3 loại rau củ quen thuộc được ví như 'kháng sinh tự nhiên', nên thêm vào thực đơn mùa lạnh

3 loại rau nên thêm vào thực đơn mùa lạnh

Khi trời chuyển lạnh, nhiều người dễ gặp các vấn đề như cảm lạnh, ho, đau họng hoặc khó chịu đường hô hấp. Bên cạnh việc giữ ấm, ngủ đủ giấc và vận động thường xuyên, chế độ ăn uống cân bằng cũng góp phần duy trì hoạt động của hệ miễn dịch.

Trong số những nguyên liệu quen thuộc, hẹ, ngồng tỏi và tỏi thường được ví von là “kháng sinh tự nhiên” nhờ chứa các hợp chất thực vật có hoạt tính sinh học. Tuy nhiên, đây chỉ là cách gọi hình tượng. Những thực phẩm này không thể thay thế thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hay các phương pháp điều trị bệnh.

Hẹ: Loại rau quen thuộc chứa nhiều dưỡng chất

Hẹ thuộc nhóm thực vật cùng họ với hành và tỏi. Loại rau này chứa các hợp chất có lưu huỳnh, vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa. Ngoài ra, hẹ còn cung cấp vitamin A dưới dạng tiền chất carotenoid, vitamin C và chất xơ.

Các hợp chất thực vật trong nhóm hành, tỏi được quan tâm nhờ khả năng chống oxy hóa và tác động đến một số vi sinh vật trong nghiên cứu thực nghiệm. Tuy nhiên, chưa có cơ sở để khẳng định ăn hẹ thường xuyên có thể ngăn ngừa cảm cúm hoặc tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh.

Hẹ có thể chế biến thành nhiều món như canh hẹ nấu đậu phụ, hẹ xào trứng hoặc dùng làm nhân bánh. Nên rửa sạch trước khi chế biến, nấu vừa chín để giữ hương vị và hạn chế thất thoát một số vitamin nhạy cảm với nhiệt.

Ngồng tỏi: Bổ sung hợp chất thực vật có lợi

Ngồng tỏi là phần thân và chồi non của cây tỏi, có màu xanh, vị thơm đặc trưng và độ giòn nhẹ. Đây là nguyên liệu phù hợp với các món xào, có thể kết hợp cùng thịt bò, thịt lợn nạc, nấm hoặc trứng.

Tương tự tỏi và hẹ, ngồng tỏi thuộc nhóm thực vật chi Allium, chứa các hợp chất có lưu huỳnh tạo nên mùi vị đặc trưng. Nhóm hợp chất này được nghiên cứu về đặc tính chống oxy hóa và kháng khuẩn trong điều kiện thí nghiệm.

Ngồng tỏi cũng cung cấp chất xơ cùng một số vitamin và khoáng chất. Kết hợp loại rau này với thực phẩm giàu protein giúp bữa ăn đa dạng và cân đối hơn.

Tuy nhiên, những đặc tính được ghi nhận trong nghiên cứu không đồng nghĩa với việc ăn ngồng tỏi có thể phòng ngừa hoặc điều trị bệnh nhiễm trùng ở người.

Khi chế biến, nên xào nhanh trên lửa vừa hoặc lớn để giữ độ giòn. Có thể kết hợp ngồng tỏi với thịt bò, nấm hoặc đậu phụ để tạo thành món ăn giàu dinh dưỡng.

Tỏi: Chứa hợp chất allicin đáng chú ý

Tỏi là gia vị phổ biến, dễ tìm và có thể kết hợp với nhiều món ăn. Điểm đáng chú ý của loại củ này là hợp chất allicin, được hình thành khi tép tỏi bị đập dập, nghiền hoặc cắt nhỏ.

Cụ thể, tỏi chứa alliin. Khi tế bào tỏi bị phá vỡ, enzyme alliinase xúc tác quá trình chuyển hóa alliin thành allicin. Hợp chất này tạo nên mùi hăng đặc trưng của tỏi tươi và được nghiên cứu về đặc tính kháng khuẩn, chống oxy hóa.

BS.CKI Đào Thị Yến Thủy, Trưởng khoa Dinh dưỡng Tiết chế, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, từng chia sẻ trên báo VnExpress rằng tỏi chứa allicin có đặc tính kháng khuẩn, chống viêm. Tuy nhiên, việc duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh vẫn cần kết hợp dinh dưỡng hợp lý với lối sống khoa học, ngủ đủ giấc và vận động đều đặn.

Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy allicin có khả năng tác động đến nhiều loại vi sinh vật. Dù vậy, không thể suy rộng kết quả này thành khẳng định ăn tỏi có thể chữa cảm cúm hoặc thay thế thuốc điều trị.

Có thể sử dụng tỏi để phi thơm, ướp thịt cá, làm nước chấm hoặc thêm vào các món rau xào. Sau khi đập dập hoặc băm nhỏ, có thể để tỏi nghỉ khoảng 10 phút trước khi nấu để enzyme có thời gian chuyển hóa alliin thành allicin.

Không nên ăn quá nhiều tỏi sống, đặc biệt khi bụng đói, vì có thể gây nóng rát, ợ nóng hoặc khó chịu đường tiêu hóa. Người đang sử dụng thuốc chống đông máu nên tham khảo ý kiến bác sĩ nếu muốn tăng đáng kể lượng tỏi trong khẩu phần.

Ăn uống thế nào để hỗ trợ sức khỏe khi trời lạnh?

Hẹ, ngồng tỏi và tỏi đều là những nguyên liệu dễ tìm, có thể sử dụng linh hoạt trong bữa ăn hằng ngày. Tuy nhiên, không loại rau củ riêng lẻ nào đủ khả năng bảo vệ cơ thể khỏi mọi tác nhân gây bệnh.

Để duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh, nên xây dựng chế độ ăn đa dạng, kết hợp rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu protein và các nhóm tinh bột phù hợp. Cam, quýt, bưởi, ổi cùng các loại rau lá xanh đậm cũng là những lựa chọn tốt để bổ sung vitamin và chất xơ.

Bên cạnh dinh dưỡng, ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên, giữ ấm cơ thể và thực hiện các biện pháp phòng bệnh phù hợp cũng rất quan trọng. Nếu xuất hiện triệu chứng sốt cao, ho kéo dài hoặc khó thở, cần đi khám thay vì tự ý dùng thực phẩm để điều trị.

Hãy xem hẹ, ngồng tỏi và tỏi là những nguyên liệu giúp bữa ăn thêm phong phú, chứ không phải thuốc chữa bệnh. Một chế độ ăn cân đối và lối sống lành mạnh mới là nền tảng chăm sóc sức khỏe lâu dài.