Bảo hiểm y tế đề xuất chi trả sàng lọc 7 loại ung thư: Nên tầm soát bệnh gì?

Thông tin về việc đề xuất đưa sàng lọc và chẩn đoán sớm 7 loại ung thư phổ biến vào phạm vi chi trả bảo hiểm y tế (BHYT) có thể khiến nhiều người nghĩ rằng càng kiểm tra nhiều càng an tâm. Thực tế, tầm soát ung thư không phải một danh sách xét nghiệm áp dụng giống nhau cho tất cả.

Việc thực hiện xét nghiệm không phù hợp với nhóm nguy cơ có thể dẫn đến những kết quả bất thường chưa chắc tiến triển thành bệnh nguy hiểm, kéo theo thêm các xét nghiệm, thủ thuật hoặc điều trị không cần thiết. Vì vậy, điều quan trọng là xác định đúng đối tượng và phương pháp sàng lọc phù hợp.

Bảo hiểm y tế đề xuất chi trả sàng lọc 7 loại ung thư nào?

Danh sách được đề cập gồm ung thư cổ tử cung, ung thư vú, ung thư phổi, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư đại trực tràng, ung thư dạ dày và ung thư gan.

Đây là đề xuất chính sách nhằm tăng khả năng tiếp cận các công cụ phát hiện bệnh sớm, nhưng không có nghĩa bất kỳ ai có thẻ BHYT cũng sẽ được thực hiện hoặc chi trả toàn bộ các xét nghiệm liên quan.

Việc triển khai còn phụ thuộc vào lộ trình, khả năng cân đối quỹ BHYT và việc xác định nhóm đối tượng phù hợp. Quan trọng hơn, ngay cả khi chính sách được áp dụng, chỉ định tầm soát vẫn cần dựa trên nguy cơ của từng người.

Không phải ai cũng cần tầm soát cả 7 loại ung thư

Mỗi loại ung thư có nhóm nguy cơ và phương pháp sàng lọc khác nhau. Chẳng hạn, với ung thư phổi, việc chụp CT liều thấp thường được dành cho nhóm nguy cơ cao thay vì áp dụng đại trà. Theo khuyến nghị của USPSTF, nhóm được sàng lọc là người từ 50 - 80 tuổi, có tiền sử hút thuốc từ 20 gói-năm trở lên và đang hút hoặc đã bỏ thuốc trong vòng 15 năm.

Với ung thư đại trực tràng, người có nguy cơ trung bình cũng có thể được khuyến nghị sàng lọc theo độ tuổi. USPSTF khuyến nghị bắt đầu từ 45 tuổi, trong khi những người có tiền sử polyp, bệnh lý đường ruột hoặc gia đình có người mắc bệnh có thể cần kế hoạch sàng lọc riêng.

Ở ung thư vú, chụp nhũ ảnh được sử dụng để sàng lọc theo độ tuổi và mức nguy cơ. Phụ nữ có người thân mắc ung thư vú hoặc mang một số đột biến gene liên quan có thể cần được đánh giá sớm hơn.

Trong khi đó, ung thư cổ tử cung có thể được phát hiện thông qua các phương pháp sàng lọc như xét nghiệm HPV nguy cơ cao hoặc Pap smear. Việc lựa chọn phương pháp và thời điểm thực hiện phụ thuộc vào tuổi cũng như hướng dẫn chuyên môn.

Đối với ung thư tuyến tiền liệt, xét nghiệm PSA là một trong những công cụ được sử dụng nhưng không phải nam giới nào cũng cần xét nghiệm thường xuyên. Kết quả PSA bất thường có thể dẫn đến những kiểm tra tiếp theo, trong khi không phải mọi trường hợp đều là ung thư nguy hiểm. Vì vậy, quyết định sàng lọc cần được cân nhắc dựa trên nguy cơ cá nhân và trao đổi với bác sĩ.

Với ung thư dạ dày, những người nhiễm H. pylori, có tiền sử bệnh lý dạ dày hoặc gia đình có người mắc ung thư dạ dày là những nhóm cần được chú ý khi đánh giá nguy cơ.

Trong khi đó, ung thư gan đặc biệt cần lưu ý ở người mắc viêm gan B, viêm gan C mạn tính hoặc xơ gan. Với những người thuộc nhóm có chỉ định giám sát ung thư biểu mô tế bào gan, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi định kỳ bằng các phương pháp phù hợp.

Những khác biệt này cho thấy việc “làm đủ 7 loại” không đồng nghĩa với hiệu quả tầm soát cao hơn. Mỗi người cần một kế hoạch dựa trên hồ sơ nguy cơ riêng.

Trước khi tầm soát, cần biết mình thuộc nhóm nguy cơ nào

Trước khi đăng ký một gói kiểm tra, người dân nên rà soát một số thông tin cơ bản: độ tuổi, giới tính, tiền sử bệnh cá nhân, tiền sử ung thư trong gia đình và các yếu tố nguy cơ trong lối sống.

Hút thuốc, sử dụng rượu bia, nhiễm virus viêm gan, nhiễm H. pylori hoặc một số bệnh mạn tính có thể làm thay đổi nguy cơ mắc một số loại ung thư. Tiền sử người thân mắc ung thư, đặc biệt ở những người thân gần, cũng là thông tin quan trọng khi bác sĩ đánh giá nhu cầu sàng lọc.

Thay vì tự lựa chọn hàng loạt xét nghiệm chỉ vì chúng nằm trong danh mục được đề xuất chi trả, người dân nên trao đổi với bác sĩ để xác định phương pháp phù hợp, thời điểm thực hiện và khoảng cách giữa các lần sàng lọc.

Cách tiếp cận này vừa giúp tập trung nguồn lực vào những nguy cơ thực sự đáng lưu ý, vừa hạn chế tình trạng phát hiện những bất thường không cần thiết rồi tiếp tục thực hiện nhiều thủ thuật để kiểm tra.