Loại rau giàu sắt hơn thịt bò, xưa người nghèo ăn đến chán nay thành đặc sản được săn tìm ở thành phố 

Rau bí thực chất là phần ngọn, lá non và hoa của cây bí đỏ – loài cây quen thuộc thuộc họ bầu bí, sinh trưởng mạnh ở vùng khí hậu nhiệt đới. Cây thường bò trên mặt đất hoặc leo giàn, cho quả bí đỏ phổ biến trong đời sống. Phần ngọn và lá non có màu xanh sẫm, bề mặt hơi ráp nhưng khi non lại mềm, dễ chế biến. Hoa bí màu vàng nhạt, mỏng nhẹ, vừa đẹp mắt vừa bổ dưỡng.

Về hương vị, rau bí mang vị ngọt thanh, mát nhẹ, có độ bùi tự nhiên. Khi nấu chín, cọng rau vẫn giữ được độ giòn vừa phải, lá xanh mướt, còn hoa thì dậy mùi thơm dịu. Nhờ đó, rau bí có thể kết hợp linh hoạt với nhiều nguyên liệu như tôm, cua, thịt bò, hoặc đơn giản là xào tỏi, luộc chấm kho quẹt cũng đủ tròn vị.

Từ món ăn “nhà nghèo” đến đặc sản trong thực đơn nhà hàng

Trước đây, rau bí thường mọc sẵn trong vườn, ven bờ ruộng. Người dân hái về nấu canh, luộc hay xào cho bữa ăn hằng ngày. Vì dễ trồng, sẵn có nên loại rau này từng gắn với hình ảnh bữa cơm tiết kiệm, hiếm khi được xem là món ngon đãi khách.

Thế nhưng hiện nay, rau bí đã có vị thế hoàn toàn khác. Tại nhiều nhà hàng, quán ăn ở thành phố, rau bí xuất hiện trong thực đơn với nhiều cách chế biến cầu kỳ hơn như rau bí xào bò, canh rau bí nấu tôm, hoa bí nhồi thịt hấp… Giá bán cũng theo đó tăng lên. Ở chợ dân sinh hoặc siêu thị tại Hà Nội, rau bí có thể dao động từ 20.000 – 40.000 đồng/kg, thậm chí cao hơn vào thời điểm trái vụ. Trong nhà hàng, một đĩa rau bí xào đơn giản cũng có giá 70.000 – 100.000 đồng.

Để rau bí khi nấu đạt độ mềm, ngọt và không bị xơ, khâu sơ chế đóng vai trò quan trọng. Người nội trợ có thể để rau hơi héo nhẹ trước khi nhặt, khi đó phần xơ sẽ dễ tước hơn. Với lá, cần tách riêng khỏi cuống, sau đó tước bỏ phần gân cứng ở mặt sau lá, đặc biệt là đoạn sát cuống. Phần thân nên tước xơ từ cuống già lên ngọn non, vừa uốn cong cọng rau vừa kéo nhẹ để xơ bong ra hết. Cách làm này giúp rau khi nấu chín không bị cứng, giữ trọn hương vị tự nhiên.

Hàm lượng sắt vượt thịt bò, được ví như “thuốc bổ gan”

Điều khiến rau bí được đánh giá cao không chỉ nằm ở hương vị mà còn ở giá trị dinh dưỡng. Ít ai ngờ rằng trong 100g rau bí nấu chín có thể cung cấp khoảng 3,2mg sắt – cao hơn lượng sắt trong cùng trọng lượng thịt bò (khoảng 2,6mg). Nhờ đặc tính này, rau bí từ lâu đã được y học cổ truyền phương Đông xem như thực phẩm có lợi cho gan và máu.

Bên cạnh sắt, rau bí còn chứa nhiều dưỡng chất thiết yếu khác. Trong 100g rau bí có khoảng 2,72g protein, 2,7g chất xơ cùng hàng loạt khoáng chất như kali, canxi, phốt pho, magiê, kẽm, đồng và selen. Các vitamin A, C, K và nhóm B trong rau bí cũng góp phần nâng cao sức khỏe tổng thể.

Những lợi ích tuyệt vời của rau bí đối với sức khỏe

Hỗ trợ phòng ngừa ung thư

Rau bí chứa nhiều hợp chất sinh học như flavonoid, polyphenol, saponin, chlorophyll và phytosterol. Đây đều là những chất có khả năng chống oxy hóa mạnh, giúp trung hòa gốc tự do, giảm viêm và hạn chế sự phát triển bất thường của tế bào. Việc ăn rau bí thường xuyên góp phần giảm nguy cơ mắc một số bệnh ung thư theo cơ chế bảo vệ tế bào tự nhiên.

Tốt cho tim mạch, giảm cholesterol xấu

Hàm lượng chất xơ dồi dào trong rau bí giúp hạn chế hấp thu cholesterol ở ruột non, từ đó hỗ trợ giảm mỡ máu và bảo vệ hệ tim mạch. Ngoài ra, các khoáng chất như kali, magie trong rau bí còn giúp điều hòa huyết áp, giảm nguy cơ xơ vữa động mạch và các bệnh tim mạch thường gặp.

Hỗ trợ kiểm soát đường huyết

Một số nghiên cứu cho thấy rau bí có khả năng hỗ trợ hạ đường huyết nhờ chứa polysaccharide và các hoạt chất tự nhiên giúp cải thiện độ nhạy insulin. Nhờ đó, rau bí được xem là thực phẩm phù hợp với người mắc bệnh tiểu đường hoặc những người cần kiểm soát lượng đường trong máu.

Cải thiện hệ tiêu hóa, hạn chế táo bón

Rau bí giàu chất xơ hòa tan và không hòa tan, giúp kích thích nhu động ruột, hỗ trợ tiêu hóa và phòng ngừa táo bón. Đồng thời, rau bí còn tạo cảm giác no lâu, giúp kiểm soát khẩu phần ăn, rất phù hợp với người đang ăn uống lành mạnh hoặc giảm cân.

Hỗ trợ đường tiết niệu

Ngọn và lá non của rau bí có tác dụng lợi tiểu nhẹ, giúp đào thải cặn bã và hỗ trợ giảm các triệu chứng khó chịu ở đường tiết niệu. Việc sử dụng rau bí trong bữa ăn hằng ngày có thể giúp hạn chế tình trạng tiểu rắt, tiểu buốt ở mức độ nhẹ.

Góp phần tăng cường sức khỏe sinh sản

Các chất chống oxy hóa như vitamin A, axit oleic, axit linoleic và tannin trong rau bí có tác dụng bảo vệ tế bào sinh sản khỏi tác hại của gốc tự do. Một số nghiên cứu cho thấy rau bí có thể hỗ trợ cải thiện chất lượng tinh trùng ở nam giới và góp phần tăng cường sức khỏe sinh sản nói chung.

Chăm sóc làn da từ bên trong

Rau bí là nguồn cung cấp vitamin A và vitamin C tự nhiên, giúp chống lão hóa da, bảo vệ da trước tác động của môi trường và tăng cường tái tạo tế bào. Việc ăn rau bí thường xuyên giúp làn da duy trì độ ẩm, khỏe mạnh và tươi tắn hơn.