3 thứ 'độc hại' cha mẹ nên loại bỏ để nuôi dạy con nên người

Trong tâm lý học phát triển, gia đình được xem là “ngôi trường đầu tiên” góp phần định hình nhân cách của trẻ. Những gì con nhìn thấy, trải nghiệm và được đối xử mỗi ngày sẽ ảnh hưởng sâu sắc đến cách con nhìn nhận bản thân cũng như những người xung quanh.

Nếu muốn nuôi dạy con lớn lên biết trân trọng, sống có trách nhiệm và giàu lòng thấu cảm, cha mẹ nên cân nhắc loại bỏ ba “thứ” dưới đây khỏi không gian sống của gia đình.

Thói quen dùng vật chất để bù đắp tình cảm

Trong nhiều gia đình hiện đại, không khó để bắt gặp những căn phòng đầy ắp đồ chơi, thiết bị công nghệ hay những món quà đắt tiền được mua cho con một cách thường xuyên.

Phía sau sự hào phóng ấy đôi khi là cảm giác áy náy của cha mẹ vì quá bận rộn, không có nhiều thời gian đồng hành cùng con. Thay vì dành thời gian trò chuyện, chơi đùa hoặc lắng nghe con, nhiều người chọn cách bù đắp bằng vật chất.

Tuy nhiên, việc đáp ứng mọi mong muốn của trẻ một cách quá dễ dàng có thể tạo ra tâm lý hưởng thụ và cảm giác đặc quyền. Trẻ dần xem việc được đáp ứng là điều hiển nhiên thay vì một điều đáng trân trọng.

Khi không phải chờ đợi, nỗ lực hay cố gắng để có được thứ mình muốn, trẻ dễ hình thành suy nghĩ rằng cha mẹ có trách nhiệm phải cung cấp mọi thứ. Và khi nhu cầu không còn được đáp ứng như trước, cảm giác thất vọng, bất mãn thậm chí oán trách rất dễ xuất hiện.

Điều trẻ cần nhất không phải là những món đồ đắt tiền, mà là sự hiện diện của cha mẹ. Những giờ phút cùng đọc sách, trò chuyện hay chia sẻ về cuộc sống thường có giá trị nuôi dưỡng cảm xúc lớn hơn rất nhiều so với những món quà vật chất.

“Đặc quyền” không phải làm bất kỳ việc gì trong nhà

Không ít gia đình vẫn giữ quan niệm rằng nhiệm vụ duy nhất của con là học tập. Mọi việc nhà từ dọn dẹp, nấu nướng, rửa bát đến sắp xếp đồ đạc đều do cha mẹ hoặc người giúp việc đảm nhận.

Thậm chí, có những đứa trẻ quen với việc được phục vụ tận nơi, ăn xong đứng dậy rời đi mà không cần phụ giúp bất cứ điều gì. Nghe có vẻ là sự yêu thương, nhưng thực tế đây lại là một trong những nguyên nhân khiến trẻ thiếu kỹ năng sống và khó hình thành lòng biết ơn.

Các chuyên gia cho rằng con người chỉ thực sự trân trọng những điều mình hiểu được giá trị và công sức phía sau. Nếu chưa từng lau nhà, trẻ khó cảm nhận được sự vất vả để giữ một không gian sạch sẽ. Nếu chưa từng nhặt rau, nấu cơm hay dọn bàn ăn, trẻ sẽ dễ nghĩ rằng mọi thứ xuất hiện một cách tự nhiên.

Ngược lại, khi được giao những công việc phù hợp với lứa tuổi như gấp quần áo, dọn bàn ăn, tưới cây hay sắp xếp đồ dùng cá nhân, trẻ sẽ hiểu rằng mỗi thành viên đều có trách nhiệm đóng góp cho gia đình.

Đó cũng là cách nuôi dạy con học được sự sẻ chia, tinh thần trách nhiệm và biết trân trọng những hy sinh thầm lặng của cha mẹ.

Áp lực thành tích hiện diện khắp ngôi nhà

Nhiều phụ huynh có thói quen treo giấy khen, bằng khen hay bảng điểm của con ở những vị trí nổi bật trong nhà với mong muốn khích lệ tinh thần học tập.

Tuy nhiên, khi thành tích được đặt ở vị trí quá quan trọng, trẻ có thể vô tình hiểu rằng giá trị của bản thân gắn liền với điểm số và kết quả học tập. Ngôi nhà khi ấy không còn là nơi nghỉ ngơi, yêu thương vô điều kiện mà trở thành không gian đầy áp lực phải chứng minh năng lực.

Về lâu dài, trẻ có thể chỉ tập trung vào việc đạt thành tích để làm hài lòng người lớn hoặc duy trì hình ảnh hoàn hảo trong mắt người khác. Điều này dễ dẫn đến tâm lý thực dụng, đặt giá trị cá nhân lên trên các mối quan hệ và cảm xúc.

Thay vì biến thành tích thành trung tâm của gia đình, cha mẹ nên dành nhiều không gian hơn cho những bức ảnh kỷ niệm, những khoảnh khắc quây quần hay các hoạt động gắn kết giữa các thành viên.

Khi trẻ cảm nhận được rằng mình được yêu thương vì chính con người mình, chứ không phải vì điểm số hay thành tích, lòng biết ơn và sự thấu cảm sẽ có cơ hội phát triển một cách tự nhiên hơn.

Có thể thấy, một đứa trẻ biết ơn không phải là đứa trẻ được cho nhiều nhất, mà là đứa trẻ hiểu được công sức, tình yêu và sự hy sinh phía sau những điều tốt đẹp mà mình nhận được. Và hành trình ấy luôn bắt đầu từ mái ấm gia đình, từ chính cách phụ huynh nuôi dạy con hằng ngày.