Doanh nghiệp đang bán sản phẩm hay đang bán niềm tin?

Sáng 3/7, Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam chỉ đạo, Tạp chí Tiếp thị & Gia đình tổ chức tọa đàm "Minh bạch nguồn gốc - Chìa khóa xây dựng niềm tin người tiêu dùng" với sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp.

Tại tọa đàm, các ý kiến đều cho rằng niềm tin của người tiêu dùng đang được xây dựng theo một cách hoàn toàn khác trước đây. Theo đó, doanh nghiệp không chỉ cần tạo ra sản phẩm chất lượng mà còn phải chứng minh được sự minh bạch trong toàn bộ quá trình sản xuất, phân phối và truyền thông.

Niềm tin trở thành "đơn vị đo" của thương hiệu

Trong nhiều năm, marketing được xem là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp xây dựng thương hiệu. Một chiến dịch quảng cáo hiệu quả có thể nhanh chóng tạo ra độ nhận diện, thúc đẩy doanh số và gia tăng thị phần. Tuy nhiên, những biến động của thị trường gần đây cho thấy, hiệu quả của truyền thông chỉ thực sự bền vững khi được đặt trên nền tảng là chất lượng sản phẩm và niềm tin của người tiêu dùng.

Sau hàng loạt vụ việc liên quan đến hàng giả, hàng nhái, thực phẩm kém chất lượng hay quảng cáo sai sự thật, hành vi tiêu dùng đã có sự thay đổi rõ rệt. Nếu trước đây người mua chủ yếu tiếp nhận thông tin từ quảng cáo và các phương tiện truyền thông truyền thống, thì nay họ chủ động tìm kiếm thông tin, đối chiếu dữ liệu và kiểm chứng trước khi đưa ra quyết định.

Theo nhà báo, đạo diễn Nguyễn Trường Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam, khoảng 5-10 năm trở lại đây là giai đoạn chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ trong hành vi tiêu dùng dưới tác động của công nghệ, kinh tế và những biến động xã hội.

Khi mua sắm trực tuyến ngày càng phổ biến, người tiêu dùng không còn được trực tiếp cầm, nắm hay kiểm tra sản phẩm mà phải dựa nhiều hơn vào những thông tin doanh nghiệp công bố. Tuy nhiên, chính những vụ việc về hàng giả, quảng cáo gây hiểu lầm cũng khiến họ trở nên thận trọng hơn.

"Ngày càng nhiều người chủ động truy xuất nguồn gốc, quét mã QR hoặc truy cập website của doanh nghiệp để kiểm tra thông tin trước khi quyết định lựa chọn sản phẩm", ông Sơn cho biết. 

Theo ông Nguyễn Trường Sơn, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo cũng đang đặt ra yêu cầu mới đối với doanh nghiệp. Khi AI có thể tạo ra hình ảnh, video hay nội dung giống thật, việc minh bạch thông tin không còn đơn thuần là một lợi thế cạnh tranh mà trở thành điều kiện để bảo vệ cả người tiêu dùng lẫn những doanh nghiệp làm ăn chân chính.

"Bài toán hiện nay là làm sao để người tiêu dùng nhận biết đâu là thông tin xác thực, đâu là nội dung do AI tạo ra. Đây không chỉ là vấn đề bảo vệ người tiêu dùng mà còn là cách bảo vệ những doanh nghiệp làm ăn chân chính", ông Sơn nói thêm. 

Theo Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam, điều người tiêu dùng tìm kiếm hiện nay không dừng ở việc biết sản phẩm đến từ đâu, mà còn muốn tự mình xác thực những thông tin doanh nghiệp công bố.

"Người tiêu dùng ngày nay không chỉ muốn biết nguồn gốc, mà còn muốn kiểm chứng nguồn gốc. Doanh nghiệp muốn xây dựng niềm tin cũng cần chuyển từ việc chỉ cung cấp thông tin sang chủ động minh bạch và tạo điều kiện để người tiêu dùng kiểm chứng những gì mình công bố", ông Sơn nhấn mạnh.

Những chia sẻ này phản ánh rõ sự thay đổi trong cách xây dựng thương hiệu của doanh nghiệp. Nếu trước đây chuỗi giá trị được hình thành theo hướng marketing - thương hiệu - quảng cáo, thì nay nền tảng cạnh tranh đang dịch chuyển sang niềm tin - trải nghiệm - minh bạch - uy tín. Quảng cáo vẫn đóng vai trò kết nối doanh nghiệp với khách hàng, nhưng chỉ có sự minh bạch mới giúp thương hiệu duy trì niềm tin trong dài hạn.

Doanh nghiệp không chỉ bán sản phẩm, mà còn phải bán niềm tin

Sự thay đổi trong kỳ vọng của người tiêu dùng cũng buộc doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận thị trường. Minh bạch nguồn gốc không còn chỉ phục vụ yêu cầu quản lý hay hỗ trợ hoạt động truyền thông, mà đang trở thành một phần trong trải nghiệm tiêu dùng và là tiêu chí để khách hàng đánh giá mức độ uy tín của doanh nghiệp.

Ở góc độ quản lý nhà nước, TS Trần Anh Tú, Phó Trưởng phòng Giám sát ngộ độc thực phẩm và Thông tin truyền thông, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), cho rằng người tiêu dùng hiện nay không chỉ quan tâm đến chất lượng hay độ an toàn của sản phẩm, mà còn có quyền được tiếp cận đầy đủ, chính xác và minh bạch các thông tin liên quan đến quá trình sản xuất, lưu thông hàng hóa.

"Truy xuất nguồn gốc vì thế không còn chỉ là công cụ phục vụ quản lý hay tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp, mà đang từng bước trở thành một phần trong quyền được biết của người tiêu dùng", ông Tú khẳng định. 

Quan điểm này cũng lý giải vì sao nhiều doanh nghiệp đã chuyển từ tư duy "truyền thông về chất lượng" sang "chứng minh chất lượng". Thay vì chỉ giới thiệu sản phẩm qua quảng cáo, họ chủ động công khai quy trình sản xuất, ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc và mở rộng các hoạt động trải nghiệm để người tiêu dùng trực tiếp kiểm chứng.

Đó cũng là hướng đi mà Acecook Việt Nam lựa chọn trong nhiều năm qua. Theo bà Trần Thị Bích Vân, Phó Phòng Văn phòng Tổng Giám đốc Acecook Việt Nam, sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng khiến doanh nghiệp không thể chỉ truyền tải thông tin qua các kênh quảng bá như trước.

"Doanh nghiệp không thể chỉ truyền tải thông tin qua quảng cáo hay các kênh truyền thông, mà cần tạo điều kiện để người tiêu dùng trực tiếp kiểm chứng", bà Vân cho hay. 

Từ đó, doanh nghiệp triển khai mô hình Open Factory, mở cửa nhà máy để người tiêu dùng trực tiếp tham quan quy trình sản xuất, đồng thời duy trì hệ thống website và các nền tảng số nhằm công khai thông tin, tăng cường tương tác và tiếp nhận phản hồi từ khách hàng. Đây không chỉ là hoạt động truyền thông mà còn là cách để doanh nghiệp chuyển niềm tin từ những lời giới thiệu sang những trải nghiệm có thể kiểm chứng.