Dị ứng với ngộ độc hải sản không giống nhau: Nhận biết ở dấu hiệu này, đừng để phải trả giá đắt vì xử trí sai

Hải sản là thực phẩm giàu đạm, vitamin và khoáng chất, được nhiều người yêu thích. Tuy nhiên, sau khi thưởng thức hải sản, không ít người gặp các biểu hiện như nổi mề đay, đau bụng, nôn ói hay khó thở.

Điều khiến nhiều người bối rối là những triệu chứng này có thể xuất phát từ dị ứng hải sản hoặc ngộ độc hải sản - hai tình trạng dễ bị nhầm lẫn nhưng có nguyên nhân và cách xử trí hoàn toàn khác nhau.

Phân biệt dị ứng hải sản với ngộ độc hải sản

Dị ứng hải sản

Hải sản là thực phẩm giàu dinh dưỡng nhưng cũng là một trong những nhóm thực phẩm dễ gây dị ứng. Dị ứng xảy ra khi hệ miễn dịch phản ứng quá mức với protein có trong hải sản, phổ biến nhất là protein tropomyosin ở các loài giáp xác và nhuyễn thể như tôm, cua, ghẹ, sò, ốc...

Theo các chuyên gia, người dị ứng với một loại giáp xác thường có nguy cơ phản ứng với các loài cùng nhóm. Đáng chú ý, dị ứng hải sản có thể xuất hiện ngay cả khi đã trưởng thành và thường kéo dài suốt đời.

Điểm nguy hiểm là phản ứng dị ứng thường đến rất nhanh, chỉ sau vài phút đến khoảng 2 giờ sau khi ăn. Một số trường hợp chỉ cần tiếp xúc hoặc hít hơi khi chế biến hải sản cũng có thể khởi phát triệu chứng.

Các dấu hiệu thường gặp gồm:

• Nổi mề đay, phát ban, ngứa dữ dội.

• Sưng môi, lưỡi, mí mắt hoặc mặt.

• Buồn nôn, đau bụng, nôn, tiêu chảy.

• Khó thở, thở khò khè, phù họng.

Nếu xuất hiện khó thở, sưng họng, tụt huyết áp hoặc mất ý thức, người bệnh có thể đang bị sốc phản vệ và cần được cấp cứu ngay lập tức.

Ngộ độc hải sản

Khác với dị ứng, ngộ độc hải sản không liên quan đến cơ địa mà xảy ra khi ăn phải hải sản bị nhiễm vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hoặc độc tố tự nhiên. Vì nguyên nhân đến từ thực phẩm, nên nhiều người cùng ăn một món hoàn toàn có thể cùng xuất hiện triệu chứng.

Thông thường, ngộ độc sẽ khởi phát sau vài giờ, thậm chí 1 - 2 ngày kể từ khi ăn, tùy theo tác nhân gây bệnh.

Biểu hiện chủ yếu là:

• Đau bụng dữ dội.

• Buồn nôn, nôn nhiều.

• Tiêu chảy liên tục.

• Có thể kèm sốt và mất nước.

Đáng lưu ý, có một dạng ngộ độc đặc biệt là ngộ độc histamine (Scombroid) do ăn cá ngừ, cá thu hoặc cá cờ bảo quản không đúng cách. Tình trạng này có thể xuất hiện chỉ sau vài phút đến một giờ với các biểu hiện như đỏ bừng mặt, nổi mề đay, sưng môi, đau bụng... rất dễ bị nhầm với dị ứng. Vì vậy, khi nhiều người cùng ăn một loại cá và đều xuất hiện triệu chứng, cần đến cơ sở y tế để được chẩn đoán chính xác.

Cách phân biệt nhanh và xử trí đúng

Điểm khác biệt lớn nhất giữa hai tình trạng nằm ở nguyên nhân và thời điểm xuất hiện triệu chứng.

• Dị ứng hải sản thường xảy ra rất nhanh sau khi ăn, chỉ xuất hiện ở người có cơ địa dị ứng và nổi bật với các triệu chứng ngoài da, phù môi, khó thở. Trường hợp nặng có thể dẫn đến sốc phản vệ.

• Ngộ độc hải sản thường xuất hiện muộn hơn, nguyên nhân do thực phẩm nhiễm khuẩn hoặc độc tố. Triệu chứng chủ yếu là đau bụng, nôn và tiêu chảy; nhiều người ăn cùng món có thể cùng bị.

Nếu chỉ bị ngứa hoặc nổi mề đay nhẹ sau khi ăn hải sản, người bệnh nên ngừng sử dụng thực phẩm, uống đủ nước và dùng thuốc kháng histamin theo hướng dẫn của bác sĩ nếu đã được kê đơn trước đó.

Trong khi đó, nếu xuất hiện khó thở, sưng môi, lưỡi, cổ họng, chóng mặt hoặc ngất, cần gọi cấp cứu ngay. Với trường hợp nghi ngờ ngộ độc gây nôn nhiều, tiêu chảy kéo dài hoặc mất nước, người bệnh cũng cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được điều trị kịp thời.

Tóm lại, dị ứng và ngộ độc hải sản tuy có biểu hiện tương tự nhưng mức độ nguy hiểm và cách xử trí rất khác nhau. Nhận biết đúng thời điểm xuất hiện triệu chứng, dấu hiệu đặc trưng và xử trí kịp thời sẽ giúp hạn chế biến chứng, đặc biệt với những trường hợp dị ứng có nguy cơ tiến triển thành sốc phản vệ.