Mỗi lượt quét QR là một lần doanh nghiệp tự bảo vệ mình

Tại toạ đàm 'Truy xuất nguồn gốc - Lá chắn bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng' do Tạp chí Tiếp thị & Gia đình tổ chức ngày 22/5, ông Phạm Văn Quân – CEO Công ty Cổ phần Công nghệ Checkee cho biết, xu hướng xác thực sản phẩm bằng công nghệ số đang tăng mạnh  trong vài năm gần đây, kéo theo sự thay đổi đáng kể trong hành vi mua sắm của người tiêu dùng.

“Hiện nay nhiều người vẫn chưa hiểu đầy đủ về bản chất của truy xuất nguồn gốc. Đây không đơn thuần là việc dán mã QR lên sản phẩm mà phía sau phải là cả một hệ thống công nghệ và dữ liệu được xây dựng xuyên suốt trong chuỗi cung ứng”, ông Quân chia sẻ.

QR code không còn là “miếng tem”, mà là lớp bảo vệ thương hiệu

Theo ông Quân, muốn truy xuất nguồn gốc hiệu quả, trước hết sản phẩm phải được định danh rõ ràng. Sau đó là kết nối dữ liệu từ các khâu như sản xuất, vận chuyển, phân phối đến điểm bán. Khi toàn bộ thông tin được liên thông, doanh nghiệp mới có thể ứng dụng công nghệ để xác thực và kiểm soát sản phẩm trên toàn hệ thống.

Sự thay đổi này đang diễn ra song song với sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng. Nếu trước đây khách hàng chủ yếu quan tâm đến giá cả và mẫu mã thì hiện nay, ngày càng nhiều người có thói quen quét mã QR trước khi quyết định mua hàng, đặc biệt với các nhóm sản phẩm như thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm hay hàng tiêu dùng cao cấp.

“Mỗi lượt quét QR thực chất là một lần doanh nghiệp tự bảo vệ mình trước nguy cơ hàng giả, đồng thời tạo thêm niềm tin với khách hàng”, ông Quân nói.

Đại diện Checkee cho biết số lượng mã xác thực trên hệ thống tăng mạnh trong thời gian gần đây, phản ánh áp lực minh bạch hóa thị trường ngày càng lớn. Không ít doanh nghiệp trước đây chỉ xem truy xuất nguồn gốc như một yêu cầu mang tính hình thức, nay đã bắt đầu coi đây là công cụ quản trị dữ liệu và bảo vệ thương hiệu.

Theo ông Quân, lợi ích lớn nhất của truy xuất nguồn gốc là giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát rủi ro trong bối cảnh xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ diễn biến phức tạp. Công nghệ xác thực hiện nay cũng đã phát triển vượt xa mô hình tem chống giả truyền thống.

“Mỗi sản phẩm đều có thể được xác minh trực tiếp trên hệ thống dữ liệu số. Điều này giúp doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu, bảo vệ người tiêu dùng và nâng cao niềm tin trên thị trường”, ông cho biết.

Minh bạch dữ liệu trở thành cuộc cạnh tranh mới của doanh nghiệp

Tuy nhiên, quá trình triển khai truy xuất nguồn gốc không phải lúc nào cũng dễ dàng. Với các doanh nghiệp lớn, khó khăn thường nằm ở nỗi lo phải thay đổi hệ thống quản trị đã vận hành ổn định trong nhiều năm.

Theo ông Quân, nhiều doanh nghiệp e ngại việc triển khai truy xuất sẽ kéo theo thay đổi về cơ cấu tổ chức, quy trình sản xuất hay thậm chí mô hình kinh doanh.

“Truy xuất nguồn gốc thực chất là một phần của chuyển đổi số. Mà chuyển đổi số không chỉ là đưa công nghệ vào, mà còn là thay đổi tư duy quản trị, thay đổi thói quen vận hành và cách quản lý dữ liệu”, ông Quân nhận định.

Vì vậy, khi tư vấn cho các doanh nghiệp lớn, đơn vị triển khai thường ưu tiên xây dựng lộ trình từng bước, tận dụng tối đa các hệ thống sẵn có thay vì “đập đi làm lại”.

“Mục tiêu là giúp doanh nghiệp giảm áp lực, tiết kiệm chi phí và triển khai phù hợp với thực tế”, ông Quân cho hay.

Trong khi đó, với nhóm doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ – vốn chiếm phần lớn tại Việt Nam – rào cản lớn nhất lại nằm ở chi phí, nhân sự và năng lực công nghệ. Nhiều đơn vị vẫn cho rằng truy xuất nguồn gốc là giải pháp phức tạp, chỉ phù hợp với doanh nghiệp lớn.

Tuy nhiên, theo đại diện Checkee, bối cảnh hiện nay đã khác nhờ sự hỗ trợ từ các tiêu chuẩn chung và quá trình kết nối dữ liệu quốc gia.

“Nếu trước đây doanh nghiệp có thể phải đầu tư hàng chục tỷ đồng cho hệ thống thì hiện nay chỉ với vài triệu đồng mỗi năm, doanh nghiệp nhỏ cũng có thể áp dụng giải pháp truy xuất nguồn gốc đạt chuẩn và kết nối với hệ thống quốc gia”, ông Quân chia sẻ.

Theo chuyên gia, khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc và độ minh bạch của sản phẩm, truy xuất không còn là lựa chọn mang tính tự nguyện mà đang dần trở thành yêu cầu bắt buộc của thị trường.

Trong cuộc cạnh tranh mới, dữ liệu minh bạch sẽ trở thành lợi thế của doanh nghiệp thay vì chỉ là công cụ để đối phó với hàng giả.

“Điều quan trọng nhất là doanh nghiệp cần nhìn truy xuất nguồn gốc như một công cụ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh chứ không phải áp lực kiểm tra hay giám sát đơn thuần”, ông Quân nhấn mạnh.