Cơn sốt mua bạc tích trữ: Đầu tư thông minh hay đánh cược theo đám đông?

Trao đổi với Tiếp thị & Gia đình, ông Bùi Việt Anh - Cố vấn tài chính tại Công ty Cổ phần Đầu tư và Quản lý tài sản FIDT cho rằng, việc mua bạc tích trữ có thể trở thành rủi ro nếu người mua bắt đầu bằng cảm xúc thay vì hiểu biết đầy đủ về vai trò, biến động và chi phí thực tế của kim loại này.

Tâm lý FOMO và những ngộ nhận trên mạng xã hội

Thưa ông Bùi Việt Anh, ông có thể giải thích vì sao trào lưu “mua bạc tích trữ” đang nổi lên trên mạng xã hội thời gian gần đây?

Theo tôi, hiện tượng “mua bạc tích trữ” nổi lên là kết quả của một loạt yếu tố tâm lý và bối cảnh kinh tế tài chính mà nhiều người đang trải qua.

Thứ nhất là từ bối cảnh thị trường chung. Bạc đang có 1 đà tăng giá rất mạnh trong năm 2025 - hơn 160%, dẫn đến tâm lý FOMO, sợ bỏ lỡ cơ hội giá còn có thể tăng tiếp.

Thứ hai, tâm lý giá bạc còn thấp. So với vàng, bạc có mức giá đơn vị thấp hơn rất nhiều. Giá vàng hiện tại khoảng 150 triệu đồng/lượng, giá bạc chỉ khoảng 2 - 3 triệu đồng/lượng. Điều này tạo cảm giác “dễ tiếp cận”, đặc biệt với người trẻ hoặc nhà đầu tư mới.

Thứ ba, tâm lý phòng thủ tài sản. Trong bối cảnh tâm lý lo sợ lạm phát, cũng như tình hình địa chính trị bất ổn thì nhiều nhà đầu tư sẽ có tâm lý nắm giữ lớp tài sản hữu hình như 1 lớp tài sản phòng thủ.

Cuối cùng, nội dung mạng xã hội thường đơn giản hóa vấn đề. Nhiều nội dung lan truyền chỉ tập trung vào một vài luận điểm hấp dẫn mà thiếu đi phân tích đầy đủ. Điều này khiến trào lưu lan nhanh hơn mức hiểu biết thực tế.

Theo ông, bạc có phải là "phiên bản rẻ hơn của vàng” như nhiều người vẫn nghĩ? Điểm khác biệt trong vai trò tích sản giữa bạc và vàng là gì?

Tôi cho rằng cách hiểu này chưa đúng và dễ gây nhầm lẫn. Bạc không phải là “vàng giá rẻ”, dù hai kim loại này thường được đặt cạnh nhau trong các cuộc thảo luận về tích sản.

Vàng từ lâu đã đóng vai trò là tài sản tiền tệ và phòng thủ. Mua vàng được xem là cách để bảo toàn giá trị, chống lạm phát và giảm rủi ro khi kinh tế hoặc hệ thống tài chính bất ổn.

Trong khi đó, bạc có bản chất khác. Bạc vừa là tài sản tích trữ, vừa là kim loại phục vụ sản xuất và công nghệ nên giá của nó chịu ảnh hưởng rất lớn từ chu kỳ kinh tế. Khi kinh tế tăng trưởng, nhu cầu sản xuất cao, giá bạc có thể tăng nhanh. Nhưng khi kinh tế chậm lại, nhu cầu giảm, giá bạc cũng có thể điều chỉnh mạnh.

Vì vậy, hai kim loại này không thể thay thế nhau và việc coi bạc là “vàng rẻ” rất dễ dẫn đến kỳ vọng sai và rủi ro không đáng có cho người mua.

Những rủi ro âm thầm khiến người mua dễ trả giá

Theo ông, rủi ro lớn nhất khi mua bạc là gì? Ông có thể giải thích rõ nguyên nhân và tác động của điều này đến nhà đầu tư nhỏ lẻ?

Theo tôi, rủi ro lớn nhất khi mua bạc là tính biến động giá của bạc rất cao. Nhà đầu tư không có nhiều kiến thức chuyên môn dễ hiểu sai vai trò và kỳ vọng không đúng.

Nguyên nhân chính là nhiều người tiếp cận bạc với tâm thế giống như vàng. Trong khi đó, giá bạc lại biến động mạnh và chịu ảnh hưởng lớn từ chu kỳ kinh tế cũng như hoạt động sản xuất. So với vàng thì thị trường bạc nhỏ hơn rất nhiều. Khi một lượng tiền lớn đổ vào hoặc rút ra, giá bạc sẽ bị đẩy đi rất xa và nhanh.

Đối với nhà đầu tư nhỏ lẻ, đầu tư bạc có thể gặp một số rủi ro như: 

• Tâm lý FOMO, mua khi giá đã quá cao. 

Nhiều người mua vào lúc giá bạc đã ở mức rất cao, trong khi những nhà đầu tư lớn và quỹ chuyên nghiệp thường đã âm thầm bán ra để chốt lời. Kết quả là người đến sau mua đúng lúc rủi ro cao nhất.

• Lỗ nặng vì chênh lệch giá mua - bán.

Tại Việt Nam, mỗi khi thị trường biến động mạnh, các cửa hàng thường giãn rộng khoảng cách giữa giá mua và giá bán. Điều này khiến người mua chịu thiệt ngay từ đầu. Chỉ cần giá bạc thế giới giảm nhẹ, cộng thêm chênh lệch mua - bán lớn, nhà đầu tư nhỏ lẻ có thể mất một phần đáng kể giá trị tài sản trong thời gian rất ngắn.

Đối với vấn đề thanh khoản, ông có thể chia sẻ rõ hơn về những khó khăn mà người mua dễ gặp phải khi muốn bán lại bạc không?

Đây là vấn đề mà nhiều người chỉ nhận ra khi bắt đầu muốn bán, chứ không phải lúc mua bạc. 

Thị trường mua bán bạc tại Việt Nam nhỏ và kém sôi động hơn vàng rất nhiều. Không phải cửa hàng nào cũng thu mua bạc và những nếu có thì thường chỉ nhận một số loại nhất định. Điều này khiến người bán bị hạn chế lựa chọn, dễ rơi vào thế bị động.

Bên cạnh đó, giá bán lại thường thấp hơn nhiều so với kỳ vọng. Người mua phải chấp nhận mức giá đã trừ đi phí gia công, hao hụt và chênh lệch mua - bán.

Cuối cùng, bạc không phù hợp cho những tình huống cần tiền gấp. Khi cần thanh khoản nhanh, người nắm giữ bạc thường phải bán vội với giá thấp hơn giá trị mong muốn.

Nói đơn giản, bán bạc khó hơn mua. Và nếu không chuẩn bị trước về đầu ra, người mua rất dễ rơi vào thế bất lợi khi cần chuyển bạc thành tiền mặt.

Việc lưu giữ bạc vật chất có chi phí và rủi ro riêng (như bảo quản, an toàn). Ông có lời khuyên gì để giảm thiểu những yếu tố này?

Trước hết, không nên tích trữ bạc với số lượng quá lớn tại nhà. Việc giữ quá nhiều bạc vật chất vừa làm tăng rủi ro an ninh, vừa tạo áp lực tâm lý. Bạc chỉ nên chiếm một tỷ trọng nhỏ hợp lý trong tổng tài sản, phù hợp với khả năng quản lý và bảo vệ của mỗi người.

Thứ hai, cần chú ý đến điều kiện bảo quản. Bạc dễ bị xỉn màu và oxy hóa nếu tiếp xúc với môi trường ẩm hoặc không khí trong thời gian dài. Vì vậy, nên bảo quản bạc trong bao bì kín, khô ráo, hạn chế tiếp xúc trực tiếp và tránh để lẫn với các kim loại khác.

Thứ ba, lựa chọn sản phẩm và hình thức lưu giữ phù hợp. Nên ưu tiên các loại bạc vật chất có tiêu chuẩn rõ ràng, dễ kiểm định và dễ bán lại.

Ngoài ra, có thể cân nhắc các hình thức gián tiếp như tích lũy bạc qua các sản phẩm tài chính uy tín, thay vì giữ hoàn toàn bạc vật chất.

Ông có lời khuyên gì để người mua tránh mua bạc trong thời điểm “nóng giá”? Cách nào để xác định đây là quyết định đầu tư có trách nhiệm thay vì FOMO?

Theo tôi, khi một tài sản trở nên nóng, điều quan trọng nhất là không để cảm xúc dẫn dắt quyết định. Thời điểm bạc được nhắc đến dày đặc trên mạng xã hội, giá tăng nhanh trong thời gian ngắn và liên tục xuất hiện những câu chuyện lợi nhuận, đó thường là lúc rủi ro cũng đang tăng lên.

Trước khi quyết định mua bạc, người mua nên tự kiểm tra lại “sức khỏe tài chính” của mình bằng một vài câu hỏi rất cơ bản như:

• Khoản tiền dùng để mua bạc là tiền nhàn rỗi trong bao lâu?

Nếu có khả năng cần sử dụng số tiền đó trong vòng 6 tháng tới, thì việc mua bạc khi giá đang cao không còn là đầu tư mà mang tính đánh cược nhiều hơn. 

• Khả năng chịu lỗ trong ngắn hạn như thế nào?

Bạn có sẵn sàng chấp nhận việc giá bạc giảm 20 - 30% trong một giai đoạn ngắn hay không? Nếu câu trả lời là không thì bạc không phải là kênh phù hợp, bởi biên độ dao động của bạc vốn rất lớn.

• Đã có “lưới an toàn” hay chưa?

Trước khi mua bạc tích trữ, người mua nên có sẵn các tài sản ổn định hơn như tiền mặt hoặc vàng để làm nền tảng. Bạc chỉ nên chiếm một tỷ trọng nhỏ nhằm tạo thêm cơ hội tăng trưởng, chứ không phải là tài sản duy nhất.

Cảm ơn ông Bùi Việt Anh về những chia sẻ hữu ích cùng Tiếp thị & Gia đình!