39 dự án điện gió, điện mặt trời mắc kẹt vì giá: Doanh nghiệp kiến nghị gỡ ‘nút thắt’
Một dự án điện gió, điện mặt trời có thể đã ký hợp đồng mua bán điện từ nhiều năm trước nhưng đến năm 2026 vẫn chưa thể triển khai thực tế. Trong khoảng thời gian đó, chi phí đầu tư, giá xây dựng, thiết bị và các điều kiện tài chính đều có thể thay đổi đáng kể.
Trước khi đầu tư điện mặt trời mái nhà: 7 điều người dân nhất định phải biết
Đề xuất mọi khách hàng được mua điện tái tạo không qua EVN, Bộ Công Thương nói gì?
Vậy nếu vẫn áp dụng khung giá được ban hành từ năm 2023 để tính giá điện cho dự án triển khai vào năm 2026, liệu bài toán tài chính có còn phù hợp? Đây chính là nút thắt đang được đặt ra với hàng chục dự án điện tái tạo chuyển tiếp.
85 dự án chuyển tiếp, mới 39 dự án chốt giá
Bộ Công thương vừa lấy ý kiến Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng về kiến nghị tháo gỡ vướng mắc giá điện đối với các dự án điện gió, điện mặt trời chuyển tiếp.
Đáng chú ý, các nhà đầu tư đề nghị xem xét lại cách áp dụng khung giá đối với những dự án đã ký hợp đồng mua bán điện với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) nhưng chưa đủ điều kiện hưởng giá ưu đãi cố định (giá FIT) và đến nay vẫn chưa thể triển khai.
Theo quy định hiện hành, những dự án không đáp ứng điều kiện hưởng giá FIT phải đàm phán giá điện với EVN theo khung giá chuyển tiếp do Bộ Công thương ban hành năm 2023.
Theo Bộ Công thương, cả nước có 85 dự án hoặc phần dự án điện gió, điện mặt trời chuyển tiếp, tổng công suất 4.735,4 MW.
Đến tháng 9/2026, có 53 dự án gửi hồ sơ đàm phán giá điện. Trong số này, 39 dự án đã thống nhất giá chính thức và ký hợp đồng sửa đổi, bổ sung với EVN.
Bên cạnh đó, 7 dự án đang đàm phán; 7 dự án đã đàm phán nhưng chủ đầu tư đề nghị tạm dừng để tiếp tục rà soát các thông số.
Đáng chú ý, vẫn còn 32 dự án chưa gửi hồ sơ đàm phán giá điện. Những con số này cho thấy bài toán giá điện chuyển tiếp không đơn giản là việc “chốt một mức giá”. Đằng sau đó còn là tình trạng pháp lý, hồ sơ đầu tư, tổng mức đầu tư, tiến độ triển khai và khả năng đáp ứng các điều kiện để dự án có thể thực sự đi vào vận hành.
Không chỉ vướng giá, nhiều dự án còn thiếu hồ sơ
Ở chiều ngược lại, quá trình đàm phán cho thấy không phải dự án nào cũng đã sẵn sàng để xác định giá điện.
Công ty Mua bán điện (EPTC), đơn vị thuộc EVN trực tiếp đàm phán với các chủ đầu tư cho biết, trong 32 dự án chưa nộp hồ sơ, có 17 dự án đề nghị chưa đàm phán để tiếp tục hoàn thiện tài liệu.
Trong khi đó, 15 dự án còn lại chưa xác nhận hoặc chưa phản hồi đề nghị của EPTC. Đơn vị này cho biết đã gửi văn bản lần thứ 6 đề nghị nhóm dự án cung cấp hồ sơ.
Với 7 dự án đang đàm phán, các chủ đầu tư vẫn tiếp tục rà soát những thông số quan trọng phục vụ việc tính giá, trong đó có sản lượng điện hàng năm và tổng mức đầu tư được phê duyệt.
Một vấn đề khác cũng được đặt ra là một số dự án đã qua nhiều nhà đầu tư, khiến hồ sơ được lập từ các giai đoạn khác nhau thiếu đồng bộ, gây khó khăn cho quá trình rà soát và đàm phán.
EPTC dự kiến hoàn tất đàm phán nhóm 7 dự án đang xử lý trong quý IV năm nay. Đơn vị này cũng kiến nghị tiếp tục đàm phán theo khung giá chuyển tiếp hiện hành.
Nhà đầu tư đề xuất khung giá mới
Theo phản ánh của các doanh nghiệp, việc kéo dài tiến độ không hoàn toàn xuất phát từ phía nhà đầu tư.
Thực tế, có dự án ký hợp đồng mua bán điện từ nhiều năm trước nhưng chưa được giao hoặc cho thuê đất, nên chưa thể khởi công. Một số dự án khác còn phải điều chỉnh chủ trương đầu tư, tổng mức đầu tư, báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc thiết kế kỹ thuật.
Bên cạnh đó, dịch Covid-19 cùng những vướng mắc về quy hoạch và thủ tục pháp lý cũng tác động đến tiến độ của các dự án.
Vấn đề nằm ở chỗ hồ sơ được lập ở một thời điểm nhưng dự án lại phải triển khai trong một mặt bằng chi phí hoàn toàn khác.
Doanh nghiệp cho rằng nếu sử dụng hồ sơ được lập từ giai đoạn 2020 - 2021 cùng khung giá ban hành năm 2023 để tính giá cho một dự án thực hiện vào năm 2026 thì có thể không phản ánh đúng mặt bằng vốn đầu tư thực tế.
Khi giá điện không tương ứng với chi phí đầu tư, doanh nghiệp sẽ khó tính toán hiệu quả dự án, đặc biệt là bài toán thu xếp vốn.
Từ thực tế trên, các nhà đầu tư kiến nghị những dự án điện gió, điện mặt trời chuyển tiếp chưa được giao hoặc cho thuê đất tại thời điểm quy định có hiệu lực được ký lại hợp đồng mua bán điện theo khung giá trần hàng năm do Bộ Công thương ban hành tại thời điểm ký lại.
Cách tiếp cận này, theo kiến nghị của doanh nghiệp, sẽ giúp giá điện được xác định gần hơn với điều kiện đầu tư tại thời điểm dự án thực sự có khả năng triển khai.
Trường hợp phương án này không được chấp thuận, doanh nghiệp đề nghị xây dựng một khung giá mới thay cho khung giá năm 2023 đối với những dự án đến nay vẫn chưa có quyết định giao đất.
