Phường Cửa Nam: Chuyển biến từ mô hình thu gom rác bằng xe điện

Từ 20 giờ hằng ngày, tại khu vực tổ dân phố Lê Thánh Tông, phường Cửa Nam, hoạt động thu gom rác sinh hoạt được tổ chức theo phương thức mới. Thay vì sử dụng các điểm tập kết rác theo cách truyền thống, người dân chuyển giao chất thải còn lại sau phân loại trong những chiếc túi tiêu chuẩn cho công nhân vệ sinh môi trường và xe điện ba bánh chuyên dụng. Việc thu gom theo khung giờ quy định đang từng bước tạo nên những thay đổi trong sinh hoạt của các hộ dân tại khu vực thí điểm.

Được triển khai từ ngày 1/10/2026, mô hình do UBND phường Cửa Nam phối hợp với Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (URENCO) thực hiện, hướng tới nâng cao hiệu quả phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn, đồng thời từng bước đổi mới phương thức quản lý, thu gom rác thải tại khu vực trung tâm Thủ đô.

Theo kế hoạch, tổ dân phố Lê Thánh Tông được lựa chọn thí điểm với hơn 500  hộ gia đình và hộ kinh doanh. Thay vì thu gom rác trực tiếp tại từng hộ gia đình, người dân chủ động phân loại rác tại nguồn, sau đó mang đến điểm tập kết theo khung giờ quy định để chuyển giao cho công nhân vệ sinh môi trường. Tại đây, xe điện ba bánh chuyên dụng được sử dụng để tiếp nhận và vận chuyển rác thải. Phương thức thu gom này góp phần tổ chức hoạt động thu gom rác theo thời gian, địa điểm cụ thể, đồng thời khuyến khích người dân hình thành thói quen đổ rác đúng giờ, đúng nơi quy định.

Theo quy định, rác thải sinh hoạt được phân thành bốn nhóm gồm: rác tái chế, rác nguy hại, rác cồng kềnh và rác thải còn lại. Người dân có trách nhiệm phân loại rác tại nguồn, sau đó mang đến điểm tập kết theo khung giờ quy định để chuyển giao cho công nhân vệ sinh môi trường. Trong đó, các loại rác có khả năng tái chế như giấy, nhựa, kim loại được tách riêng; pin, bóng đèn và những chất thải có yếu tố nguy hại được thu gom theo hướng dẫn; các vật dụng cồng kềnh được chuyển giao theo phương thức riêng. Đối với nhóm chất thải còn lại sau phân loại, người dân sử dụng túi tiêu chuẩn màu xám trong, có quai xách, dung tích 10 hoặc 40 lít. Túi được cấp phát miễn phí trong giai đoạn thí điểm và chuyển giao cho công nhân vệ sinh môi trường trong khung giờ từ 20 giờ đến 22 giờ hằng ngày.

Trong những ngày đầu triển khai, việc phân loại vẫn còn khiến một số người dân lúng túng. Bà Nguyễn Phương Dung, người dân tổ dân phố Lê Thánh Tông cho biết: “Ban đầu dù đã nắm được thông tin nhưng tôi vẫn chưa nắm rõ cạc phân loại rác. Tuy nhiên sau gần một tháng triển khai mô hình thì nhờ sự hướng dẫn của các công nhân vệ sinh môi trường và các bạn đi tuyên truyền, gia đình tôi đã dần quen với việc phân loại rác ngay tại nhà. Giờ đây, chúng tôi chủ động chia rác thành từng nhóm và mang đến điểm tập kết đúng giờ quy định. Tôi thấy cách làm này khá thuận tiện, giúp mọi người có ý thức hơn trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường”

Động lực từ những món quà nhỏ và bài toán duy trì lâu dài

Nhằm khuyến khích người dân thực hiện, tổ dân phố triển khai hình thức tích lũy nhãn dán (sticker) đổi quà. Theo đó, người dân thực hiện đúng các quy định về phân loại và chuyển giao rác sẽ được nhận nhãn dán; khi tích lũy đủ số lượng có thể đổi lấy những phần quà vào cuối tuần. Theo ghi nhận, hoạt động này nhận được sự hưởng ứng tích cực của người dân, nhiều hộ gia đình chủ động phân loại rác, đổ rác đúng giờ và đúng nơi quy định, góp phần từng bước hình thành thói quen xử lý rác sinh hoạt văn minh, có trách nhiệm với môi trường.

“Tôi thấy mấy nhãn dãn này rất hay và và thiết thực. Mỗi lần phân loại, đổ rác đúng quy định lại được nhận một nhãn dán, cuối tuần tích đủ thì có thể đổi lấy quà. Dù phần quà không lớn nhưng cũng tạo thêm động lực để mọi người tích cực tham gia. Quan trọng hơn, hoạt động này giúp chúng tôi dần hình thành thói quen phân loại rác và có ý thức hơn trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường chung”, chị Vũ Thu Phương, người dẫn tổ dân phố Lê Thánh Tông chia sẻ

Theo kế hoạch, giai đoạn thí điểm tại tổ dân phố Lê Thánh Tông kéo dài đến hết ngày 31/12/2026. Trong thời gian này, các đơn vị liên quan sẽ theo dõi hoạt động thu gom, lượng chất thải phát sinh và phản hồi của người dân để tổng hợp, đánh giá hiệu quả. Kết quả thí điểm là cơ sở để hoàn thiện phương án trong nửa đầu năm 2027, tiến tới xem xét mở rộng trên địa bàn phường. 

Về lâu dài, mô hình còn hướng đến phương thức quản lý chất thải dựa trên lượng rác thực tế phát sinh, từng bước thực hiện nguyên tắc người phát sinh ít rác phải xử lý sẽ chi trả ít hơn. Cách tiếp cận này được kỳ vọng khuyến khích các hộ gia đình tăng cường phân loại, tái sử dụng và giảm lượng chất thải sinh hoạt.

Sau một tháng triển khai, sự hưởng ứng của người dân phường Cửa Nam là tín hiệu đáng ghi nhận đối với mô hình thu gom rác mới. Tuy nhiên, để những chuyển biến ban đầu trở thành kết quả bền vững, cần tiếp tục duy trì công tác hướng dẫn, giám sát và hoàn thiện quy trình thu gom đồng bộ.

Từ những chiếc túi rác được phân loại trong mỗi gia đình đến những chuyến xe điện len lỏi qua các tuyến ngõ, mô hình thí điểm tại phường Cửa Nam cho thấy một hướng tiếp cận trong quản lý chất thải đô thị. Điều quan trọng không chỉ là thay đổi phương tiện thu gom mà còn là hình thành thói quen phân loại rác, đổ rác đúng giờ và nâng cao trách nhiệm bảo vệ môi trường của mỗi người dân.