Thứ ba, 17/11/2026
logo
Cần biết

Luật mới về cạnh tranh và tiêu dùng: Doanh nghiệp cần biết gì, người tiêu dùng được lợi gì?

Hoàng Anh • Thứ ba, 17/11/2026, 16:15 (GMT+7)

Hoàn thiện công cụ kiểm soát cạnh tranh, tăng cường bảo vệ dữ liệu và quyền lựa chọn của người tiêu dùng, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong môi trường kinh tế số là những điểm đáng chú ý trong lần sửa đổi Luật Cạnh tranh và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng vừa được Quốc hội thông qua.

Săn sale ngày đôi: Người mua đang tiết kiệm hay rơi vào bẫy chi tiêu?

Be Group bị xử phạt do vi phạm quy định bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Chọn gian hàng uy tín trên sàn và cảnh giác với đánh giá ảo mùa mua sắm

Ngày 13/11/2026, với 458/460 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, tương đương 91,78% tổng số đại biểu Quốc hội, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Những nội dung sửa đổi liên quan đến Luật Cạnh tranh và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tập trung giải quyết các vấn đề phát sinh từ thực tiễn kinh doanh, đặc biệt trong bối cảnh thương mại điện tử và các nền tảng số phát triển mạnh mẽ.

Các quy định mới không chỉ hoàn thiện hành lang pháp lý mà còn hướng tới xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và bảo vệ tốt hơn quyền lợi người tiêu dùng.

td

Luật Cạnh tranh: Theo kịp những thay đổi của kinh tế số

Một trong những điểm mới quan trọng là hiện đại hóa công cụ đánh giá cạnh tranh. Luật cập nhật cách xác định thị trường liên quan, bổ sung tiêu chí về số lượng và tổng giá trị giao dịch trên nền tảng số để xác định thị phần. Các yếu tố như dữ liệu, hiệu ứng mạng lưới, rào cản chuyển đổi và mức độ tích hợp trong hệ sinh thái cũng được xem xét khi đánh giá sức mạnh thị trường đáng kể của doanh nghiệp.

Điều này giúp cơ quan quản lý nhận diện chính xác hơn vị thế và khả năng chi phối thị trường của doanh nghiệp, nhất là trong môi trường số, nơi doanh thu chưa phải yếu tố duy nhất phản ánh sức mạnh cạnh tranh.

Đáng chú ý, Luật bổ sung các hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường liên quan đến việc ưu tiên sản phẩm, dịch vụ trong cùng nhóm doanh nghiệp liên kết; hạn chế quyền lựa chọn, chuyển đổi của khách hàng; cản trở tiếp cận dữ liệu hoặc sử dụng dữ liệu không công khai để cạnh tranh với doanh nghiệp khác.

Việc kiểm soát vẫn dựa trên tác động hạn chế cạnh tranh đối với thị trường, đồng thời xem xét các trường hợp ngoại lệ nhằm bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo đảm an ninh mạng theo quy định pháp luật.

bvql-1503

Luật Cạnh tranh: Theo kịp những thay đổi của kinh tế số.

Bên cạnh đó, các hành vi cạnh tranh không lành mạnh cũng được bổ sung, bao gồm lạm dụng quyền phân phối, quyền bán hàng để cản trở hoạt động kinh doanh hợp pháp; sử dụng thông tin gây nhầm lẫn về chủ thể kinh doanh hoặc nguồn gốc thương mại; thiết kế giao diện điện tử làm sai lệch, hạn chế hoặc cản trở quyết định tự nguyện của khách hàng, gây hoặc có thể gây thiệt hại cho doanh nghiệp khác.

Những quy định này góp phần kiểm soát các phương thức cạnh tranh thiếu lành mạnh, bảo vệ cơ hội kinh doanh bình đẳng và khuyến khích doanh nghiệp phát triển bằng chất lượng, hiệu quả và đổi mới sáng tạo.

Về kiểm soát tập trung kinh tế, Luật tạo cơ sở quy định các trường hợp được miễn thông báo tập trung kinh tế, hoàn thiện thủ tục thẩm định và làm rõ trách nhiệm thông báo kết quả của cơ quan thực thi. Doanh nghiệp sau khi tập trung kinh tế cũng có thể kiến nghị sửa đổi hoặc chấm dứt một phần hay toàn bộ các điều kiện trong quyết định liên quan. Đây là bước điều chỉnh nhằm hài hòa giữa yêu cầu bảo vệ cạnh tranh và tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư, mua bán, sáp nhập doanh nghiệp.

Ngoài ra, Luật quy định thời hiệu xử phạt 5 năm đối với các vi phạm hành chính liên quan đến hành vi hạn chế cạnh tranh, cạnh tranh không lành mạnh và tập trung kinh tế; đồng thời hoàn thiện thủ tục xử lý vụ việc, quy định về phạt tiền, tịch thu lợi nhuận bất hợp pháp và thẩm quyền xử phạt. Qua đó, nâng cao hiệu quả thực thi và tăng tính răn đe đối với hành vi vi phạm.

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: Tăng quyền lựa chọn, củng cố niềm tin

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng giao dịch và chia sẻ thông tin trên môi trường trực tuyến, việc bảo đảm quyền kiểm soát dữ liệu cá nhân trở thành yêu cầu cấp thiết.

Luật sửa đổi làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh trong việc thiết lập phương thức để người tiêu dùng lựa chọn, thể hiện sự đồng ý hoặc không đồng ý đối với từng mục đích, phạm vi thu thập và sử dụng thông tin. Quy định này giúp người tiêu dùng chủ động hơn trong việc cung cấp thông tin, bảo đảm quyền được biết và quyền lựa chọn, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh.

Một điểm mới khác là chuyển thẩm quyền ban hành, sửa đổi Danh mục sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ phải đăng ký hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung từ Thủ tướng Chính phủ sang Bộ trưởng Bộ Công Thương.

Việc điều chỉnh thẩm quyền nhằm rút ngắn quy trình xem xét, giúp Danh mục được cập nhật kịp thời theo diễn biến thị trường và yêu cầu bảo vệ người tiêu dùng. Đồng thời, trách nhiệm quản lý được gắn với cơ quan trực tiếp theo dõi, kiểm soát hợp đồng theo mẫu và điều kiện giao dịch chung.

ntd-1504

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: Tăng quyền lựa chọn, củng cố niềm tin.

Đối với công tác bảo vệ người tiêu dùng tại địa phương, Luật phân định rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh và UBND cấp xã, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đáng chú ý, nhiệm vụ tiếp nhận, giải quyết yêu cầu hỗ trợ thương lượng của người tiêu dùng được chuyển cho cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại địa phương.

Quy định này góp phần đưa hoạt động hỗ trợ đến gần người dân hơn, giảm thời gian, chi phí và hạn chế tình trạng phải chuyển yêu cầu qua nhiều đầu mối. Qua đó, người tiêu dùng có thêm điều kiện tiếp cận cơ chế hỗ trợ khi phát sinh tranh chấp, vướng mắc trong quá trình mua bán, sử dụng hàng hóa, dịch vụ.

Luật cũng đẩy mạnh phân quyền bằng việc chuyển thẩm quyền quy định chi tiết một số nội dung từ Chính phủ sang Bộ trưởng Bộ Công Thương đối với những vấn đề gắn trực tiếp với quản lý chuyên ngành. Các nội dung có phạm vi tác động rộng, liên quan nhiều ngành, lĩnh vực hoặc cần điều phối liên ngành vẫn thuộc thẩm quyền quy định chi tiết của Chính phủ.

Hướng tới môi trường kinh doanh minh bạch, phát triển bền vững

Việc sửa đổi Luật Cạnh tranh và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là bước hoàn thiện thể chế cần thiết trước những thay đổi nhanh chóng của nền kinh tế, đặc biệt trên môi trường số.

Các quy định mới vừa bổ sung công cụ nhận diện, kiểm soát những hành vi gây tổn hại đến cạnh tranh và quyền lợi người tiêu dùng, vừa tạo điều kiện nâng cao tính minh bạch, khả năng dự đoán trong hoạt động kinh doanh. Đối với doanh nghiệp, đây cũng là yêu cầu chủ động thích ứng, nâng cao trách nhiệm tuân thủ và xây dựng niềm tin với khách hàng.

ntd2-1506

Hướng tới môi trường kinh doanh minh bạch, phát triển bền vững.

Trong thời gian tới, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia sẽ đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến và tổ chức thực thi pháp luật về cạnh tranh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đặc biệt là những quy định mới được sửa đổi, bổ sung.

Một thị trường phát triển bền vững không chỉ cần những doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh mà còn cần sự công bằng trong kinh doanh, minh bạch trong giao dịch và người tiêu dùng được bảo vệ hiệu quả. Đây cũng chính là mục tiêu mà những điều chỉnh pháp luật lần này hướng tới.

Đọc thêm

Đừng bỏ lỡ

Cùng chuyên mục