho vai trò hiện tại, song 43% lo ngại công việc của mình có thể bị thay thế bởi tự động hóa trong vòng hai năm tới, tăng 5% so với năm trước.

Tâm lý bất an này góp phần làm gia tăng xu hướng “job hugging” – người lao động lựa chọn ở lại công việc hiện tại để tìm kiếm sự ổn định. Khảo sát cho thấy 64% người lao động có ý định tiếp tục gắn bó với nơi làm việc hiện tại, thay vì tìm kiếm cơ hội mới trong bối cảnh công nghệ thay đổi quá nhanh.

Một trong những nguyên nhân chính khiến sự tự tin của người lao động suy giảm là thiếu hụt cơ hội đào tạo và hướng dẫn chuyên môn. Theo báo cáo, 56% người lao động toàn cầu cho biết họ không được tham gia bất kỳ khóa đào tạo nào trong thời gian gần đây, trong khi 57% không có cơ hội được dẫn dắt bởi người cố vấn (mentor).

Đáng lo ngại hơn, khoảng cách tự tin về công nghệ thể hiện rõ giữa các thế hệ. Mức độ tự tin giảm mạnh nhất ở thế hệ Baby Boomers (61–79 tuổi) với mức giảm 35%, tiếp đến là thế hệ X (45–60 tuổi) giảm 25%. Đây cũng là nhóm chịu tác động lớn nhất khi khảo sát năm nay đo lường sâu hơn về năng lực sử dụng AI.

Không chỉ đối mặt với rủi ro nghề nghiệp, người lao động còn đang chịu áp lực lớn về sức khỏe và tài chính. Gần 63% người lao động cho biết họ thường xuyên rơi vào tình trạng kiệt sức (burnout), chủ yếu do căng thẳng kéo dài và khối lượng công việc quá lớn.

Bên cạnh đó, 50% lực lượng lao động toàn cầu đang tìm cách gia tăng thu nhập, trong đó tỷ lệ này ở thế hệ Z lên tới 68%, phản ánh áp lực tài chính ngày càng gia tăng, đặc biệt với lao động trẻ.

Bà Becky Frankiewicz, Chủ tịch kiêm Giám đốc Chiến lược ManpowerGroup, nhận định: “Sự phát triển nhanh chóng của AI đặt các nhà lãnh đạo trước nhiệm vụ kép: vừa phải đảm bảo hiệu quả vận hành hiện tại, vừa chuẩn bị năng lực cho tương lai. Người lao động cần một cầu nối giữa những gì họ đang làm tốt hôm nay và những kỹ năng cần có trong thế giới việc làm mới".

Theo ManpowerGroup, trong bối cảnh AI đã trở thành một phần tất yếu của công việc hàng ngày, những doanh nghiệp đầu tư bài bản vào đào tạo, truyền thông rõ ràng, hướng dẫn sát sao và chăm lo toàn diện cho phúc lợi người lao động sẽ có lợi thế lớn trong việc nâng cao năng suất và giữ chân nhân tài.

Báo cáo cũng cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các quốc gia: Ấn Độ dẫn đầu toàn cầu về mức độ hài lòng của người lao động (77%) và tỷ lệ sử dụng AI (77%), trong khi Nhật Bản ghi nhận mức thấp nhất, chỉ 48%.

Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng sâu rộng, việc thu hẹp khoảng cách giữa tốc độ ứng dụng công nghệ và năng lực thích ứng của người lao động đang trở thành bài toán cấp thiết đối với cả doanh nghiệp lẫn nhà hoạch định chính sách.