Đề xuất mới: 9 trường hợp bị thu hồi đất có thể không được bồi thường, người dân cần biết

Đề xuất 9 trường hợp không được bồi thường về đất

Theo dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), các trường hợp sau đây được đề xuất không thuộc diện được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi.

Thứ nhất, đất được Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất sẽ không được bồi thường, trừ trường hợp đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân vẫn được bồi thường về đất theo quy định.

Thứ hai, đất được Nhà nước giao cho tổ chức thuộc diện phải nộp tiền sử dụng đất nhưng được miễn tiền sử dụng đất cũng được đề xuất không thuộc diện bồi thường khi bị thu hồi.

Thứ ba, đất được Nhà nước cho thuê và trả tiền thuê đất hằng năm, hoặc thuê trả tiền một lần cho cả thời gian thuê nhưng được miễn tiền thuê đất, cũng không được bồi thường về đất. Tuy nhiên, dự thảo vẫn giữ ngoại lệ đối với hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất phi nông nghiệp không phải đất ở, thuộc trường hợp được Nhà nước bồi thường theo quy định.

Thứ tư, đất thuộc quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích do UBND cấp xã cho thuê cũng được đề xuất không bồi thường khi Nhà nước thu hồi.

Thứ năm, đất nhận khoán để sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản hoặc làm muối sẽ không thuộc diện được bồi thường về đất.

Bên cạnh những trường hợp nêu trên, dự thảo còn bổ sung thêm một số nội dung nhằm làm rõ phạm vi áp dụng.

Cụ thể, phần diện tích đất nông nghiệp được Nhà nước giao vượt quá hạn mức theo quy định sẽ không được bồi thường khi bị thu hồi đất.

Đối với đất do cơ quan, tổ chức của Nhà nước quản lý, dự thảo tiếp tục kế thừa quy định hiện hành khi xác định đây là một trong những trường hợp không được bồi thường về đất.

Ngoài ra, dự thảo vẫn giữ nguyên nguyên tắc không bồi thường đối với trường hợp đất bị thu hồi do vi phạm pháp luật về đất đai, do chấm dứt việc sử dụng đất theo quy định của pháp luật, hoặc do người sử dụng đất không còn nhu cầu và tự nguyện trả lại đất.

Đáng chú ý, dự thảo còn bổ sung một quy định mang tính mở, giao Chính phủ quy định thêm các trường hợp khác không được bồi thường đất nếu phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện Luật.

Theo cơ quan soạn thảo, việc bổ sung từ 4 lên 9 nhóm trường hợp không nhằm thu hẹp quyền lợi của người sử dụng đất một cách chung chung, mà hướng đến việc phân loại cụ thể từng trường hợp, tạo căn cứ pháp lý rõ ràng hơn khi áp dụng trên thực tế.

Việc quy định chi tiết cũng được kỳ vọng sẽ hạn chế những cách hiểu khác nhau giữa các địa phương, góp phần nâng cao tính minh bạch trong quá trình thu hồi, bồi thường và giải phóng mặt bằng.

Quy định hiện hành ra sao?

Hiện nay, Luật Đất đai 2024 quy định 4 nhóm trường hợp không được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất.

Bao gồm: trường hợp không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại; đất do cơ quan, tổ chức của Nhà nước quản lý; đất bị thu hồi do vi phạm pháp luật về đất đai, do chấm dứt việc sử dụng đất hoặc do người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất; và trường hợp không đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định.

Riêng đối với đất nông nghiệp đã sử dụng trước ngày 1/7/2004 mà hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp không đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận thì việc bồi thường vẫn được thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Như vậy, nếu được thông qua, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) sẽ mở rộng và cụ thể hóa các trường hợp không được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Tuy nhiên, đây mới là nội dung đang trong quá trình lấy ý kiến, vì vậy các quy định cuối cùng vẫn có thể được điều chỉnh trước khi trình Quốc hội xem xét và quyết định.