Quảng cáo nha khoa (4): Bên mua chịu rủi ro về pháp lý, bên bán dễ đối diện trách nhiệm hình sự

Nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Theo chuyên gia kế toán - thuế Đặng Hồng Minh - Chủ tịch Hội đồng thành viên Liên Việt Tax (Hà Nội) nghị định 310/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 16/01/2026, mức phạt tiền đối với hành vi không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ đã được điều chỉnh tăng mạnh tùy theo số lượng hóa đơn vi phạm. Cụ thể:

Phạt từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng nếu không lập từ 02 đến 09 số hóa đơn. Mức phạt tăng dần và cao nhất có thể lên đến 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng nếu không lập từ 50 số hóa đơn trở lên.

Biện pháp khắc phục hậu quả: Bên cung ứng bắt buộc phải lập hóa đơn theo quy định để giao cho người mua.

Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 quy định rõ hành vi "Không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ" là một trong những hành vi trốn thuế. Khi đó, đơn vị cung ứng sẽ phải đối mặt với các chế tài như phạt tiền từ 01 đến 03 lần số tiền thuế trốn; bị truy thu thuế - phải nộp đủ số tiền thuế thiếu, thuế trốn vào ngân sách nhà nước. Thời hiệu xử phạt đối với hành vi trốn thuế chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự là 05 năm.

Nếu số tiền thuế trốn đạt mức quy định, bên cung ứng có thể bị xử lý theo pháp luật hình sự thay vì chỉ xử phạt hành chính. Theo các nguồn tài liệu, hành vi trốn thuế từ 100.000.000 đồng trở lên hoặc tái phạm có thể bị phạt tiền từ 100 đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Nếu không chấp hành các quyết định xử phạt hoặc không nộp đủ tiền thuế nợ quá 90 ngày, cơ quan thuế sẽ áp dụng các biện pháp cưỡng chế mạnh tay như: Phong tỏa tài khoản và trích tiền từ tài khoản tại ngân hàng; Ngừng sử dụng hóa đơn: Điều này đồng nghĩa với việc đơn vị không thể thực hiện bất kỳ giao dịch bán hàng hợp pháp nào khác.

Thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh: Đây là mức chế tài cao nhất, buộc doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh phải ngừng hoạt động hoàn toàn.

Từ ngày 01/01/2026, khi phương pháp thuế khoán bị xóa bỏ, mọi hộ kinh doanh phải chuyển sang tự kê khai dựa trên doanh thu thực tế. Từ thời điểm này, phiếu thu thông thường sẽ không còn giá trị để chứng minh chi phí hay doanh thu hợp lệ trước cơ quan thuế.

Việc thiếu hóa đơn sẽ khiến đơn vị kinh doanh không thể bảo vệ được quyền lợi của mình khi bị thanh tra, dẫn đến nguy cơ bị ấn định thuế ở mức rất cao dựa trên doanh thu ước tính của cơ quan chức năng

Người tiêu dùng sẽ bị thiệt đơn, thiệt kép

Khi người tiêu dùng chỉ nhận phiếu thu thay vì hóa đơn tài chính (hiện chủ yếu là hóa đơn điện tử), họ sẽ phải đối mặt với nhiều rủi ro và thiệt thòi về cả quyền lợi cá nhân lẫn trách nhiệm pháp lý như:

Thiếu bằng chứng pháp lý để bảo vệ quyền lợi

Hóa đơn tài chính là chứng từ chính thức ghi nhận thông tin bán hàng và cung cấp dịch vụ theo đúng quy định của pháp luật về thuế và kế toán. Trong khi đó, phiếu thu chỉ là một chứng từ kế toán nội bộ dùng để theo dõi việc nhận tiền mặt.

Nếu xảy ra tranh chấp về chất lượng hàng hóa, dịch vụ hoặc cần thực hiện các quyền về khiếu nại, bảo hành, người tiêu dùng sẽ gặp khó khăn lớn vì phiếu thu không đủ giá trị pháp lý để chứng minh giao dịch đó là hợp pháp trước các cơ quan chức năng.

Không được thừa nhận chi phí khi quyết toán thuế

Đối với những người tiêu dùng cần hóa đơn để thanh toán lại với cơ quan, đơn vị hoặc dùng làm căn cứ tính thuế cho hoạt động kinh doanh của cá nhân, phiếu thu hoàn toàn không có giá trị khấu trừ hay tính vào chi phí hợp lý.

Pháp luật quy định người nộp thuế phải tự kê khai dựa trên hóa đơn, chứng từ hợp lệ; do đó, việc chỉ cầm phiếu thu sẽ khiến người mua bị thiệt hại trực tiếp về tài chính do không được hoàn thuế hoặc giảm trừ nghĩa vụ thuế tương ứng.

Gián tiếp tiếp tay cho hành vi vi phạm pháp luật

Việc người bán không lập hóa đơn khi cung cấp hàng hóa, dịch vụ là hành vi bị nghiêm cấm. Hành vi này thường nhằm mục đích che giấu doanh thu và trốn thuế, gây thất thoát ngân sách nhà nước. Người tiêu dùng khi chấp nhận chỉ lấy phiếu thu đã vô tình ủng hộ sự thiếu minh bạch trong nền kinh tế và làm giảm nguồn thu ngân sách phục vụ các phúc lợi công cộng.

Những thay đổi quan trọng từ năm 2026

Từ ngày 01/01/2026, khi hộ kinh doanh chuyển sang phương pháp kê khai, mọi giao dịch đều phải có hóa đơn, chứng từ hợp lệ. Người mua có quyền và trách nhiệm yêu cầu người bán cung cấp hóa đơn điện tử để bảo vệ lợi ích của mình và góp phần xây dựng môi trường kinh doanh công bằng

Chuyên gia bật mí cách giúp người tiêu dùng bảo vệ quyền lợi

Từ góc độ chuyên gia thuế, bà Hồng Minh đưa ra lời khuyên để người tiêu dùng tự bảo vệ quyền lợi tối ưu và thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch:

Luôn yêu cầu hóa đơn tài chính thay vì chỉ nhận phiếu thu

Người tiêu dùng có quyền và trách nhiệm yêu cầu người bán cung cấp hóa đơn điện tử khi mua hàng hóa, dịch vụ. Hóa đơn không chỉ là căn cứ để tính thuế mà còn là bằng chứng pháp lý duy nhất để bảo vệ khách hàng trong các trường hợp khiếu nại về chất lượng sản phẩm, thực hiện quyền bảo hành hoặc hoàn trả hàng hóa.

Ưu tiên các đơn vị sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền

Đặc biệt đối với các dịch vụ bán lẻ, ăn uống, người tiêu dùng nên ưu tiên các cơ sở sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu trực tiếp với cơ quan thuế. Điều này đảm bảo giao dịch của bạn được hệ thống ghi nhận ngay lập tức, tránh việc người bán "quên" hoặc cố ý không xuất hóa đơn để gian lận doanh thu.

Hiểu rõ chế tài để giám sát người bán

Người tiêu dùng cần biết rằng hành vi không lập hóa đơn của người bán là vi phạm pháp luật nghiêm trọng và sẽ bị xử phạt rất nặng từ năm 2026. Mức phạt tiền có thể lên đến 60 - 80 triệu đồng nếu người bán không lập từ 50 số hóa đơn trở lên. Khi khách hàng biết người bán đang đối mặt với chế tài này thì khách hàng sẽ có vị thế mạnh hơn khi yêu cầu họ thực hiện đúng nghĩa vụ cung cấp hóa đơn.

Sử dụng các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt

Thanh toán qua ngân hàng hoặc các ứng dụng điện tử giúp tạo ra một dấu vết giao dịch số minh bạch. Điều này hỗ trợ đắc lực trong việc tra soát, điều chỉnh thông tin nếu phát hiện sai lệch và giúp cơ quan quản lý dễ dàng xác nhận việc hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế của các bên liên quan.

Từ ngày 01/01/2026, khi hình thức thuế khoán bị bãi bỏ, toàn bộ các hộ kinh doanh phải chuyển sang tự kê khai. Đây là thời điểm quan trọng người tiêu dùng cần khắt khe hơn trong việc đòi hỏi hóa đơn, vì lúc này mọi hộ kinh doanh đều có nghĩa vụ phải hạch toán doanh thu thực tế và sử dụng hóa đơn cho mọi giao dịch mua vào - bán ra.

“Hãy coi hóa đơn tài chính như một "chiếc chìa khóa" duy nhất để mở cánh cửa bảo vệ của pháp luật. Nếu bạn chỉ cầm trên tay một phiếu thu thông thường, bạn đang cầm một "chìa khóa giả" – nó có thể giúp bạn nhớ mình đã thanh toán, nhưng sẽ hoàn toàn vô dụng nếu bạn cần pháp luật can thiệp để đòi lại quyền lợi khi món hàng gặp sự cố.

Việc đòi hỏi hóa đơn chính là cách bạn tự trang bị cho mình một "chiếc chìa khóa thật" để luôn an tâm trong mọi giao dịch” – chuyên gia thuế, kế toán Hồng Minh chia sẻ.