Người trẻ ngày càng 'ngại' mua nhà

Trong nhiều năm, “an cư lạc nghiệp” được xem là cột mốc quan trọng của người trưởng thành. Tuy nhiên, với thế hệ trẻ hiện nay, đặc biệt là Millennials và Gen Z, quyết định  mua nhà đang trở nên thận trọng hơn bao giờ hết khi giá bất động sản liên tục leo thang, vượt xa khả năng chi trả.

Theo dữ liệu thị trường của Avison Young, trong vòng 5 năm qua, giá căn hộ tại Hà Nội tăng khoảng 72%, TP HCM tăng 50% và Đà Nẵng tăng 34%, trong khi thu nhập bình quân chỉ tăng khoảng 6–10% mỗi năm.

Đến cuối năm 2025, giá nhà tại Việt Nam đã cao gấp khoảng 20 lần thu nhập bình quân năm của người dân.

Tại thời điểm đầu quý II/2026, giá bán sơ cấp căn hộ tại Hà Nội và TP HCM tiếp tục thiết lập mặt bằng mới, dao động quanh mức 3.900–3.950 USD/m². Trong khi đó, nguồn cung nhà ở vừa túi tiền, đặc biệt ở phân khúc dưới 1.500 USD/m², ngày càng khan hiếm.

Thực tế này khiến nhiều người trẻ rơi vào thế khó: không đủ điều kiện tiếp cận nhà ở xã hội nhưng cũng không thể mua được nhà thương mại trong khu vực nội đô.

Giấc mơ mua nhà ngày càng xa

Không chỉ giá bất động sản leo thang, áp lực sinh hoạt tại các đô thị lớn cũng đang bào mòn khả năng tích lũy của người trẻ.

Theo số liệu từ cơ quan thống kê, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) khu vực thành thị trong tháng 4/2026 tăng mạnh, trong đó nhóm nhà ở, điện nước và vật liệu xây dựng dẫn đầu mức tăng. Giá thuê nhà tại các đô thị cũng liên tục đi lên, khiến phần lớn lao động trẻ gần như không còn dư địa để tích lũy khoản tiền trả trước mua nhà.

Song song với yếu tố tài chính, tư duy sở hữu của thế hệ trẻ cũng đang thay đổi đáng kể. Một khảo sát thực hiện đầu năm 2026 với nhóm Gen Z cho thấy, phát triển bản thân, tiết kiệm và đầu tư là những ưu tiên hàng đầu trong kế hoạch tài chính của họ.

Nhiều người trẻ bắt đầu cân nhắc “chi phí cơ hội” của việc mua nhà. Thay vì “khóa” dòng tiền vào một tài sản dài hạn với áp lực vay nợ kéo dài hàng chục năm, họ ưu tiên sự linh hoạt tài chính, đầu tư cho kỹ năng, trải nghiệm sống hoặc các kênh đầu tư khác.

Dưới tác động của giá nhà, thu nhập và thay đổi lối sống, thị trường đang ghi nhận ba nhóm hành vi phổ biến trong giới trẻ đô thị:

• Nhóm muốn mua nhưng chưa dám xuống tiền

Đây là nhóm vẫn có nhu cầu sở hữu nhà nhưng chủ động trì hoãn quyết định mua để hạn chế rủi ro tài chính. Họ theo dõi sát biến động lãi suất, tín dụng và nguồn cung thị trường trước khi đưa ra quyết định.

Trong bối cảnh lãi suất vay mua nhà năm 2026 được dự báo tăng thêm khoảng 3–4 điểm phần trăm so với cùng kỳ, xu hướng trì hoãn mua nhà càng trở nên phổ biến.

Nhiều người đặt mục tiêu tích lũy tối thiểu 30% giá trị căn hộ trước khi vay để giảm áp lực trả nợ dài hạn. Tuy nhiên, việc trì hoãn này cũng khiến thanh khoản thị trường suy giảm khi lượng người tìm hiểu nhiều nhưng tỷ lệ chuyển đổi giao dịch thực tế thấp.

• Nhóm chấp nhận đi xa để sở hữu nhà

Trái ngược với nhóm chờ đợi, nhiều người trẻ cho rằng nếu tiếp tục trì hoãn, cơ hội sở hữu nhà sẽ ngày càng xa tầm với.

Để hiện thực hóa mục tiêu an cư, nhóm này chấp nhận dịch chuyển ra các khu vực cách trung tâm từ 15–20 km nhằm tìm kiếm căn hộ có giá dưới 5 tỷ đồng. Các đô thị vệ tinh và khu vực giáp ranh TP.HCM như Thuận An, Dĩ An hay Thủ Dầu Một đang trở thành lựa chọn phổ biến.

Tuy nhiên, đổi lại là áp lực tài chính không nhỏ. Nhiều người phải vay tới 70% giá trị căn hộ, đồng nghĩa với việc gánh nợ trong vòng 10–20 năm, khi thu nhập vẫn đang ở giai đoạn đầu phát triển.

• Nhóm thuê nhà dài hạn

Một bộ phận không nhỏ người trẻ hiện nay cho rằng thuê nhà không còn là giải pháp tạm thời mà là chiến lược tài chính hợp lý.

Xu hướng này gắn với sự thay đổi trong cấu trúc đô thị và lối sống hiện đại: kết hôn muộn, quy mô gia đình nhỏ, nghề nghiệp linh hoạt hơn và đề cao chất lượng sống.

Dữ liệu thị trường cho thấy, lượng tìm kiếm nhà thuê trong năm 2024 tăng gần 22%, trong đó khoảng 62% người tìm thuê thuộc nhóm tuổi 25–34. Nhiều người cho rằng chi phí thuê hiện thấp hơn đáng kể so với áp lực lãi vay mua nhà.

Đáng chú ý, quyết định thuê nhà không hoàn toàn phản ánh khó khăn tài chính. Một bộ phận người trẻ chủ động lựa chọn thuê để giữ sự linh hoạt, đồng thời dành dòng tiền cho đầu tư hoặc các mục tiêu cá nhân khác.

Thị trường bất động sản bước vào giai đoạn tái cấu trúc

Theo các chuyên gia của Avison Young, sự thay đổi trong hành vi mua nhà của người trẻ đang tạo ra “sóng ngầm” tái cấu trúc thị trường bất động sản.

Trong bối cảnh giá nhà tăng nhanh nhưng khả năng khai thác dòng tiền thực tế không tương xứng, nhu cầu đầu cơ dần suy giảm, thay vào đó là sự lên ngôi của nhu cầu ở thực.

Giới chuyên gia cho rằng, để cải thiện khả năng tiếp cận nhà ở cho người trẻ, chính sách cần tập trung vào việc phát triển nguồn cung nhà ở giá hợp lý thay vì chỉ siết tín dụng. Đồng thời, cần hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường nhà cho thuê, mở rộng mô hình thuê mua nhà ở thương mại nhằm giảm áp lực tài chính cho người dân.

Trong bối cảnh dân số trẻ và tốc độ đô thị hóa tiếp tục tăng cao, nhu cầu nhà ở tại Việt Nam vẫn rất lớn. Tuy nhiên, thị trường trong giai đoạn tới sẽ không còn xoay quanh câu chuyện “mua bằng mọi giá”, mà hướng đến những lựa chọn phù hợp hơn với khả năng chi trả và chất lượng sống của thế hệ trẻ.