Sau kỳ thi vào lớp 10: Điểm số chỉ mở một cánh cửa, nhân cách quyết định cả cuộc đời

Người cười, kẻ mếu sau mỗi kỳ thi

Mỗi năm, sau khi kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 khép lại, hàng trăm nghìn gia đình bước qua nhiều cung bậc cảm xúc. Có những nụ cười khi con đạt nguyện vọng, nhưng cũng có không ít sự tiếc nuối vì chỉ thiếu vài điểm để vào trường công lập mong muốn.

Đó là tâm lý dễ hiểu. Bất kỳ cha mẹ nào cũng mong con có một khởi đầu thuận lợi, còn mỗi học sinh đều đã dành nhiều tháng, thậm chí nhiều năm chuẩn bị cho kỳ thi này.

Tuy nhiên, theo chuyên gia Nguyễn Quang Huy, nếu nhìn rộng hơn, điều đáng quan tâm không phải chỉ là kết quả của một kỳ thi, mà là cách chúng ta đang nhìn nhận ý nghĩa của kỳ thi ấy.

Một bài thi chỉ phản ánh mức độ tiếp thu kiến thức trong một giai đoạn nhất định. Nó không thể đo được ý chí, bản lĩnh, lòng nhân ái, tinh thần trách nhiệm, khả năng sáng tạo hay nghị lực vượt qua khó khăn - những yếu tố quyết định một con người sẽ đi được bao xa trong cuộc đời.

Ông cũng cho rằng, thực tế, rất ít người được xã hội ghi nhớ vì điểm số họ đạt được ở tuổi 15. Điều khiến họ được trân trọng là những giá trị họ tạo ra cho cộng đồng và những đóng góp để cuộc sống của người khác trở nên tốt đẹp hơn.

Giáo dục không chỉ để thi đỗ

Theo vị chuyên gia, mục tiêu cốt lõi của giáo dục chưa bao giờ chỉ là lựa chọn ai giỏi nhất thông qua các kỳ thi.

Giáo dục là quá trình hình thành nhân cách, nuôi dưỡng khát vọng, phát triển năng lực và giúp mỗi người tìm thấy ý nghĩa cuộc sống thông qua những giá trị mình tạo ra.

Một học sinh đạt điểm rất cao nhưng thiếu trung thực, thiếu trách nhiệm hay thiếu lòng nhân ái thì chưa thể xem là thành công trọn vẹn của giáo dục.

Ngược lại, một học sinh trưởng thành từ bất kỳ môi trường nào, biết sống tử tế, chăm chỉ lao động, không ngừng học hỏi và sẵn sàng cống hiến mới chính là thành quả đẹp nhất mà giáo dục hướng tới.

Chuyên gia Huy cũng nhận định, trong bối cảnh thế giới thay đổi nhanh bởi công nghệ và sự dịch chuyển của thị trường lao động, lợi thế lớn nhất của mỗi người không còn nằm ở lượng kiến thức đang có, mà ở khả năng học tập suốt đời và thích nghi với sự thay đổi.

Một tấm bằng có thể mở ra cơ hội đầu tiên. Nhưng chính tinh thần học hỏi mới mở ra những cơ hội tiếp theo.

Thành công không đo bằng ngôi trường từng học

Nhiều người thành đạt xuất phát từ những ngôi trường rất bình thường nhưng vẫn trở thành bác sĩ tận tâm, kỹ sư giỏi, doanh nhân có trách nhiệm hay những người lao động được xã hội tôn trọng.

Vị chuyên gia cho rằng, ở chiều ngược lại, không ít người từng học trong những ngôi trường danh tiếng nhưng lại không phát huy được tiềm năng của bản thân vì thiếu mục tiêu, thiếu ý chí và thiếu khát vọng.

Điều tạo nên khác biệt chưa bao giờ là cánh cổng của ngôi trường. Sự khác biệt nằm ở cánh cửa bên trong mỗi con người.

Đó là cánh cửa của khát vọng, của lòng tử tế, của tinh thần học hỏi và ý chí không ngừng vươn lên.

Theo ông Huy, sau kỳ thi vào lớp 10, thay vì chỉ hỏi: "Con học trường nào?", có lẽ cha mẹ nên dành nhiều thời gian hơn cho những câu hỏi quan trọng khác ví dụ như:

Con muốn trở thành người như thế nào? Con muốn đóng góp điều gì cho gia đình và xã hội? Con học được gì từ trải nghiệm hôm nay?

Đó mới là những câu hỏi có thể theo các em suốt cuộc đời.

Biết học từ thất bại là năng lực quan trọng

Theo ông Huy, một trong những năng lực quan trọng nhất mà giáo dục hiện đại cần bồi dưỡng là khả năng học từ chính những sai lầm của mình.

Không có học sinh nào chưa từng mắc lỗi. Không có doanh nhân nào thành công mà chưa từng thất bại. Không có nhà khoa học nào tìm ra chân lý mà chưa trải qua những lần thử nghiệm không thành công.

Điều tạo nên sự khác biệt là sau mỗi lần vấp ngã, chúng ta có đủ dũng cảm để nhìn lại, đủ khiêm tốn để học hỏi và đủ quyết tâm để không lặp lại sai lầm hay không.

Vì vậy, sau kỳ thi vào lớp 10, điều quan trọng không phải các em làm sai bao nhiêu câu.

Điều quan trọng hơn là các em hiểu thêm điều gì về bản thân, tìm được phương pháp học tập phù hợp hơn và có quyết tâm sửa những hạn chế của mình.

Nếu làm được điều đó, kỳ thi đã mang lại giá trị lớn hơn nhiều so với một bảng điểm.

Điều cha mẹ cần trao cho con là nội lực

Ông Huy cho rằng, đối với phụ huynh, điều cần thay đổi không phải là kỳ vọng dành cho con mà là cách đồng hành.

Đừng coi việc con mắc lỗi là điều đáng sợ. Điều đáng lo hơn là con mất niềm tin vào bản thân sau một lần thất bại.

Món quà lớn nhất cha mẹ có thể trao cho con không phải là một ngôi trường hoàn hảo, bởi không có môi trường nào hoàn hảo.

Theo ông, điều quý giá hơn là giúp con xây dựng nội lực đủ mạnh để thích nghi với mọi môi trường. Hãy để con hiểu rằng gia đình luôn là nơi con có thể trở về sau mỗi lần vấp ngã.

Một đứa trẻ lớn lên trong sự tin tưởng sẽ có dũng khí để thử thách bản thân. Một đứa trẻ được khuyến khích học từ sai lầm sẽ có bản lĩnh để không ngừng trưởng thành.

Tương lai thuộc về người không ngừng trưởng thành

Kỳ thi vào lớp 10 là một cột mốc quan trọng nhưng không phải điểm kết thúc. Các em có thể học ở trường công lập, trường tư thục hay trung tâm giáo dục thường xuyên.

Đó chỉ là những con đường khác nhau để đi đến tương lai. Không có con đường nào mặc nhiên dẫn đến thành công. Điều quyết định vẫn luôn là con người bước đi trên con đường ấy.

Nếu hôm nay cánh cửa mình mong muốn chưa mở ra, đừng nghĩ rằng mọi cánh cửa khác đều đã khép lại.

Điều quan trọng không phải hôm nay các em đứng ở đâu. Điều quan trọng là ngày mai các em sẽ bước tiếp như thế nào. Điểm số có thể mở ra cánh cửa đầu tiên của cuộc đời. Kiến thức giúp con người có nghề nghiệp.

Nhưng chỉ có đạo đức mới hình thành nhân cách; nhân cách tạo dựng niềm tin; niềm tin mở ra những cơ hội lớn hơn; và khi dùng năng lực của mình để tạo ra giá trị cho người khác, mỗi người mới chạm tới ý nghĩa bền vững của thành công.

"Một xã hội văn minh không được xây dựng bởi những người có điểm số cao nhất, mà bởi những con người có nhân cách, có năng lực, biết yêu thương và không ngừng tạo ra giá trị tích cực cho cộng đồng. Đó mới là ý nghĩa cao đẹp nhất của giáo dục. Và cũng là con đường bền vững nhất dẫn đến thành công của mỗi con người" ông Huy kết luận.