Bộ Tài chính tính toán phương án mới 'cực vui' về xăng dầu

Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều biến động khó lường, Bộ Tài chính vừa đề xuất tiếp tục duy trì một số chính sách ưu đãi thuế đối với xăng dầu thêm 3 tháng, từ ngày 1/7 đến hết ngày 30/9/2026. Nếu được Chính phủ thông qua, đây sẽ là tin vui đối với hàng triệu người dân và doanh nghiệp đang chịu áp lực từ chi phí nhiên liệu, vận tải và sản xuất.

Theo dự thảo tờ trình mới được Bộ Tài chính xây dựng, việc kéo dài thời gian áp dụng các chính sách thuế ưu đãi nhằm tránh tạo ra cú sốc giá khi những chính sách hỗ trợ hiện hành hết hiệu lực vào cuối tháng 6. Đây được xem là giải pháp giúp ổn định thị trường trong nước trong bối cảnh giá dầu thế giới vẫn chịu tác động từ các yếu tố địa chính trị và biến động cung - cầu toàn cầu.

Giá xăng dầu đã giảm nhưng vẫn cần chính sách hỗ trợ

Thời gian qua, giá xăng dầu trong nước đã có xu hướng giảm đáng kể so với mức đỉnh được ghi nhận hồi cuối tháng 3/2026. Theo số liệu từ các kỳ điều hành gần đây, giá xăng E5 RON92 đã giảm gần 10.000 đồng/lít, trong khi xăng E10 RON95-III giảm hơn 10.600 đồng/lít. Đáng chú ý, giá dầu diesel đã giảm trên 21.000 đồng/lít so với giai đoạn cao điểm trước đó.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Tài chính, mức giá hiện nay không chỉ đến từ xu hướng giảm của giá dầu thế giới mà còn được hỗ trợ đáng kể nhờ hàng loạt chính sách giảm thuế đã được áp dụng trong thời gian qua.

Điều này đồng nghĩa rằng nếu các ưu đãi thuế kết thúc và toàn bộ sắc thuế được khôi phục ngay về mức trước đây, giá xăng dầu trong nước có thể tăng mạnh trong thời gian ngắn.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, trong trường hợp toàn bộ các loại thuế được áp dụng trở lại như trước thời điểm xung đột địa chính trị toàn cầu, giá bán lẻ xăng dầu trong nước có thể tăng bình quân khoảng 35%.

Trong đó, xăng E10 có thể tăng hơn 47%, xăng E5 tăng khoảng 43%, còn dầu diesel có khả năng tăng trên 67% so với mặt bằng hiện nay.

Đây là mức tăng được đánh giá có thể tạo ra áp lực đáng kể đối với hoạt động sản xuất kinh doanh, chi phí vận tải, logistics cũng như đời sống sinh hoạt của người dân. Đồng thời, giá nhiên liệu tăng mạnh còn có nguy cơ tác động trực tiếp đến mục tiêu kiểm soát lạm phát.

Bộ Tài chính ước tính, riêng tác động từ việc tăng giá xăng dầu có thể khiến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân năm 2026 tăng thêm khoảng 0,78 điểm phần trăm.

Đề xuất: Giữ nhiều ưu đãi, khôi phục thuế tiêu thụ đặc biệt

Để hạn chế những tác động tiêu cực nêu trên, Bộ Tài chính đã xây dựng bốn phương án điều chỉnh chính sách thuế đối với xăng dầu.

Trong số đó, phương án được đề xuất lựa chọn là tiếp tục duy trì thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) ở mức 0%, không thu thuế bảo vệ môi trường và không tính thuế giá trị gia tăng đối với xăng dầu trong giai đoạn từ tháng 7 đến hết tháng 9/2026.

Tuy nhiên, theo phương án này, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với mặt hàng xăng sẽ được khôi phục về mức trước đây. Cụ thể, thuế suất dự kiến áp dụng gồm 10% đối với xăng khoáng, 8% đối với xăng E5 và 7% đối với xăng E10.

Bộ Tài chính cho rằng đây là lựa chọn phù hợp bởi thuế tiêu thụ đặc biệt chỉ áp dụng với xăng, trong khi dầu diesel - loại nhiên liệu được sử dụng rộng rãi trong vận tải hàng hóa và sản xuất không thuộc diện chịu thuế này. Nhờ đó, tác động đến hoạt động của doanh nghiệp sẽ thấp hơn so với việc đồng loạt khôi phục các loại thuế khác.

Người dân và doanh nghiệp được hưởng lợi gì?

Theo tính toán của cơ quan quản lý, nếu áp dụng phương án trên, giá xăng E10 dự kiến tăng khoảng 7%, xăng E5 tăng khoảng 8%, trong khi giá dầu diesel gần như giữ nguyên so với hiện nay.

Tính bình quân, giá xăng dầu các loại chỉ tăng khoảng 5%, thấp hơn rất nhiều so với kịch bản khôi phục toàn bộ các sắc thuế. Tác động đến CPI cũng được ước tính chỉ ở mức khoảng 0,11 điểm phần trăm.

Dĩ nhiên, việc kéo dài chính sách hỗ trợ thuế sẽ khiến ngân sách nhà nước giảm thu. Bộ Tài chính dự báo số giảm thu ngân sách trong giai đoạn từ tháng 7 đến hết tháng 9/2026 có thể vào khoảng 15.400 tỷ đồng so với trường hợp áp dụng đầy đủ các mức thuế trước đây.

Tuy vậy, đổi lại, nền kinh tế sẽ có thêm dư địa để ổn định mặt bằng giá cả, hỗ trợ doanh nghiệp duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh và giảm áp lực chi tiêu cho người dân.

Trong bối cảnh kinh tế vẫn cần những động lực phục hồi và tăng trưởng, việc tiếp tục duy trì các chính sách hỗ trợ đối với xăng dầu được xem là giải pháp cân bằng giữa mục tiêu ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ sản xuất, tiêu dùng trong ngắn hạn.