Tết ấm từ gian bếp và mâm cỗ đoàn viên

Riêng với gia đình chị Vũ Thu Hương (Hà Nội), mâm cỗ Tết luôn hiện diện song song: mâm cỗ mặn truyền thống và mâm cỗ chay thanh đạm. Đây là cách để gia đình chị cân bằng giữa đủ đầy và tiết chế, giữa nghi lễ và đời sống hằng ngày.

Cỗ mặn gợi vị no đủ của Tết quê

Mâm cỗ mặn từ lâu đã giữ vị trí trung tâm trong Tết cổ truyền Việt Nam. Dù Bắc - Trung - Nam có khác nhau về món ăn, song tinh thần chung vẫn là sự sung túc và sum vầy. Bánh chưng xanh, gà luộc vàng óng, giò chả, nem rán, canh măng, thịt đông… Tất cả đều là những món ăn quen thuộc, gắn với ký ức của bao thế hệ.

Giữ nếp nhà xưa, chị Thu Hương cho rằng, việc chuẩn bị mâm cỗ mặn không diễn ra vội vàng. Từ mua gạo nếp dẻo, đỗ xanh bùi, thịt lợn tươi cho đến chọn gà trống khỏe, mào đỏ… đều được cân nhắc kỹ lưỡng.

“Tôi luôn nghĩ, mâm cỗ Tết không cần phô trương, làm quá nhiều món. Tuy nhiên, ưu tiên hàng đầu là sự sạch sẽ, chỉn chu và đúng vị. Đó là cách để thể hiện sự tôn kính với tổ tiên”, chị Hương chia sẻ.

Về cách bài trí mâm cỗ mặn cũng mang nhiều ý nghĩa. Các món được sắp xếp cân đối, gọn gàng, thể hiện sự hài hòa âm - dương. Gà luộc thường đặt ở vị trí trang trọng, bánh chưng vuông vắn xếp ngay ngắn, như lời cầu chúc cho một năm mới tròn đầy, ấm no.

Cỗ chay thanh đạm mang nét thi vị ngày xuân

Bên cạnh cỗ mặn, cỗ chay ngày Tết cũng là nét đẹp được gia đình chị Thu Hương gìn giữ nhiều năm nay. Theo chị, sau những ngày ăn uống thịnh soạn, mâm cỗ chay giúp cả cơ thể lẫn tâm hồn được “nghỉ ngơi”, trở về trạng thái nhẹ nhàng, thanh tịnh.

Mâm cỗ chay thường có giò nấm, nem chay, cuốn ngũ sắc, rau củ xào, xôi gấc, bánh bao… Nguyên liệu chủ yếu là rau củ, nấm, đậu phụ và các loại ngũ cốc. 

Để có được một mâm cỗ chay đúng nghĩa, chị Hương đặc biệt chú trọng khâu chọn nguyên liệu. Rau củ phải tươi, sạch, có nguồn gốc rõ ràng; các loại rau ăn sống được sơ chế kỹ trước khi chế biến. 

Với cách bài trí mâm cỗ chay, chị Hương hướng đến sự giản dị, nhẹ nhàng. Chị luôn ưu tiên màu sắc hài hòa, không quá rực rỡ, tạo cảm giác thanh thoát, an yên - đúng tinh thần của những ngày đầu năm.

“Mâm cỗ chay không cần cầu kỳ, rực rỡ. Hơn hết, mỗi món ăn dù đơn giản vẫn phải thể hiện được sự trân trọng và tấm lòng thành ở trong đó”, chị Hương nói.

Mâm cỗ Tết cổ truyền: Giữ nếp nhà, gắn kết các thế hệ

Dù là mâm cỗ mặn hay mâm cỗ chay, điều quan trọng nhất vẫn là ý nghĩa văn hóa ẩn sau mỗi món ăn. Với chị Thu Hương, việc chuẩn bị mâm cỗ Tết không chỉ là công việc bếp núc, mà là dịp để cả gia đình cùng gắn kết, cùng gìn giữ nếp nhà.

Ba cô con gái của chị Hương từ nhỏ đã quen với việc phụ mẹ chuẩn bị mâm cỗ. Từ việc làm những món ăn đơn giản, tỉa hoa trang trí đến bày biện mâm lễ, mỗi công đoạn đều trở thành bài học về nữ công gia chánh và sự trân trọng truyền thống. 

“Tôi muốn các con hiểu rằng, mâm cỗ Tết không chỉ để ăn, mà còn là cách nhớ về ông bà, tổ tiên và học cách yêu thương gia đình”, chị Hương chia sẻ.

Trong xã hội hiện đại, khi nhịp sống ngày càng gấp gáp, mâm cỗ Tết vẫn lặng lẽ giữ vai trò như một sợi dây nối quá khứ với hiện tại. Từ gian bếp ấm lửa, những món ăn quen thuộc không chỉ để cúng lễ, mà để nhắc nhớ mỗi người về giá trị sum vầy, về văn hóa gia đình đã bền bỉ nuôi dưỡng dân tộc qua bao thế hệ.

Và trong khoảnh khắc cả nhà cùng quây quần bên mâm cỗ đầu năm, dù là mâm mặn hay mâm chay, Tết - theo cách rất Việt đã thực sự trở nên đầy yêu thương.