Giữ điều lành đầu năm: Nét đẹp từ tục kiêng kỵ của người Việt xưa

Từ lâu, người Việt luôn tin rằng mùng Một và những ngày đầu Xuân giống như nấc thang đầu tiên để bước vào một năm mới. Bước chân đầu tiên ấy phải thật cẩn trọng, lời nói đầu tiên phải thật lành và không khí trong nhà phải thật trọn vẹn. Bởi vậy, nhiều tục kiêng kỵ ra đời, vừa như lời dặn dò của người xưa, vừa như niềm hy vọng gửi vào gió xuân.

Những tục kiêng kỵ ngày Tết phổ biến của người Việt

Theo chuyên gia phong thủy Phạm Huỳnh Hoa Lài (TP. Hồ Chí Minh), những tục kiêng quen thuộc ngày Tết không xuất phát từ sự mê tín, sợ điều xui rủi, mà từ khát vọng rất đời của người Việt: mong một năm mới được hanh thông, đủ đầy và êm ấm. 

“Mỗi điều kiêng là một lời gửi gắm thầm lặng. Nhẹ tay hơn với đồ vật, dịu dàng hơn trong lời ăn tiếng nói, giữ nước, giữ muối… Tất cả đều hướng đến giữ điều lành ở lại thật lâu trong ngôi nhà đầu xuân”, bà chia sẻ.

Không quét nhà để giữ ‘lộc trời ban’

Trong ký ức nhiều người, sáng mùng Một luôn là buổi sáng đặc biệt nhất. Căn nhà được dọn từ chiều 30, sạch đến từng góc nhỏ, để hôm sau không ai phải cầm chổi, đổ rác. 

Câu nói truyền từ bao đời nay vẫn vậy: “Quét nhà là quét mất lộc”. Vậy nên, năm mới cũng hiếm khi thấy ai cầm chổi. Bên cạnh đó, đây cũng là cách để giữ cho ngày đầu năm được bình lặng - không tiếng chổi xào xạc, không xua đi cái thiêng liêng của tiết xuân.

Tránh làm vỡ chén bát để giữ sự tròn đầy

Ngày Tết, mâm cơm sum vầy luôn là điều quan trọng nhất. Vì thế, chuyện làm vỡ đồ được xem là điều chẳng hay. 

Ông bà sợ tiếng đổ vỡ mang theo xui xẻo, cũng sợ cái tròn đầy của gia đình bị “sứt mẻ”. Vậy nên, ai bưng bê cũng nhẹ tay hơn, ai cũng giữ cho bữa cơm đầu năm trọn nghĩa đoàn viên.

Giữ lời lành để năm mới khởi đầu bằng nụ cười

Tết đến, mỗi câu nói đều mang sắc xuân. Người xưa dặn đừng nói chuyện buồn, đừng nhắc điều xui, đừng cãi vã. 

Những ngày khởi đầu, cả nhà như được “tắm mình” trong sự hiền hòa: tiếng chúc tụng rộn ràng, tiếng cười giòn tan và cả những ánh mắt trìu mến. Có lẽ bởi cha ông hiểu rằng, đôi khi chỉ một lời lành cũng đủ gieo xuống một năm an yên.

Không cho lửa và nước để giữ ấm nhà, nuôi tài lộc

Ngày xưa, lửa bếp được ví là trái tim của mỗi mái nhà, còn nước là khởi nguồn của sự sống. Bởi vậy, người Việt tin rằng, đầu năm mà đem lửa hay nước cho đi tức đem may mắn ra khỏi cửa. 

Những điều kiêng kỵ này dù giản dị, vẫn chất chứa bao ước mong về một gia đình ấm no, đủ đầy.

Giữ tục kiêng - giữ lại một phần hồn Tết

Chuyên gia phong thủy Phạm Huỳnh Hoa Lài cho biết, không phải điều kiêng kỵ nào cũng có nguồn gốc rõ ràng. Có điều chỉ do điển tích, có điều đúc rút từ kinh nghiệm, cũng có điều tượng trưng cho hy vọng nhưng dù nguồn gốc thế nào, những điều kiêng kỵ ấy cũng phản ánh nếp nghĩ rất nhân văn: mong gia đình sum vầy, mong sự lành ở lại, mong những điều tốt đẹp đừng vội đi qua.

Ngày nay, cuộc sống hiện đại khiến nhiều điều thay đổi. Người ta sống thực tế hơn, nhưng điều lạ là các tục kiêng kỵ ngày Tết vẫn ở lại trong mỗi nếp nhà Việt. Có lẽ vì chúng ta không giữ vì sợ, mà giữ vì thương. Thương ký ức Tết xưa, thương cảm giác bình an của những buổi sáng đầu năm, thương những điều giản dị tạo nên sự thiêng liêng trong đời sống.

“Giữ tục kiêng nghĩa là giữ khoảnh khắc chậm rãi, giữ nếp sống đẹp, giữ niềm tin rằng một năm mới sẽ tốt nếu ta bắt đầu bằng sự lành.

Và biết đâu, chính những điều nhỏ bé ấy - một câu nói hiền, một nụ cười đầu xuân, một bàn tay giữ chén bát thật nhẹ… lại chính là điều khiến vị Tết vẫn còn nguyên vẹn, để mỗi người Việt, dù đi xa đến đâu, vẫn nhớ về Tết quê như nhớ về hơi ấm của ngọn lửa trong ngôi nhà cũ”, bà Hoa Lài kết lại.