Minh bạch sẽ là lợi thế cạnh tranh lớn nhất của doanh nghiệp thực phẩm trong 10 năm tới
Khi công nghệ số làm thay đổi hành vi tiêu dùng và dữ liệu trở thành yếu tố cốt lõi trong quản trị doanh nghiệp, ngành thực phẩm cũng đứng trước một bước chuyển mới. Nhiều chuyên gia nhận định, trong thập kỷ tới, lợi thế cạnh tranh sẽ không còn được quyết định chủ yếu bởi quy mô sản xuất, độ phủ thị trường hay ngân sách marketing, mà bởi khả năng minh bạch hóa toàn bộ chuỗi giá trị và xây dựng niềm tin trên cơ sở những thông tin có thể kiểm chứng.
Trực tiếp: Tọa đàm 'Minh bạch nguồn gốc - Chìa khóa xây dựng niềm tin người tiêu dùng'
'Thấy tận mắt - Tin trọn vẹn': Khi trải nghiệm trở thành ngôn ngữ mới của truyền thông doanh nghiệp
Từ 'hãy tin' đến 'hãy xem': Cuộc chuyển mình trong cách doanh nghiệp xây dựng niềm tin
Sáng 3/7, Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam chỉ đạo, Tạp chí Tiếp thị & Gia đình tổ chức tọa đàm "Minh bạch nguồn gốc - Chìa khóa xây dựng niềm tin người tiêu dùng".
Những trao đổi tại tọa đàm cho thấy, minh bạch nguồn gốc không chỉ là giải pháp trước mắt nhằm bảo vệ người tiêu dùng, mà đang trở thành xu hướng phát triển của ngành thực phẩm trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và các tiêu chuẩn phát triển bền vững ngày càng định hình hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp đang thay đổi
Sự phát triển của thị trường luôn kéo theo sự thay đổi về tiêu chí cạnh tranh của doanh nghiệp. Nếu như giai đoạn trước, doanh nghiệp thực phẩm tập trung đầu tư vào năng lực sản xuất, mở rộng hệ thống phân phối và xây dựng thương hiệu, thì hiện nay những yếu tố đó dần trở thành điều kiện nền tảng. Thị trường đang đặt ra một yêu cầu cao hơn: doanh nghiệp phải chứng minh được những gì mình công bố.
Xu hướng này xuất phát từ sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng. Cùng với sự phát triển của internet và các nền tảng số, người tiêu dùng không còn tiếp nhận thông tin theo cách thụ động mà chủ động tìm kiếm, đối chiếu và xác minh trước khi lựa chọn sản phẩm.
Theo nhà báo, đạo diễn Nguyễn Trường Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam, việc chủ động kiểm chứng thông tin đã trở thành hành vi phổ biến của người tiêu dùng trong những năm gần đây.
"Ngày càng nhiều người chủ động truy xuất nguồn gốc, quét mã QR hoặc truy cập website của doanh nghiệp để kiểm tra thông tin trước khi quyết định lựa chọn sản phẩm", ông Sơn nhấn mạnh.
Cũng theo ông Sơn, sự phát triển của AI sẽ tiếp tục thúc đẩy xu hướng này khi việc tạo ra hình ảnh, video và nội dung giả ngày càng dễ dàng hơn.
"Bài toán hiện nay là làm sao để người tiêu dùng nhận biết đâu là thông tin xác thực, đâu là nội dung do AI tạo ra. Đây không chỉ là vấn đề bảo vệ người tiêu dùng mà còn là cách bảo vệ những doanh nghiệp làm ăn chân chính", ông Sơn nói thêm.
Ở góc độ quản lý, TS Trần Anh Tú, Phó Trưởng phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và Thông tin truyền thông, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), nhận định truy xuất nguồn gốc đang dần trở thành yêu cầu tất yếu của thị trường.
"Truy xuất nguồn gốc vì thế không còn chỉ là công cụ phục vụ quản lý hay tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp, mà đang từng bước trở thành một phần trong quyền được biết của người tiêu dùng", ông Tú nhấn mạnh.
Những thay đổi này cho thấy, trong giai đoạn tới, doanh nghiệp sẽ không chỉ cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm mà còn bằng mức độ công khai, minh bạch và khả năng cung cấp thông tin để người tiêu dùng tự kiểm chứng.
Công nghệ sẽ biến minh bạch thành tiêu chuẩn mới của ngành
Theo các chuyên gia, chuyển đổi số sẽ là động lực thúc đẩy quá trình minh bạch hóa trong ngành thực phẩm. Khi dữ liệu được số hóa xuyên suốt chuỗi cung ứng, doanh nghiệp có điều kiện quản lý thông tin đầy đủ hơn, đồng thời tạo thuận lợi cho người tiêu dùng tiếp cận và xác thực thông tin về sản phẩm.
Trong xu hướng đó, AI được dự báo sẽ hỗ trợ doanh nghiệp giám sát chất lượng, phân tích dữ liệu và phát hiện rủi ro trong quá trình sản xuất. Blockchain góp phần tăng tính xác thực của dữ liệu truy xuất, trong khi mã QR động sẽ cho phép cập nhật thông tin theo thời gian thực thay vì chỉ hiển thị những dữ liệu cố định như hiện nay.
Cùng với đó, nhiều chuyên gia cho rằng việc công khai thông tin sẽ không chỉ dừng lại ở nguồn gốc nguyên liệu hay quy trình sản xuất. Những tiêu chuẩn mới về môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp (ESG) sẽ khiến người tiêu dùng quan tâm nhiều hơn đến toàn bộ chuỗi giá trị, từ hoạt động sản xuất, sử dụng tài nguyên, phát thải đến trách nhiệm của doanh nghiệp đối với cộng đồng.
Điều này đồng nghĩa với việc minh bạch sẽ trở thành một nội dung xuyên suốt trong hoạt động quản trị, thay vì chỉ là công cụ hỗ trợ truyền thông hay đáp ứng yêu cầu của cơ quan quản lý.
Thực tế, một số doanh nghiệp đã bắt đầu điều chỉnh phương thức xây dựng thương hiệu theo hướng tăng cường khả năng kiểm chứng thông tin. Mô hình Open Factory của Acecook Việt Nam là một ví dụ. Thay vì chỉ truyền tải thông điệp thông qua quảng cáo, doanh nghiệp mở cửa nhà máy để người tiêu dùng trực tiếp quan sát quy trình sản xuất và tiếp cận các thông tin liên quan đến sản phẩm.
Theo bà Trần Thị Bích Vân, Phó Phòng Văn phòng Tổng Giám đốc Acecook Việt Nam, doanh nghiệp không thể chỉ truyền tải thông tin qua quảng cáo hay các kênh truyền thông, mà cần tạo điều kiện để người tiêu dùng trực tiếp kiểm chứng."
Từ góc độ phát triển ngành, đây không đơn thuần là một hoạt động trải nghiệm khách hàng mà phản ánh sự thay đổi trong tư duy quản trị doanh nghiệp. Khi người tiêu dùng có xu hướng lựa chọn sản phẩm trên cơ sở những thông tin có thể xác thực, khả năng minh bạch hóa chuỗi giá trị sẽ trở thành yếu tố tạo khác biệt giữa các doanh nghiệp.
Trong bối cảnh đó, đầu tư cho chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, dữ liệu và các giải pháp minh bạch hóa thông tin không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu quản lý mà còn tạo nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo các chuyên gia, đây sẽ là một trong những xu hướng nổi bật của ngành thực phẩm trong 10 năm tới, khi niềm tin của người tiêu dùng ngày càng được hình thành từ khả năng kiểm chứng, thay vì chỉ từ những thông điệp truyền thông.
