Hàng triệu tài khoản ngân hàng có nguy cơ bị 'khai tử' nếu không làm điều này

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) hiện đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 52/2024/NĐ-CP ngày 15/5/2024 của Chính phủ về thanh toán không dùng tiền mặt. Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất bổ sung quy định liên quan đến việc đóng tài khoản thanh toán.

Theo quy định hiện hành, tài khoản thanh toán được đóng trong các trường hợp gồm:

• Chủ tài khoản có yêu cầu và đã hoàn thành các nghĩa vụ liên quan;
• Chủ tài khoản là cá nhân đã chết hoặc bị tuyên bố đã chết;
• Tổ chức có tài khoản chấm dứt hoạt động theo quy định của pháp luật; 
• Chủ tài khoản vi phạm các hành vi bị cấm liên quan đến tài khoản thanh toán theo quy định của Nghị định.

Tuy nhiên, tại dự thảo mới, NHNN đề xuất bổ sung thêm một trường hợp khác. Cụ thể, tài khoản thanh toán không phát sinh giao dịch từ 3 năm trở lên, tính từ thời điểm phát sinh giao dịch cuối cùng của chủ tài khoản, có thể bị đóng. Quy định này được áp dụng đối với các trường hợp không có thỏa thuận trước giữa khách hàng và tổ chức tín dụng về việc duy trì tài khoản.

Đáng chú ý, việc đóng tài khoản ngân hàng không đồng nghĩa với việc khách hàng mất quyền đối với số tiền còn lại trong tài khoản. Theo dự thảo, sau khi đóng tài khoản, ngân hàng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài vẫn có trách nhiệm theo dõi số dư còn lại để hoàn trả cho người thụ hưởng hợp pháp khi có yêu cầu hoặc xử lý theo quy định của pháp luật.

Lý giải cho đề xuất này, NHNN cho biết thực tế đang tồn tại số lượng lớn tài khoản thanh toán không hoạt động trong thời gian dài. Đây là những tài khoản hợp pháp nhưng bị khách hàng bỏ quên, không còn nhu cầu sử dụng hoặc gần như không phát sinh bất kỳ giao dịch nào trong nhiều năm. Các tài khoản này thường được gọi là “tài khoản ngủ đông”.

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng cảnh báo về sự tồn tại của các tài khoản mang tính chất “rác”, tài khoản nặc danh hoặc tài khoản được mở bằng giấy tờ giả, giấy tờ cũ của khách hàng. Những tài khoản này có thể trở thành công cụ bị các đối tượng xấu lợi dụng cho các hành vi gian lận, lừa đảo hoặc vi phạm pháp luật trong lĩnh vực thanh toán.

Theo NHNN, việc bổ sung cơ chế cho phép các tổ chức tín dụng chủ động xử lý những tài khoản không hoạt động trong thời gian dài sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro, tăng cường an toàn cho hệ thống thanh toán và hạn chế tình trạng lợi dụng tài khoản ngân hàng vào các mục đích bất hợp pháp.

Đề xuất mới cũng được xây dựng trên cơ sở tham khảo ý kiến của các tổ chức tín dụng và kinh nghiệm quốc tế. Nhiều quốc gia hiện nay cho phép ngân hàng xử lý các tài khoản được xác định là “ngủ đông” sau một khoảng thời gian nhất định không phát sinh giao dịch do khách hàng chủ động thực hiện.

Theo NHNN, mốc thời gian 3 năm được đưa ra sau khi nghiên cứu quy định của một số quốc gia có quy định cụ thể về thời hạn để một tài khoản thanh toán được xem là không hoạt động hoặc “ngủ đông”.

Hiện tại, đây vẫn mới là nội dung trong dự thảo đang được lấy ý kiến. Do đó, quy định chưa chính thức có hiệu lực. Tuy nhiên, thông tin này cũng là lời nhắc để người dân rà soát lại các tài khoản ngân hàng đã lâu không sử dụng, tránh trường hợp quên tài khoản hoặc bỏ sót các khoản tiền còn tồn trong tài khoản khi chính sách mới được ban hành trong thời gian tới.