Luật sư nói gì việc Trường Sinh Group gắn mác ‘thực phẩm bổ sung’ cho thức uống có cồn?

Như Tiếp thị & Gia đình đã phản ánh ở bài trước, nhiều sản phẩm mang nhãn hiệu Ngọc Linh Trường Sinh do Công ty Phát triển Khoa học Quốc tế Trường Sinh (Trường Sinh Group) sản xuất dù được công bố dưới dạng “thực phẩm bổ sung” nhưng lại có nồng độ cồn từ 19,5-23% và đang được nhiều đơn vị phân phối, quảng bá như “rượu sâm”, “rượu ngâm”.

Điều này đặt ra câu hỏi về cách phân loại sản phẩm cũng như ranh giới pháp lý giữa thực phẩm bổ sung và đồ uống có cồn.

Đồ uống có cồn có là ‘thực phẩm bổ sung’?

Trao đổi với PV, luật sư Nông Minh Chiến (Công ty Luật TNHH Chiến Minh ) - Đoàn Luật sư TP. Hà Nội cho biết, theo khoản 1 Điều 2 Thông tư 43/2014/TT-BYT, thực phẩm bổ sung là thực phẩm thông thường được bổ sung vitamin, khoáng chất, axit amin, enzym hoặc các hoạt chất sinh học nhằm hỗ trợ chức năng cơ thể và tăng cường sức khỏe.

Trong khi đó, Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019 xác định rượu là đồ uống có cồn thực phẩm chứa ethanol, được sản xuất từ quá trình lên men hoặc pha chế.

Đáng chú ý, theo các quy chuẩn kỹ thuật hiện hành như QCVN 6-3:2010/BYT, nhóm rượu thực phẩm thường được xác định với mức độ cồn từ 5,5 độ trở lên. Nhiều dòng rượu công nghiệp trên thị trường phổ biến ở ngưỡng từ 15-40 độ cồn.

Như vậy, các sản phẩm mang nhãn hiệu Ngọc Linh Trường Sinh, có độ cồn từ 19,5-23% đã mang đầy đủ đặc tính của một loại đồ uống có cồn hơn là thực phẩm bổ sung thông thường.

Điều này đặt ra hàng loạt câu hỏi pháp lý nếu một sản phẩm có đầy đủ đặc tính của rượu, được quảng bá như rượu và tiêu thụ như rượu nhưng lại được công bố dưới dạng “thực phẩm bổ sung”, thì sản phẩm đó đang được quản lý theo khung pháp lý nào?

Quan trọng hơn, việc định danh là TPBS có làm thay đổi các nghĩa vụ pháp lý mà doanh nghiệp phải thực hiện hay không, đặc biệt liên quan đến điều kiện sản xuất, phân phối, quảng cáo cũng như nghĩa vụ thuế?

Bởi trên thực tế, rượu là nhóm hàng hóa chịu sự quản lý tương đối chặt chẽ, từ giấy phép sản xuất, giấy phép phân phối cho tới các quy định về quảng cáo và thuế tiêu thụ đặc biệt. Trong khi đó, thực phẩm bổ sung lại thuộc nhóm quản lý khác với cơ chế công bố và lưu hành riêng.

Chiêu thức 'núp bóng, lách luật' không hề mới

Thực tế tại Việt Nam từng ghi nhận một số vụ việc liên quan đến hiện tượng doanh nghiệp 'núp bóng, lách luật' trong phân loại và công bố sản phẩm. Không ít trường hợp sản phẩm mang đặc tính của một nhóm hàng hóa nhưng lại được định danh theo nhóm khác, qua đó gây tranh cãi về cơ chế quản lý, quảng cáo và nghĩa vụ pháp lý liên quan.

Một trong những vụ việc được báo chí phản ánh mạnh mẽ là trường hợp năm 2014 liên quan đến sản phẩm Rockmen của Công ty CP Sao Thái Dương. Theo đó, các sản phẩm rượu ngâm dược liệu có độ cồn lên đến 33° (và cả loại 12°) từng được công bố và dán nhãn theo hướng thực phẩm chức năng, đồng thời quảng cáo với các mô tả như “rượu đặc biệt, hương thơm đặc trưng, vị êm dịu… không đau đầu, không mệt mỏi và có lợi cho sức khỏe”.

Sau phản ánh của báo chí, Cục An toàn Thực phẩm (Bộ Y tế) đã thu hồi Giấy xác nhận công bố phù hợp quy định an toàn thực phẩm đối với sản phẩm này do vi phạm quy định về ghi nhãn và quảng cáo; đồng thời yêu cầu thu hồi hơn 1.000 chai sản phẩm vi phạm và xử phạt hành chính liên quan.

Tại thời điểm đó, cơ quan chức năng cũng ghi nhận hiện tượng một số sản phẩm rượu mạnh ngâm dược liệu được gắn nhãn “thực phẩm chức năng” hoặc “rượu bổ”, lưu hành trên thị trường và gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.

Từ các tiền lệ từng bị cơ quan chức năng xử lý trước đây, việc các sản phẩm mang nhãn hiệu Ngọc Linh Trường Sinh có nồng độ cồn từ 19,5-23% nhưng được công bố dưới dạng “thực phẩm bổ sung” tiếp tục đặt ra câu hỏi về cách phân loại và quản lý sản phẩm.

Đáng nói, vấn đề không chỉ nằm ở tên gọi mà còn liên quan đến cơ chế quản lý và các nghĩa vụ pháp lý đi kèm.

Trường Sinh từng bị xử phạt vì vi phạm quảng cáo 'nổ'

Tháng 5/2022, Cục An toàn Thực phẩm đã xử phạt Công ty TNHH Phát triển Khoa học Quốc tế Trường Sinh (Trường Sinh Group) 50 triệu đồng do vi phạm quy định về quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

Trước đó, doanh nghiệp này từng tổ chức họp báo giới thiệu loạt sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe như TS ANCO, Trường Sinh Thảo, TS Xuyên Tâm Liên, Đại Hoàng Long… đồng thời công bố nhiều thông tin liên quan đến khả năng hỗ trợ điều trị triệu chứng cho bệnh nhân F0 trong giai đoạn dịch COVID-19 bùng phát.

Trong thông cáo gửi báo chí, Trường Sinh Group cho biết các sản phẩm đã được sử dụng tại nhiều bệnh viện dã chiến và tuyến đầu chống dịch. Doanh nghiệp đồng thời dẫn phản hồi từ một số cơ sở y tế về việc người bệnh sau khi sử dụng sản phẩm có dấu hiệu giảm ho, đờm, đau rát họng, nâng cao thể trạng, thậm chí có kết quả xét nghiệm âm tính sau thời gian sử dụng “túi an sinh 0 đồng”.

Đáng chú ý, doanh nghiệp còn giới thiệu các sản phẩm được nghiên cứu từ các dược liệu như xuyên tâm liên, mật nhân, hoa đu đủ đực… với nội dung nhấn mạnh khả năng hỗ trợ F0 loại bỏ ho, đờm, khản tiếng và đau họng.

Thực tế, các sản phẩm TS ANCO, Trường Sinh Thảo và TS Xuyên Tâm Liên chỉ được Cục An toàn Thực phẩm cấp phép dưới dạng thực phẩm bảo vệ sức khỏe, không phải thuốc điều trị COVID-19 và không có chức năng điều trị hay làm âm tính bệnh nhân.

Ngoài ra, tháng 2/2023, Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Gia Lai tiếp tục xử phạt Trường Sinh Group 10 triệu đồng do sử dụng các trang thông tin điện tử không được cấp phép.

Theo cơ quan chức năng, các website này cũng không công khai đầy đủ thông tin về đơn vị quản lý, người chịu trách nhiệm nội dung và thông tin liên hệ theo quy định.

Tiếp thị và Gia đình sẽ tiếp tục thông tin về vụ việc này.