Những hương vị ‘đánh thức’ Tết xưa
Tết cổ truyền của người Việt không chỉ là thời khắc giao mùa, là không khí sum vầy, mà còn là hành trình trở về với bao ký ức thân thương. Bên cạnh mâm cỗ đủ đầy, những thức quà vặt ngày Tết từ mứt gừng, ô mai, kẹo lạc đến hạt dưa, mứt dừa… đều là những mảnh ghép nhỏ nhưng đủ sức đánh thức hương Tết trong lòng mỗi người.
Quà vặt ngày Tết được xem như “khai vị đầu xuân”, mang đến may mắn, niềm vui và thể hiện sự hiếu khách đặc trưng của người Việt. Chúng không cầu kỳ, không phô trương nhưng lại gói trọn sự tinh tế và tấm lòng của bao thế hệ.
Mứt gừng: Thức quà ấm lòng những ngày gió lạnh
Giữa vô vàn loại mứt, mứt gừng gần như là “nhịp mở đầu” của khay trà Tết. Từng miếng gừng vàng trong, cay nồng mà vẫn ngọt dịu, được rim kỹ trong chảo đường nóng, tỏa ra hương thơm ấm áp.
Mứt gừng không chỉ ngon mà còn tốt cho tiêu hóa, giúp làm ấm cơ thể nhanh chóng, rất hợp với tiết xuân se lạnh. Chỉ một miếng mứt nhỏ thôi nhưng lại gợi nhớ cả gian bếp đỏ lửa, nơi mẹ và bà kiên nhẫn đảo từng mẻ gừng mỗi chiều cuối năm.
Ô mai: Món quà tuổi thơ người kinh kỳ
Trong thế giới quà vặt Tết, ô mai mang sắc thái rất riêng bởi sự tinh tế, thanh nhã như chính người Hà Nội. Nghề làm ô mai cũng đã có từ nhiều thế kỷ trước, gắn liền với con phố Hàng Đường - “thiên đường ô mai” của đất kinh kỳ.
Từ ô mai mơ, sấu, mận đến gừng, quất… mỗi loại đều hòa quyện đủ vị chua - cay - mặn - ngọt đầy thi vị. Ngày Tết, chỉ cần một hộp ô mai đặt trên bàn trà, vị chua nhẹ sẽ giúp mở lời, vị cay ấm đóng vai trò dẫn chuyện, còn vị ngọt thanh đọng lại chính như dư âm của những cuộc sum họp đầu năm.
Kẹo lạc, mè xửng giòn tan hương quê
Kẹo lạc - món ăn bình dị được làm từ lạc rang, đường mạch nha, chút vừng cùng lớp bánh đa bên ngoài. Miếng kẹo giòn tan, bùi béo gợi nhớ những phiên chợ quê rộn ràng trước Tết.
Với người miền Trung, mè xửng là biểu tượng của hương vị cố đô. Từng miếng nhỏ dẻo mềm, thơm mè rang là món quà không thể thiếu trên khay trà của các gia đình Huế mỗi độ xuân về.
Hạt dưa, hạt bí “đưa chuyện”
Với những buổi sum họp đầu năm, các loại hạt như hạt dưa, hạt bí, hạt hướng dương là thứ khó thể thiếu. Với nhiều người Việt, việc ăn hạt vào dịp Tết mang ý nghĩa tựa lời cầu chúc sự sinh sôi, nảy nở, thể hiện mong ước lộc xuân tràn đầy.
Tiếng tách hạt dưa dưới hiên nhà, tiếng trò chuyện rôm rả cùng tiếng cười vang hòa trong gió xuân… đó là những âm thanh mà người Việt nào cũng đều “yêu”.
Mứt dừa ngọt bùi, duyên dáng màu nắng
Nếu miền Bắc có mứt gừng, miền Trung có mè xửng, thì miền Nam lại tự hào với mứt dừa - thức quà vừa dân dã vừa duyên dáng.
Mứt dừa được làm từ cơm dừa non cắt sợi, sên cùng đường tạo nên những sợi mứt mềm dẻo, ngọt thanh và thơm béo. Món ăn đặc biệt phổ biến trên bàn trà Tết của người miền Nam, miền Tây, mang ý nghĩa no đủ, tròn đầy.
Ngày nay, dù những loại bánh kẹo mới xuất hiện ngày càng nhiều, các món quà vặt truyền thống vẫn giữ chỗ đứng riêng trong lòng người Việt. Không chỉ là món ăn, chúng là ký ức, là câu chuyện gia đình, là mùi hương của bếp lửa và của những ngày Tết bình yên.
Tết không chỉ nằm ở pháo hoa hay mâm cỗ linh đình. Tết nằm trong vị cay của mứt gừng, vị chua ngọt của ô mai, tiếng tách hạt dưa rộn rã, hay trong những sợi mứt dừa mềm ngọt. Đó là những điều nhỏ bé làm nên một cái Tết rất Việt Nam: thân thương, ấm áp và đầy đặn!
