7 thói quen nấu ăn nên bỏ để hạn chế nguy cơ ung thư, nhiều gia đình vẫn mắc

Không chỉ nguyên liệu, cách chế biến cũng ảnh hưởng đến chất lượng và độ an toàn của món ăn. Một số phương pháp nấu nướng ở nhiệt độ cao có thể làm phát sinh hợp chất không có lợi, trong khi thực phẩm bảo quản sai cách có nguy cơ nhiễm độc tố. Dưới đây là 7 thói quen nấu ăn nên điều chỉnh.

Chiên, rán thực phẩm đến khi cháy xém

Thực phẩm vàng giòn thường hấp dẫn, nhưng khi được nấu ở nhiệt độ cao đến mức chuyển sang màu nâu sẫm hoặc cháy đen, chúng có thể hình thành các hợp chất không có lợi.

Chẳng hạn, thực phẩm giàu tinh bột như khoai tây có thể sinh ra acrylamide khi chiên, nướng ở nhiệt độ cao. Trong khi đó, thịt được nấu ở nhiệt độ cao, đặc biệt khi tiếp xúc trực tiếp với ngọn lửa, có thể hình thành amin dị vòng và hydrocarbon thơm đa vòng.

Một bữa ăn có món cháy xém không đồng nghĩa với việc sẽ mắc ung thư. Tuy nhiên, nên hạn chế ăn thực phẩm cháy khét thường xuyên, tránh để món ăn chuyển sang màu quá sẫm và loại bỏ phần bị cháy trước khi ăn.

Dùng dầu chiên đi chiên lại nhiều lần

Vì tiếc dầu, một số gia đình giữ lại dầu sau khi chiên để tiếp tục sử dụng. Tuy nhiên, dầu bị đun nóng nhiều lần có thể xảy ra quá trình oxy hóa, phân hủy và hình thành các sản phẩm không có lợi cho sức khỏe.

Dầu đã đổi màu rõ rệt, có mùi khét, nổi nhiều bọt bất thường hoặc xuất hiện nhiều cặn nên được loại bỏ. Không nên chờ đến khi dầu có dấu hiệu xuống cấp mới thay, bởi chất lượng dầu còn phụ thuộc vào nhiệt độ, thời gian đun và loại thực phẩm được chiên.

Cách đơn giản nhất là sử dụng lượng dầu vừa đủ cho mỗi lần chế biến, tránh tái sử dụng dầu đã qua nhiều lần chiên rán.

Nướng thịt trực tiếp trên lửa quá lâu

Thịt nướng có mùi thơm đặc trưng, nhưng việc để thịt tiếp xúc trực tiếp với ngọn lửa trong thời gian dài có thể làm tăng sự hình thành các hợp chất không mong muốn.

Khi mỡ nhỏ xuống nguồn nhiệt, khói sinh ra có thể mang theo hydrocarbon thơm đa vòng và bám trở lại bề mặt thực phẩm. Nhiệt độ cao cũng có thể làm hình thành amin dị vòng trong thịt.

Để hạn chế tình trạng này, nên kiểm soát nhiệt độ, tránh để thịt cháy đen, lật thực phẩm thường xuyên và hạn chế khói từ mỡ nhỏ xuống than hoặc nguồn nhiệt. Có thể cắt bỏ phần cháy xém trước khi ăn.

Luôn nấu ở nhiệt độ quá cao

Để lửa lớn liên tục không phải lúc nào cũng giúp món ăn ngon hơn. Nhiệt độ quá cao có thể khiến bề mặt thực phẩm cháy nhanh trong khi bên trong chưa chín đều.

Khi chiên, áp chảo hoặc xào, nên điều chỉnh nhiệt theo từng loại nguyên liệu và món ăn. Đặc biệt, không nên để dầu bốc khói mạnh trong thời gian dài.

Nguyên tắc quan trọng khi nấu ăn là làm chín thực phẩm phù hợp, hạn chế cháy khét và tránh đun dầu quá lâu ở nhiệt độ cao.

Chỉ chú trọng nguyên liệu mà bỏ qua cách chế biến

Thịt, cá và rau củ tươi là nền tảng của bữa ăn lành mạnh, nhưng chất lượng nguyên liệu không phải yếu tố duy nhất cần quan tâm.

Cùng một loại thực phẩm, cách hấp, luộc hoặc hầm thường hạn chế việc hình thành các hợp chất liên quan đến nhiệt độ cao hơn so với chiên, nướng trực tiếp ở nhiệt độ lớn.

Vì vậy, nên kết hợp nhiều phương pháp chế biến, ưu tiên hấp, luộc, hầm hoặc xào nhanh với lượng dầu phù hợp. Đồng thời, hạn chế ăn thường xuyên các món chiên rán nhiều dầu và thực phẩm cháy xém.

Cố tận dụng thực phẩm đã bị mốc

Một sai lầm đáng chú ý là nghĩ rằng thực phẩm hỏng sẽ an toàn trở lại nếu được nấu thật kỹ. Trên thực tế, nhiệt độ nấu thông thường không bảo đảm loại bỏ mọi độc tố do vi sinh vật tạo ra.

Đáng lưu ý, một số loại nấm mốc có thể sinh aflatoxin – độc tố có liên quan rõ ràng đến ung thư gan. Độc tố này có thể xuất hiện trong các loại thực phẩm như ngô, lạc và một số loại hạt nếu bảo quản không đúng cách.

Khi thực phẩm đã mốc, không nên chỉ cắt bỏ phần nhìn thấy rồi tiếp tục sử dụng, bởi nấm mốc hoặc độc tố có thể lan ra ngoài vùng biểu hiện rõ rệt. Với thực phẩm có dấu hiệu mốc, hư hỏng bất thường, lựa chọn an toàn hơn là loại bỏ.

Thường xuyên ăn phần thực phẩm cháy đen

Một số người thích phần cháy cạnh của thịt, cá hoặc cơm vì cho rằng đây là phần thơm ngon nhất. Tuy nhiên, nếu thường xuyên ăn thực phẩm cháy đen, lượng tiếp xúc với các hợp chất hình thành trong quá trình chế biến ở nhiệt độ cao có thể tăng lên.

Không cần kiêng tuyệt đối các món chiên, nướng, nhưng nên tránh biến phần cháy khét thành một phần quen thuộc trong khẩu phần ăn. Nếu món ăn bị cháy nhiều, tốt nhất nên loại bỏ phần đó.

Ung thư là nhóm bệnh phức tạp, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như tuổi tác, di truyền, hút thuốc, rượu bia, chế độ ăn uống và môi trường. Không thể kết luận một thói quen nấu ăn đơn lẻ chắc chắn gây ung thư, cũng không nên đánh đồng việc thỉnh thoảng ăn món chiên, nướng với nguy cơ mắc bệnh.

Điều đáng quan tâm là giảm tiếp xúc lâu dài với các yếu tố nguy cơ có thể điều chỉnh. Trong sinh hoạt hằng ngày, mỗi gia đình có thể bắt đầu bằng việc hạn chế thực phẩm cháy khét, không tái sử dụng dầu đã xuống cấp, kiểm soát nhiệt khi nấu và loại bỏ thực phẩm bị mốc.

Những thay đổi này không bảo đảm ngăn ngừa hoàn toàn ung thư, nhưng góp phần xây dựng thói quen ăn uống và chế biến thực phẩm an toàn hơn.