Sạc xe điện đến 100% có thật sự tốt? Thói quen phổ biến nhưng ít người hiểu đúng

Pin lithium-ion và nguyên tắc “vàng” cho sạc xe điện

Hầu hết xe điện hiện nay sử dụng pin lithium-ion, tương tự như pin trên điện thoại hay laptop nhưng lớn và phức tạp hơn nhiều. Vậy điều gì xảy ra khi bạn sạc pin xe đến 100%?

Theo ông Phan Trần Đức - Admin group "Cộng đồng xe điện Việt Nam" cho biết, pin hoạt động ổn nhất khi được duy trì trong khoảng 20 - 80% dung lượng, còn gọi là nguyên tắc “80-20”.

"Khi pin gần đầy (từ 80% trở lên), hệ thống quản lý pin (Battery Management System - BMS) sẽ tự động giảm công suất sạc để tránh quá nhiệt và stress cho các tế bào pin. Điều này khiến 30 - 40% dung lượng cuối cùng mất nhiều thời gian hơn để sạcb nhưng lại không đem lại lợi ích đáng kể về quãng đường đi được", ông Đức nói.

Xét sâu hơn về mặt kỹ thuật, pin lithium-ion trên xe điện không chỉ chịu tác động bởi số lần sạc mà còn bởi biên độ sạc - xả và nhiệt độ vận hành. Khi pin thường xuyên bị đẩy lên mức dung lượng rất cao (gần 100%) hoặc xả xuống mức quá thấp, cấu trúc hóa học bên trong các cell pin sẽ bị biến đổi nhanh hơn, dẫn tới hiện tượng suy giảm dung lượng theo thời gian.

Đặc biệt, trạng thái pin đầy kết hợp với nhiệt độ cao, chẳng hạn xe vừa sạc xong nhưng phải đậu lâu dưới trời nóng cũng có thể làm tăng tốc độ lão hóa pin.

Đây là lý do vì sao nhiều nhà sản xuất xe điện khuyến nghị người dùng chỉ sạc đầy 100% khi thực sự cần thiết cho những chuyến đi dài, còn trong sử dụng hằng ngày nên duy trì mức pin trung bình để pin “làm việc nhẹ nhàng” hơn. 

Thói quen sạc giúp kéo dài tuổi thọ pin

Việc quản lý hoạt động sạc hiệu quả không chỉ giúp kéo dài tuổi thọ bộ pin - vốn là bộ phận đắt đỏ nhất trên xe điện, mà còn giữ cho khả năng vận hành, quãng đường di chuyển và giá trị sử dụng của xe ổn định trong nhiều năm.

Theo ông Đức, người dùng không nhất thiết phải “sợ” sạc xe điện 100% mỗi lần, nhưng nên hình thành một số thói quen lành mạnh như:

• Tránh để pin xuống quá thấp (dưới 20%) thường xuyên.

Việc xả sâu lặp đi lặp lại khiến các tế bào pin phải chịu áp lực lớn hơn, từ đó đẩy nhanh quá trình suy giảm dung lượng. Thay vì chờ pin gần cạn mới sạc, người dùng nên sạc bổ sung khi pin còn ở mức trung bình để giảm “gánh nặng” cho pin.

• Ưu tiên sạc tại nơi an toàn với nguồn điện ổn định, thiết bị sạc đạt chuẩn và môi trường an toàn.

Nguồn điện chập chờn hoặc bộ sạc kém chất lượng không chỉ tiềm ẩn rủi ro mất an toàn mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình nạp năng lượng và độ bền của pin theo thời gian.

• Khi ít sử dụng xe, giữ pin ở mức khoảng 40 - 60% là lý tưởng cho lưu kho lâu dài.

Đây là mức dung lượng giúp pin tránh rơi vào tình trạng “đầy căng” hoặc “xả sâu”, đồng thời hạn chế hiện tượng lão hóa tự nhiên của các cell pin khi xe không vận hành.

• Tránh sạc nhanh liên tục nhiều ngày liền nếu không cần thiết.

Dù sạc nhanh mang lại sự tiện lợi, nhưng quá trình này thường sinh nhiệt cao hơn so với sạc chậm, từ đó có thể làm tăng tốc độ già hóa pin nếu lạm dụng thường xuyên.

Sạc xe điện đầy 100% không phải luôn là câu trả lời đúng cho mọi tình huống sử dụng xe điện. Việc hiểu rõ đặc tính pin lithium-ion và cách hoạt động của hệ thống quản lý pin sẽ giúp bạn sạc hiệu quả hơn, dùng xe bền hơn và đỡ tốn thời gian hơn mỗi lần cắm sạc,

"Điều quan trọng nhất vẫn là tuân theo khuyến nghị từ nhà sản xuất cho từng dòng xe cụ thể. Bởi mỗi hãng có phần mềm và chiến lược quản lý pin riêng, được thiết kế để bảo vệ pin tối ưu. Khi đó, pin xe điện của bạn hoàn toàn có thể đồng hành bền bỉ nhiều năm, mang lại trải nghiệm xanh, kinh tế và an toàn cho chủ xe", ông Đức lưu ý thêm.