Siết quản lý xuất nhập khẩu kim cương thô: Thêm yêu cầu về chứng nhận và nguồn gốc
Thông tư số 48/2026/TT-BCT của Bộ Công thương quy định cụ thể danh mục kim cương thô cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu và kim cương thô được phép giao dịch theo Quy chế Chứng nhận Quy trình Kimberley. Đáng chú ý, doanh nghiệp xuất nhập khẩu phải đáp ứng yêu cầu về chứng nhận, nguồn gốc, đóng gói, niêm phong và lưu trữ hồ sơ.
Chính sách mua lại kim cương SJC: Những trường hợp bị từ chối thu mua người tiêu dùng nên biết
Thị trường kim cương cần củng cố niềm tin bằng minh bạch và chuẩn mực quản trị
Kim cương đắt hơn vàng, vì sao vẫn không thể trở thành kênh tích trữ tài sản?
Không phải tất cả kim cương thô đều bị cấm xuất khẩu
Thông tư số 48/2026/TT-BCT do Bộ Công Thương ban hành ngày 5/9/2026, quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý ngoại thương và Nghị định số 292/2026/NĐ-CP.
Thông tư có hiệu lực ngay từ ngày ban hành và quy định nhiều nội dung về quản lý ngoại thương, trong đó có hoạt động xuất nhập khẩu kim cương thô theo Quy chế Chứng nhận Quy trình Kimberley (KP).
Quy chế Kimberley là cơ chế quốc tế nhằm kiểm soát hoạt động mua bán kim cương thô, qua đó ngăn chặn kim cương xung đột được sử dụng để tài trợ cho các cuộc xung đột vũ trang.
Theo quy định, kim cương thô là kim cương chưa được gia công hoặc mới chỉ được cắt, chẻ, mài thô, thuộc các mã HS 7102.10.00, 7102.21.00 và 7102.31.00.
Điểm người kinh doanh cần đặc biệt lưu ý là việc hàng hóa thuộc các mã HS trên không đồng nghĩa toàn bộ kim cương thuộc những mã này đều bị cấm xuất khẩu, nhập khẩu.
Phụ lục II của Thông tư số 48/2026/TT-BCT quy định danh mục kim cương thô cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu theo Quy chế Chứng nhận KP. Trong khi đó, Phụ lục III quy định danh mục kim cương thô được xuất khẩu, nhập khẩu theo cơ chế này.
Như vậy, doanh nghiệp không nên chỉ căn cứ vào tên hàng hoặc mã HS để kết luận một lô kim cương có được phép giao dịch hay không mà phải đối chiếu với các điều kiện của Quy chế Kimberley và danh mục cụ thể tại Thông tư.
Tiếp đó, danh mục cấm chỉ áp dụng đối với kim cương thô xung đột theo định nghĩa tại Thông tư. Theo quy định, kim cương thô xung đột là kim cương thô được các tổ chức phiến loạn hoặc đồng minh của các tổ chức này sử dụng để tài trợ cho các cuộc xung đột chống lại chính quyền hợp pháp, phù hợp với các nghị quyết liên quan của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và Đại hội đồng Liên hợp quốc.
Đây cũng là lý do cơ chế Kimberley đặt trọng tâm vào việc kiểm soát nguồn gốc và quá trình lưu thông của kim cương thô.
Với doanh nghiệp, yêu cầu này khiến việc chứng minh nguồn gốc hàng hóa trở thành một phần quan trọng trong quá trình xuất nhập khẩu, thay vì chỉ hoàn tất thủ tục hải quan thông thường.
Bộ Công Thương cũng đã công bố danh sách các thành viên của Quy chế Chứng nhận KP. Theo Thông tư số 48/2026/TT-BCT, kim cương thô thuộc danh mục được phép xuất nhập khẩu chỉ được giao dịch với các thành viên của Quy chế này.
Mỗi lô kim cương thô xuất khẩu phải có Giấy chứng nhận KP
Cũng theo quy định, kim cương thô thuộc danh mục được phép xuất khẩu, nhập khẩu theo Quy chế KP, thương nhân chỉ được giao dịch với các quốc gia hoặc tổ chức hội nhập kinh tế khu vực là thành viên của Quy chế Chứng nhận KP.
Đối với hàng xuất khẩu, thương nhân phải được cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận KP. Hồ sơ gồm bản kê khai trực tuyến, hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói và các tài liệu liên quan theo quy định.
Nếu hồ sơ đầy đủ, hợp lệ, thời hạn cấp Giấy chứng nhận KP là 2 ngày làm việc. Trường hợp có dấu hiệu vi phạm hoặc chưa đủ căn cứ, cơ quan cấp phép có thể tổ chức kiểm tra tại nơi sản xuất của thương nhân.
Giấy chứng nhận KP đối với kim cương thô xuất khẩu có hiệu lực 2 tháng kể từ ngày cấp.
Đối với hàng nhập khẩu, doanh nghiệp phải có Giấy chứng nhận KP do cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu là thành viên của Quy chế KP cấp và xuất trình giấy chứng nhận khi làm thủ tục hải quan. Sau thông quan, doanh nghiệp còn phải thực hiện thủ tục đề nghị xác nhận nhập khẩu theo thời hạn quy định.
Thông tư cũng yêu cầu các lô hàng kim cương thô xuất khẩu, nhập khẩu phải được đóng gói và niêm phong trước khi vận chuyển.
Một điểm đáng chú ý khác là trách nhiệm của thương nhân. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu kim cương thô phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của hồ sơ, tài liệu cung cấp cho cơ quan quản lý; đồng thời phải lưu trữ hồ sơ liên quan đến việc xác nhận nhập khẩu và cấp Giấy chứng nhận KP trong thời hạn tối thiểu 3 năm.
Đây là yêu cầu mà doanh nghiệp cần tính đến ngay từ khâu xây dựng quy trình mua bán, bởi việc thiếu chứng từ hoặc không chứng minh được nguồn gốc có thể ảnh hưởng đến khả năng thực hiện giao dịch và hoàn tất thủ tục xuất nhập khẩu.
Hạn ngạch thuế quan có nhiều phương thức phân giao
Không chỉ quy định về kim cương thô, Thông tư số 48/2026/TT-BCT còn quy định việc phân giao hạn ngạch thuế quan nhập khẩu.
Theo Bộ Công thương, việc phân giao phải bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, không phân biệt đối xử và phù hợp với các cam kết quốc tế của Việt Nam.
Các phương thức có thể gồm đấu giá, xét duyệt hồ sơ, đăng ký trước thực hiện trước, chỉ định đầu mối và các phương thức khác phù hợp với cam kết quốc tế, yêu cầu quản lý.
Với phương thức xét duyệt hồ sơ, doanh nghiệp phải nộp đơn đăng ký hạn ngạch cùng các tài liệu chứng minh đủ điều kiện.
Nếu hồ sơ chưa đầy đủ, Bộ Công thương thông báo để doanh nghiệp hoàn thiện trong thời hạn theo quy định. Sau khi kết thúc tiếp nhận hồ sơ, cơ quan này lấy ý kiến các bộ, cơ quan liên quan trước khi quyết định phân giao.
Giấy phép nhập khẩu theo hạn ngạch được cấp theo phương thức xét duyệt hồ sơ có hiệu lực đến ngày 31/12 của năm cấp phép.
Doanh nghiệp được phân giao hạn ngạch còn phải thực hiện chế độ báo cáo định kỳ hàng quý về tình hình sử dụng. Riêng báo cáo quý III phải đánh giá khả năng sử dụng hạn ngạch cả năm và đề xuất điều chỉnh nếu có phần hạn ngạch không có khả năng sử dụng.
