Doanh nghiệp gas tăng nhiều lớp truy xuất để chống giả và bảo vệ người dùng

Thị trường gas đứng trước bài toán thật - giả 

Nhiều năm qua, gas dân dụng luôn được xem là một trong những ngành hàng tiềm ẩn nguy cơ cao về gian lận thương mại. Từ sang chiết trái phép, chiếm dụng vỏ bình, làm giả tem nhận diện cho tới tráo đổi thương hiệu, các hành vi vi phạm ngày càng tinh vi và khó nhận biết bằng mắt thường.

Không chỉ gây thiệt hại cho doanh nghiệp, các sản phẩm gas không đạt chuẩn còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng đối với người sử dụng.

Tại tọa đàm “Truy xuất nguồn gốc - Lá chắn bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng”, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, gas là một trong những ngành chịu áp lực lớn từ tình trạng làm giả và xâm phạm thương hiệu.

Theo ông Linh, nếu trước đây thị trường chủ yếu sử dụng tem chống giả thì hiện nay ngay cả tem cũng có thể bị sao chép rất tinh vi. “Nhiều khi ngay cả cán bộ quản lý thị trường cũng khó phân biệt tem thật hay tem giả”, ông nói.

Llực lượng quản lý thị trường mỗi ngày phải kiểm tra lượng hàng hóa rất lớn. Nếu chỉ dựa vào kiểm tra cảm quan hoặc xác minh thủ công, việc phát hiện sai phạm sẽ mất nhiều thời gian và khó theo kịp tốc độ lưu thông hàng hóa trên thị trường. 

Theo đó, những công nghệ xác thực như tem điện tử, QR code hay dữ liệu truy xuất sẽ hỗ trợ đáng kể cho công tác quản lý.

“Chỉ cần dùng điện thoại quét mã là có thể kiểm tra nhanh thông tin truy xuất nguồn gốc, từ đó bước đầu nhận diện được dấu hiệu bất thường của sản phẩm”, đại diện Bộ Công Thương nói. 

Truy xuất nguồn gốc trở thành ‘hạ tầng an toàn’ của ngành gas

Không chỉ cơ quan quản lý, các doanh nghiệp gas hiện cũng chịu áp lực ngày càng lớn trong việc minh bạch dữ liệu và kiểm soát vòng đời sản phẩm.

Theo ông Nguyễn Khắc Trí, Phó tổng Giám đốc Tổng công ty Gas Petrolimex, đặc thù của ngành gas là sản phẩm dễ bị chiếm dụng vỏ bình, thay đổi nhận diện hoặc làm giả thương hiệu trong quá trình lưu thông.

“Đối với ngành gas, đây là lĩnh vực có nguy cơ cao về gian lận thương mại, từ làm giả thương hiệu, tráo đổi vỏ bình cho đến thay đổi nhận diện sản phẩm. Vì vậy, doanh nghiệp buộc phải xây dựng hệ thống quản lý và truy vết hàng hóa rất chặt chẽ”, ông Trí chia sẻ.

Đại diện doanh nghiệp cho biết hiện mỗi bình gas đang được quản lý bằng nhiều lớp truy xuất khác nhau nhằm phục vụ truy vết và bảo vệ sản phẩm.

Lớp đầu tiên là nhận diện trực tiếp trên vỏ bình thông qua số series riêng của từng sản phẩm. Đây được xem là “chứng minh thư” cơ bản của bình gas.

Sau khi chiết nạp và đóng bình, doanh nghiệp tiếp tục sử dụng tem chống hàng giả kết hợp mã QR code để phục vụ truy xuất nguồn gốc và xác thực sản phẩm trên thị trường.

Ngoài ra, các công nghệ nhận diện nâng cao như chip NFC cũng đang được nghiên cứu triển khai để kiểm soát chính xác hơn toàn bộ vòng đời lưu thông của sản phẩm.

Theo ông Trí, áp lực minh bạch hiện nay không chỉ đến từ cơ quan quản lý mà còn từ phía người tiêu dùng và chính nhu cầu quản trị nội tại của doanh nghiệp.

“Doanh nghiệp hiện nay đang chịu áp lực rất lớn về tính minh bạch. Trước hết là minh bạch theo yêu cầu quản lý của Nhà nước về thị trường, hàng hóa và chất lượng sản phẩm”, ông nói.

Cùng với Petrolimex Gas, nhiều doanh nghiệp trong ngành cũng đang đẩy mạnh quản trị số để kiểm soát toàn bộ vòng đời sản phẩm.

Ông Trịnh Quốc Dân, đại diện Công ty CP kinh doanh Khí miền Nam (Gas South) cho biết, Gas South hiện đang quản lý gần 4 triệu bình gas lưu thông từ Nghệ An đến Cà Mau.

“Với quy mô đó, nếu không có công cụ quản lý hiệu quả thì rất khó kiểm soát được vòng đời cũng như trạng thái vận hành của từng bình gas”, ông Dân cho biết.

Theo đại diện Gas South, doanh nghiệp bắt đầu triển khai truy xuất nguồn gốc từ năm 2020, ban đầu nhằm số hóa sổ theo dõi điện tử đối với các bình gas đưa ra thị trường.

Trước đây, dữ liệu chủ yếu được ghi chép thủ công qua nhiều khâu từ sản xuất, chiết nạp cho đến phân phối, khiến việc quản lý vừa tốn nhân lực vừa khó đồng bộ.

Sau khi triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc, doanh nghiệp có thể kiểm soát được bình gas đang ở đâu, ở trạng thái nào trong toàn bộ hệ thống vận hành và phân phối.

“Khi đi kiểm tra thị trường, chỉ cần quét mã là có thể biết được sản phẩm được sản xuất vào ngày nào, ca sản xuất nào, dây chuyền nào… tức là toàn bộ thông tin liên quan đến quá trình sản xuất đều được lưu trữ và truy xuất đầy đủ”, ông Dân chia sẻ.

Theo đại diện Gas South, trước đây từng xuất hiện tình trạng hàng giả sử dụng thông tin một chiều hoặc làm giả mã nhận diện khiến người tiêu dùng khó phân biệt thật - giả.

Sau khi triển khai hệ thống truy xuất đồng bộ, việc xác thực sản phẩm đã chặt chẽ hơn khi người dùng có thể kiểm tra được ngày xuất hàng, hạn kiểm định cũng như đại lý phân phối của từng sản phẩm.

Trong bối cảnh yêu cầu minh bạch thị trường ngày càng cao, nhiều chuyên gia cho rằng truy xuất nguồn gốc sẽ dần trở thành tiêu chuẩn bắt buộc với các ngành hàng rủi ro cao như gas.

Điều đó đồng nghĩa doanh nghiệp sẽ không chỉ cạnh tranh bằng giá hay mạng lưới phân phối, mà còn bằng khả năng kiểm soát dữ liệu và quản lý chất lượng sản phẩm trong toàn bộ vòng đời lưu thông trên thị trường.