Bún tươi Nguyễn Bính và hành trình nâng tầm giá trị ẩm thực Việt

Từ món ăn dân dã đến giá trị văn hóa cần được gìn giữ

Trong dòng chảy của văn hóa ẩm thực Việt Nam, bún tươi không đơn thuần là một loại thực phẩm. Đó là ký ức của những bữa cơm gia đình, là hương vị của từng vùng miền, là sự kết tinh giữa hạt gạo Việt và bàn tay khéo léo của những người làm nghề truyền thống.

Thế nhưng, trước nhịp sống hiện đại, khi xu hướng tiêu dùng ngày càng đề cao sự tiện lợi, nhiều giá trị ẩm thực truyền thống đang đứng trước nguy cơ bị mai một hoặc thay đổi để thích nghi với thị trường. 

Làm thế nào để vừa giữ được hồn cốt của món ăn Việt, vừa đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và khả năng cạnh tranh trong nền kinh tế hiện đại là bài toán không dễ đối với các doanh nghiệp chế biến thực phẩm. Đó cũng là câu hỏi mà Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại Dịch vụ Nguyễn Bính (18/23 Huỳnh Văn Nghệ, phường Tân Sơn, Tp Hồ Chí Minh) theo đuổi trong suốt nhiều năm qua.

Bà Nguyễn Thị Bính, Giám đốc Công ty là truyền nhân của nhiều đời làm nghề bún truyền thống. Dù trải qua nhiều biến động trong kinh doanh, doanh nghiệp vẫn kiên định với mục tiêu sản xuất bún sạch theo phương pháp truyền thống, không sử dụng chất bảo quản và coi chất lượng là yếu tố cốt lõi để xây dựng thương hiệu. 

Lựa chọn ấy đồng nghĩa với việc chấp nhận nhiều khó khăn bởi quy trình sản xuất bún truyền thống phải trải qua khoảng 15 công đoạn và kéo dài tới 17 ngày. Từ khâu lựa chọn nguyên liệu, vo, ngâm, ủ gạo đến xay bột, ép sợi đều phải được kiểm soát chặt chẽ. Chỉ cần sai lệch ở một công đoạn, chất lượng sợi bún sẽ bị ảnh hưởng. Không sử dụng chất bảo quản cũng khiến sản phẩm chỉ bảo quản được trong thời gian ngắn, làm tăng áp lực trong khâu phân phối và tiêu thụ. 

Trong bối cảnh trên thị trường xuất hiện nhiều sản phẩm giá rẻ được sản xuất bằng quy trình rút gọn hoặc sử dụng hóa chất, việc kiên trì với phương pháp truyền thống càng trở nên khó khăn hơn. Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Bính, chỉ những sản phẩm được làm từ nguyên liệu sạch, không pha trộn và không sử dụng chất bảo quản mới có thể tạo dựng niềm tin lâu dài đối với người tiêu dùng. 

Đó cũng là lý do doanh nghiệp dành nhiều thời gian tìm kiếm vùng nguyên liệu phù hợp để tạo nên sợi bún đạt chất lượng ổn định. Sau quá trình khảo sát nhiều địa phương, doanh nghiệp đã lựa chọn nguồn gạo đáp ứng yêu cầu về độ khô, độ dẻo và hương vị nhằm giữ được bản sắc của sản phẩm truyền thống. 

Có thể nói, phía sau mỗi sợi bún không chỉ là quy trình sản xuất mà còn là câu chuyện gìn giữ một nghề truyền thống trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh.

Kết hợp truyền thống và công nghệ để đưa ẩm thực Việt vươn xa

Giữ gìn truyền thống không có nghĩa là đứng yên. Thực tế cho thấy, để những sản phẩm mang bản sắc văn hóa Việt có thể tiếp cận người tiêu dùng hiện đại và từng bước chinh phục thị trường quốc tế, doanh nghiệp buộc phải đổi mới về công nghệ, quản trị và phương thức kinh doanh.

Bà Nguyễn Thị Bính chia sẻ, công ty đã đầu tư nâng cấp nhà máy, áp dụng hệ thống nước lọc RO trong sản xuất, mở rộng dây chuyền và nghiên cứu ứng dụng công nghệ sấy thăng hoa nhằm kéo dài thời gian bảo quản nhưng vẫn giữ được hương vị của bún tươi. Đồng thời, doanh nghiệp sử dụng phần mềm quản lý sản xuất và quản trị nhân sự để nâng cao năng suất, giảm chi phí và chuẩn hóa quy trình vận hành. 

Nhờ đó, những sản phẩm vốn chỉ phục vụ thị trường trong nước đã từng bước có mặt tại nhiều quốc gia thông qua các đầu mối phân phối. Bún tươi Nguyễn Bính hiện được xuất sang Mỹ, Đức và Australia dưới hình thức cấp đông. Sau khi rã đông, sản phẩm vẫn giữ được chất lượng và có thể sử dụng ngay, đáp ứng nhu cầu của cộng đồng người Việt ở nước ngoài cũng như nhiều nhóm khách hàng khác. 

Điểm đáng chú ý là doanh nghiệp không chỉ hướng tới xuất khẩu sản phẩm mà còn mong muốn chuyển giao công nghệ sản xuất bún sạch cho các đối tác quốc tế. Doanh nghiệp đã nhận được đề nghị hợp tác xây dựng nhà máy sản xuất bún tại Đức và coi đây là cơ hội để đưa công thức bún truyền thống của Việt Nam đến với nhiều thị trường hơn. 

Ở góc độ phát triển ngành chế biến thực phẩm, hướng đi này phản ánh một xu thế mới: giá trị của sản phẩm không chỉ nằm ở hàng hóa được xuất khẩu mà còn ở tri thức, công nghệ và thương hiệu mà doanh nghiệp tạo dựng.

Trong bối cảnh Chính phủ đang khuyến khích phát triển công nghiệp chế biến, nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản và thúc đẩy xuất khẩu các sản phẩm mang thương hiệu Việt, câu chuyện của Bún tươi Nguyễn Bính cho thấy những sản phẩm truyền thống hoàn toàn có thể thích ứng với yêu cầu của nền kinh tế hiện đại nếu biết kết hợp hài hòa giữa bảo tồn giá trị cốt lõi và đổi mới sáng tạo.

Mỗi sợi bún vì thế không chỉ là một sản phẩm thực phẩm, mà còn là kết tinh của hạt gạo Việt, của nghề truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ và của khát vọng đưa văn hóa ẩm thực Việt Nam vươn xa. Đó cũng là con đường để những giá trị bình dị của người Việt không chỉ hiện diện trên mâm cơm mỗi gia đình mà còn từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ ẩm thực thế giới.