3 loại gia vị và thực phẩm cần thận trọng khi sử dụng để bảo vệ gan

3 loại gia vị nên dùng hạn chế để bảo vệ gan

Gan đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng như chuyển hóa chất dinh dưỡng, dự trữ năng lượng và xử lý các chất được cơ thể hấp thụ. Bên cạnh việc hạn chế rượu bia, duy trì chế độ ăn uống hợp lý cũng góp phần bảo vệ cơ quan này.

Không cần loại bỏ hoàn toàn các loại gia vị quen thuộc, nhưng mỗi gia đình nên chú ý đến thành phần, lượng sử dụng và cách bảo quản, đặc biệt với những sản phẩm có nguy cơ nhiễm độc tố.

Nước sốt, nước chấm chứa nhiều muối

Nước mắm, nước tương, dầu hào và các loại nước sốt đóng chai giúp món ăn đậm đà hơn, nhưng cũng có thể khiến lượng muối tiêu thụ hằng ngày tăng nhanh nếu dùng quá nhiều.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 5 g muối mỗi ngày, tương đương dưới 2.000 mg natri. Lượng này bao gồm muối thêm khi nấu ăn, gia vị dùng tại bàn và natri có sẵn trong thực phẩm chế biến.

Nhiều người chỉ chú ý đến lượng muối cho trực tiếp vào nồi mà quên rằng nước chấm, nước sốt và thực phẩm đóng gói cũng có thể chứa lượng natri đáng kể. Khi nhiều món ăn cùng được nêm đậm đà, tổng lượng muối trong ngày dễ vượt mức khuyến nghị.

Chế độ ăn nhiều muối làm tăng nguy cơ cao huyết áp và bệnh tim mạch. Tuy nhiên, không nên đồng nhất việc sử dụng nước mắm hay nước tương với nguy cơ mắc bệnh gan. Điều quan trọng là kiểm soát tổng lượng muối trong khẩu phần và duy trì chế độ ăn cân bằng.

Để giảm lượng muối, mỗi gia đình nên nêm nhạt hơn, hạn chế chấm thêm nước mắm khi món ăn đã đủ vị và đọc kỹ bảng thành phần của nước sốt đóng chai. Gừng, tỏi, hành, chanh và rau thơm cũng có thể giúp tăng hương vị mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào muối.

Chú thích ảnh: Nước mắm, nước tương và các loại nước sốt nên được sử dụng với lượng vừa phải để kiểm soát lượng natri trong khẩu phần ăn hằng ngày.

Thực phẩm chứa chất tạo ngọt

Các sản phẩm không đường hoặc ít đường thường được lựa chọn nhằm kiểm soát lượng đường tiêu thụ. Tuy nhiên, nhãn không đường không đồng nghĩa với việc sản phẩm có thể được sử dụng không giới hạn.

Chất tạo ngọt có nhiều loại, với đặc tính và tác động khác nhau. Chẳng hạn, sorbitol thuộc nhóm polyol, thường có trong một số loại bánh kẹo không đường; trong khi các chất tạo ngọt cường độ cao được sử dụng để tạo vị ngọt với lượng nhỏ hơn. Vì vậy, không nên đánh đồng tất cả các chất tạo ngọt hoặc cho rằng chúng đều trực tiếp gây tổn thương gan.

Khi lựa chọn thực phẩm, người tiêu dùng cần quan tâm đến thành phần và tổng thể chế độ ăn. Việc thường xuyên sử dụng đồ uống có đường, bánh kẹo và thực phẩm giàu năng lượng có thể góp phần gây thừa cân, béo phì, từ đó làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa.

Thay vì chỉ dựa vào nhãn không đường, mọi người nên đọc kỹ bảng thành phần, kiểm soát khẩu phần và ưu tiên thực phẩm ít qua chế biến. Nước lọc, trà không thêm đường và trái cây nguyên quả là những lựa chọn phù hợp trong chế độ ăn cân bằng.

Chú thích ảnh: Sản phẩm không đường vẫn cần được sử dụng hợp lý. Người tiêu dùng nên đọc kỹ thành phần và không mặc định rằng có thể ăn, uống tùy ý.

Gia vị khô bị ẩm mốc

Ớt bột, tiêu xay, bột nghệ và nhiều loại gia vị khô có thể bị ẩm nếu bảo quản không đúng cách. Một số loại nấm mốc có khả năng sinh ra aflatoxin, độc tố có thể gây tổn thương gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan.

Theo WHO, nguy cơ do aflatoxin đặc biệt đáng lưu ý ở những người đồng thời nhiễm virus viêm gan B. Đáng chú ý, độc tố này tương đối bền với nhiệt, vì vậy rang, nấu hoặc đun sôi không bảo đảm loại bỏ hoàn toàn độc tố đã hình thành.

Khi gia vị xuất hiện nấm mốc, có mùi lạ, đổi màu hoặc bị ẩm bất thường, tốt nhất nên bỏ sản phẩm. Không nên chỉ gạt phần mốc nhìn thấy rồi tiếp tục sử dụng phần còn lại, bởi mức độ nhiễm bẩn không phải lúc nào cũng thể hiện rõ bằng mắt thường.

Để hạn chế nguy cơ, hãy bảo quản gia vị trong hộp sạch, kín, đặt ở nơi khô ráo và tránh hơi nước từ khu vực nấu ăn. Khi lấy gia vị, nên dùng thìa khô, kiểm tra định kỳ các lọ đã mở và mua lượng vừa đủ để tránh lưu trữ quá lâu.

Chú thích ảnh: Gia vị khô cần được bảo quản kín, tránh ẩm. Không nên tiếp tục sử dụng sản phẩm có dấu hiệu nấm mốc hoặc biến chất.

Thói quen ăn uống góp phần bảo vệ gan

Bên cạnh việc sử dụng gia vị hợp lý, mỗi người nên duy trì chế độ ăn cân bằng, tăng cường rau xanh, trái cây nguyên quả, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn đạm phù hợp; đồng thời hạn chế đường bổ sung, thực phẩm giàu năng lượng và chất béo không lành mạnh.

Rượu bia cũng là yếu tố cần lưu ý vì có thể gây tổn thương gan, đặc biệt khi sử dụng nhiều hoặc kéo dài. Ngoài ra, không nên tự ý dùng thuốc, thảo dược hay sản phẩm được quảng cáo có tác dụng “giải độc gan” khi chưa tìm hiểu rõ về độ an toàn.

Nhìn chung, kiểm soát lượng muối, sử dụng thực phẩm chứa chất tạo ngọt có chừng mực và loại bỏ gia vị bị nấm mốc là những việc đơn giản có thể thực hiện ngay trong căn bếp. Kết hợp với chế độ ăn uống và sinh hoạt lành mạnh, những thói quen này góp phần giảm các nguy cơ có thể phòng tránh, hỗ trợ bảo vệ sức khỏe gan về lâu dài.